قایمقامی موسڵ: قۆناخی وێرانکاری گشتیمان تێپەڕاندووە

 

رۆژی شەممە، 16ـی ئایاری 2026، هیشام هاشمی، قایمقامی موسڵ، سەبارەت بە دوایین پێشهاتەکانی ئاوەدانکردنەوەی شارەکە لە ساڵی 2026ـدا بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "موسڵ ئەو وێرانکارییە گەورەیەی تێپەڕاند کە لە سەرەتای رزگارکردنیدا هەبوو، ئێستا حکومەتی خۆجێی توانیویەتی زۆربەی دامەزراوە خزمەتگوزارییەکان بگەڕێنێتەوە و ژمارەیەکی زۆری دانیشتووانەکەشی گەڕاونەتەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان."

 

قایمقامی موسڵ گوتی، کارکردن لە پڕۆژەکانی ژێرخانی ئابووری و نیشتەجێبوون بەردەوامە.، یەکێک لە پڕۆژە هەرە دیارەکان پڕۆژەی "کەناراوی رووبار"ـە. بەگوتەی هیشام هاشمی، ئامانجی ئەم پڕۆژەیە ئاوەدانکردنەوەی 545 خانوو و دروستکردنی ناوچەیەکی گەشتیاری و کولتوورییە کە سیمایەکی نوێ بە شارەکە دەبەخشێت.

 

قایمقامی موسڵ باسی لەوە کرد، هێشتا ئاستەنگ ماون و گوتی: "قەبارەی وێرانکارییەکە زۆر گەورەیە و ئەو بودجەیەی لەلایەن حکومەتی ناوەندییەوە تەرخان دەکرێت، لەچاو پێویستییە راستەقینەکاندا کەمە."

 

بە گوتەی قایمقامی موسڵ، بە هاوکاریی یونیسکۆ کار لەسەر نۆژەنکردنەوەی مزگەوتی نووری، منارەی حەدبا و کەنیسەکانی تاهیرە و سەعات بەردەوامە.

 

 

هیشام هاشمی روونیکردەوە کە بەری چەپی مووسڵ بەتەواوی گەڕاوەتەوە باری ئاسایی، بەڵام دۆخی بەری راست و گەڕەکی (مووسڵی کۆن) جیاوازە، بەهۆی ئەوەی لە کاتی شەڕدا 80٪ـی ئەو ناوچانە وێران ببوون، هێشتا هەندێک گەڕەک و خانووی رووخاویان تێدا ماوە و پرۆسەی پاککردنەوە و بونیادنانەوەیان کاتی زیاتری دەوێت.

 

 

بەگوتەی قایمقامی مووسڵ، سەرچاوەکانی دارایی بۆ ئەم پڕۆژە مەزنانە لە چەند لایەنێکەوە دابین دەکرێن، لەوانە حکومەتی عێراق لە رێگەی بودجەی فیدراڵی و سندوقی ئاوەدانکردنەوەی ناوچە رزگارکراوەکان، رێکخراوەکانی وەک UNDP، یونیسکۆ و بانکی جیهانی.

 

لەبارەی هاوکارییەکانی وڵاتانی دەرەوە، هیشام هاشمی دەڵێت:"ئیمارات بودجەی (بۆ مزگەوتی نووری و حەدبا) دابین کرد، لەگەڵ هاوکارییەکانی ئەڵمانیا، ژاپۆن، ئەمریکا و یەکێتیی ئەوروپا."

گوتیشی:"بەشێکی زۆر هاووڵاتییان و سەرمایەداران لەسەر ئەرکی خۆیان دەستیان بە نۆژەنکردنەوەی خانوو و پڕۆژەکانیان کردووە."

 

موسڵ دوای بەغدای پایتەخت، دووەم گەورە شاری عێراقە. بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی پلاندانانی عێراق بۆ ساڵی 2025، ژمارەی دانیشتووانی پارێزگای نەینەوا زیاتر لە 4 ملیۆن و 261 هەزار کەسە، ژمارەی دانیشتووانی سەنتەری شاری موسڵیش زیاتر لە 2 ملیۆن و 346 هەزار کەس (کە دەکاتە نیوەی دانیشتووانی پارێزگاکە).

 

لە 10ی حوزەیرانی 2014دا، شاری موسڵ رووبەڕووی گەورەترین کارەساتی مێژوویی خۆی بووەوە کاتێک چەکدارانی داعش هێرشێکی بەرفراوانیان کردە سەر شارەکە.

 

لە تەممووزی 2014دا، ئەبوبەکر بەغدادی لەسەر سەکۆی مزگەوتی گەورەی نووری لە موسڵ، دامەزراندنی "خەلافەتی ئیسلامی" راگەیاند.

 

لە ماوەی سێ ساڵی حوکمی داعشدا (2014 - 2017)، گەورەترین تاوان دژ بە کوردی ئێزدی لە شەنگال کرا؛ پیاوانیان کۆمەڵکوژ کران و ژن و کچانیان رفێندران، پێکهاتەکانی وەک کریستیان و شەبەکیش راوەدوونران و ماڵ و موڵکیان زەوتکرا.

 

داعش شوێنەوارە مێژووییەکان، مۆزەخانەی موسڵ، مەزاری پێغەمبەر یونس و منارەی حەدبای مێژوویی تەقاندەوە.

 

لە تشرینی یەکەمی 2016دا، ئۆپەراسیۆنێکی گەورە بە بەشداری هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان و سوپای عێراق و بە پاڵپشتی هێزی ئاسمانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دەستیپێکرد.

 

لە 10ـی تەممووزی 2017دا، سەرۆک وەزیرانی ئەوکاتی عێراق حەیدەر عەبادی، رزگارکردنی تەواوەتی شاری موسڵی لە چنگی داعش راگەیاند.

 

بەهۆی شەڕەکەوە هەزاران هاوڵاتی مەدەنی کوژران، زیاتر لە ملیۆنێک کەس ئاوارە بوون، و ژێرخانی ئابووری و خانوووبەرەی شارەکە بە تەواوی وێران بوو.