بۆچی تەنیا حیزبییەکان مافی قسەکردنیان هەیە؟
بێلایەنیی حیزبی، واتای ئەوە ناگەیێنێت مرۆڤ لە رووداوەکاندا بێ هەڵوێست بێت، یاخود لە ژێر پاساوی ئەوەی؛ چونكە وابەستەیی حیزبیت نییە، ئیدی پێویستە لە ئاستی رووداوە سیاسییەكاندا، وەکو نەعامە سەری خۆت لە زەوی بچەقێنیت و قسە نەکەیت و هەڵوێستی سیاسیت نەبێت.
پێمبڵین؛ چۆن دەكرێت، لە رووداوگەلێکدا كە؛ ئەنجامەکانی کاریگەری راستەوخۆی لەسەر چارەنووسی شارەکەت، ناوچەکەت و هەرێمەکەت دادەنێت بێ هەڵوێست بیت؟
كەی رەوایە؛ لە ترسی ئەوەی نەبادا، بە لایەندار و حیزبیی وەسف بکرێیت، چاو لە هۆکار و ئەنجامی هەموو ئەو رووداوە سیاسییانەی ژیانی قەوارە سیاسییەكەتی پێوە گرێدراوە بپۆشیت و لە دوورەوە تەماشاچییەكی نەرێنی بیت؟
گەلۆ؛ جیاوازییەكی فرە گەورە لەنێوان بێلایەنیی حیزبی و بێلایەنیی سیاسیدا هەیە. بێلایەنیی حیزبی دیاردەیەکی كۆمەڵایەتیی سیاسیی زۆر ئاسایی و سرووشتییە، بگرە یەكێكە لە مافە سیاسییەكان كە مرۆڤ دەتوانێت مفای لێوەربگرێت و وابەستەی هیچ رێكخستنێكی سیاسی نەبێت. لێ بێلایەنیی سیاسی، واتە، بەشدارینەكردنی سیاسی دەگەیێنێت، بە یەكێك لە دیاردە مەترسیدارەكان بۆ سەر ژیانی سیاسی وڵات دێتە ئەژماردن، چونكە دەبێتە هۆی گوێنەدان و خۆ لێنەبانكردن لەو كێشە سیاسی و رووداوگەلانەی كە كاریگەریی لەسەر خواست، ئامانج و ئاراستەی كۆمەڵگە و سیستمی سیاسیی دادەنێت. هۆكارێكیشە، بۆ گوڵڕێژكردنی رێگە لەبەردەم سەرهەڵدانی سیستمی سیاسیی سەرکوتکاردا، چونكە بێلایەنیی سیاسی و بەشدارینەكردنی سیاسی، بێدەنگی و چاوپۆشین، لەسەرجەم رەفتار و كردارەكانی پێكهێنەرەكانی سیستمی سیاسی كە خۆی لە دامەزراوە فەرمییەكان و نیمچە فەرمییەكانی وەك حیزبە سیاسییەكان و رێكخراوەكاندا دەبینێتەوە، بەرهەم دێنێت.
خۆزگە وانەبووایە؛ لێ دەتوانم بڵێم، ئەو كەسانەی وای بۆ دەچن كە هەڵوێست دەربڕین لەبارەی رووداوە سیاسییەكانەوە واتە؛ حیزبیبوون، وابەستەبوون بە كەسایەتییەكی سیاسی، سەرخستنی لایەنێكی کێشەکان و ئەفەرۆزكردنی لایەنەكەی دی، ئەوا بە دڵنیاییەوە بە هەڵەداچوون، چونكە لە ئامانجی سیاسەت و ئەلف و بێی حیزبایەتیی تێنەگەیشتوون، حیزبایەتیی و سیاسەت، بێلایەنی حیزبیی و بێلایەنیی سیاسیان تێكەڵاو بە یەكدی كردووە!
لە بنەڕەتدا؛ حیزبایەتی، پابەندبوونە بە بەرنامەی سیاسی و پەیڕەوی حیزبەوە. بڕوابوونە بە فیکری سیاسی و ئایدۆلۆژیایەكی سیاسیی دیاریكراوەوە. رێكخستن و گوێڕایەڵبوونە بۆ بڕیارەكانی حیزب و پەسندانی رەفتارەكانی حیزبە. كۆی ئەوانە؛ راستەوخۆ کاریگەری لەسەر رەفتاری سیاسی تاک دادەنێت، هەرگیز رەفتارێک ناکات دژی پەیڕەو، بەرنامەی سیاسی، فیکری سیاسی و بڕیارەكانی حیزب بێت.
