Erbil (Rûdaw) - Kürdistan Bölgesi Maliye ve Ekonomi Bakanlığı’nın yayımladığı 6 yıllık (2019-2025) mali verilere göre, Irak federal hükümeti son 6 yılda Erbil’in bütçe payından 48,7 trilyon dinar kesinti yaparak göndermedi.
Maliye ve Ekonomi Bakanlığı, 2019 yılı başından 2025 yılı sonuna kadar olan süreci kapsayan resmi bütçe verilerini kamuoyuyla paylaştı.
79 trilyon yerine 33 trilyon aktarıldı
Bakanlık verilerine göre, 2019-2025 yılları arasında Irak’ın toplam genel bütçesi 1 katrilyon 155 trilyon 733 milyar dinar olarak gerçekleşti.
Kürdistan Bölgesi’nin bu bütçedeki yasal payı olan yüzde 12,67’lik oran, 146 trilyon 431 milyar dinara tekabül ediyordu.
Ancak "egemenlik giderleri" ve "hakim giderler" adı altındaki merkezi kesintiler yapıldıktan sonra, Kürdistan Bölgesi’nin kasasına girmesi gereken net miktar 79 trilyon 585 milyar dinar olarak belirlendi. Buna karşın federal hükümet, bu tutarın sadece 33 trilyon 426 milyar dinarını Erbil’e gönderdi. Geriye kalan 48 trilyon 745 milyar dinar (yaklaşık 37 milyar dolar) ise Bağdat tarafından çeşitli gerekçelerle gönderilmedi.
84 ayın 30’unda maaş gönderilmedi
Raporun en dikkat çekici kısımlarından biri, memur maaşlarının ödenmesi için gönderilen kaynakların düzensizliği oldu. 6 yıllık süre zarfındaki toplam 84 ayın 30’unda Bağdat yönetimi, Kürdistan Bölgesi’ne hiçbir ödeme yapmadı.
Sadece 2019 ve 2024 yılları, 12 aylık maaş ödemelerinin tam olarak yapıldığı yıllar olarak kayda geçti.
Buna karşın 2020 ve 2021 yıllarında sadece 6’şar aylık, 2023 yılında 5 aylık ve 2025 yılında ise 10 aylık maaş ödemesi yapıldı.
En büyük kriz 2022 yılında yaşandı
Veriler, Kürdistan Bölgesi’nin mali açıdan en zorlandığı yılın 2022 olduğunu gösteriyor.
Söz konusu yılda Bağdat, Erbil’e sadece iki aylık ödeme yaptı. Şubat ve mart aylarını kapsayan bu ödemeler, her ay için sadece 200 milyar dinar olarak ve "borç" statüsünde gönderildi.
2022 yılının toplam bütçe akışı 400 milyar dinarda kalırken, en yüksek ödeme yılı 10 trilyon 26 milyar dinar ile 2024 yılı oldu.
Ödemeler "borç" olarak kaydedildi
Kürdistan Bölgesi Maliye ve Ekonomi Bakanlığı, 2019-2023 yılları arasında federal hükümetin gönderdiği payların büyük bir kısmının "Kürdistan Bölgesi'nin borcu" olarak kayıtlara geçirilmesine de eleştiri getirdi. Bakanlık, Kürdistan Bölgesi halkının ve memurlarının anayasal hakkı olan bu ödemelerin, merkezi hükümet tarafından birer kredi veya borç mekanizması gibi sunulmasının hukuki bir dayanağı olmadığını vurguladı.
Raporda yer alan bu veriler, Erbil ile Bağdat arasındaki mali