لێ ئەوەی پەیوەستە بە؛ هەڵوێست دەربڕین، لایەنداریکردن لە کێشەیەك یان رووداوێكی سیاسیدا، هەرگیز مرۆڤێك ناکات بە مرۆڤێكی حیزبی، بۆ نموونە؛ ئایا دەکرێت بە ناوی بێلایەنییەوە، لە رووداوێكی وەكو هێرشی سەربازیی تورکیا، مرۆڤ بێ هەڵوێست بێت؟ ئاخر كەنگێ رەوایە، تەنیا بەهۆی رەتکردنەوە و لە دژ وەستانی ئەو هێرشانە، راستەوخۆ مۆری ئەندامبوون و لایەنگریكردن بۆ پەکەکە بە تەوێڵی كەسێكەوە بنرێت؟ بەپێچەوانەشەوە، چۆن دەبێت لە ئەگەری پشتیوانیكردنی كەسانێك بۆ هێرشەکانی توركیا، راستەوخۆ سیفەتی "جاش و خیانەت" بەو كەسانەوە بنرێت؟
لە وڵاتانی دیموکراسی و سیستمە دیموكراسییەكاندا، بەتایبەتیی، لە وەرزی هەڵبژاردندا؛ هەموو ئەو کەسانەی روو لە سندووقەکانی هەڵبژاردن دەکەن، ئەندامی حیزب نین، بە پێچەوانەوە، زۆرینەی رەهای دەنگدەرانی كۆمەڵگە دیموكراسییەكان لەڕووی حیزبییەوە بێلایەنن، لێ لەو رووداوە سیاسییەی پێدەگوترێت؛ "هەڵبژاردن" لایەنگیریی حیزبێک دەکەن، دەنگی پێدەدەن و متمانەی خۆیانی پێدەبەخشن.
ئەگەر تاكەكانی ئەو كۆمەڵگانەی خاوەنی سیستمی دیموکراسین؛ بە هەمان لۆجیکی لەمەڕ ئێمە لایەنگریی حیزبیی و سیاسی تێکەڵاوی یەکتر بکردایە، ئەوا دەبوو تەنیا ئەندامانی حیزب، مافی دەنگدانیان هەبووایە و ئەوانی دی بە بیانووی بێلایەنیی حیزبییەوە تەماشاچیی بوونایە! بەوجۆرە؛ هەمیشە حیزبێک براوە دەبوو، حیزبەكانی دی، دەست بەتاڵ و دۆڕاو بۆی دەردەچوون! نهێنی سەركەوتنی سیستمی دیموكراسیی لەوەدایە؛ دەرگە لەبەردەم بەشداری سیاسیی هەموواندا بە حیزبییەكان و بێلایەنەكانەوە ئاوەڵا دەكات، بەوەش دەنگدەر (حیزبیی و بێلایەن)، بڕیار لەسەر ئەوە دەدەن کام حیزب براوە دەبێت و بڕیاری سیاسی بۆ سێ تاوەکو چوار ساڵ بەدەستەوە دەگرێت، بۆیە هەمیشە نەخشەی سیاسی وڵات بە گوێرەی بەرژەوەندییەکانی دەنگدەر لە گۆڕانکاریی بەردەوام دایە.
جگە لە هەڵبژاردن، دەیان دیاردە و رووداوی دی هەن، کە خەڵک ناچارە را و هەڵوێست لەبارەیانەوە بە قبووڵکردن یان رەتکردنەوە دەرببڕیت، بەبێ ئەوەی ترسی لەوە هەبێت بێلایەنییە حیزبییەکەی لەدەستبدات.
لە زانستی سیاسییدا؛ دیاردەی بێلایەنیی حیزبی وەکو دیاردەیەکی ئاسایی سەیر دەکرێت، بەڵام دیاردەی بێلایەنیی سیاسی و بەشدارینەكردنی سیاسی، وەکو دیاردەیەکی نێگەتیڤ چاولێكراوە، چونکە دووەمیان کاریگەریی راستەوخۆ لەسەر ئاستی دیموکراسی و گەشەکردنی سیاسی جێدەهێڵێت، بۆیە لە زانستی سیاسیدا چەمکی (بێ باکیی سیاسیی) بۆ ئەو كەسانەی بێلایەنی سیاسیین و بەشداریی سیاسی ناكەن بەکاردەهێندرێت.
لە سیستمە دیموکراسییەکاندا، هەمیشە هەوڵی ئەوە دەدرێت بێلایەنە سیاسییەکان، واز لە بێباکی سیاسی بهێنن و را و هەڵوێستی سیاسی لەبارەی دیاردە و رووداوە سیاسییەکانەوە دەرببڕن و بەشداریی كایەی گشتی بكەن، بەڵام هەرگیز لەسەر ئاستی گشتی هانی کەس نادرێت واز لە بێلایەنیی حیزبی بهێنن و لە ریزی حیزبەکاندا خۆیان رێکبخەن و بەرگی ئەندامێتی حیزبێك لەبەر بکەن.
بەکورتی، بێلایەنیی حیزبی، دیاردەیەکی پۆزەتیڤە، لێ بێلایەنیی سیاسیی، دیاردەیەکی خراپە و دەچێتە چوارچێوەی (دەست بە کڵاوەکەتەوە بگرە با بانەیبات) ئەو پەندە کوردییەی کە ئێستا هەندێك "رۆشنبیر، رۆژنامەڤان و چالاكڤان" خەریكن بە ناوی بێلایەنییەوە بەسەر خەڵکی بەگشتی و رۆشنبیراندا بەتایبەتی بیسەپێنن، وەكو ئەوەی لە رووداوێكی وەكو رووداوەكەی 8ـی تەممووز و رۆژانی دواتری ناو یەكێتی بینیمان "كە گەرەكیانە؛ بە ناوی بێلایەنییەوە، دەمی خەڵكانی دەرەوەی بازنەی ئەندامانی یەكێتی پێدابخەن و رێگەی را دەربڕین و هەڵوێست وەرگرتن لە بەردەم زۆرینەی خەڵكیدا دابخەن!"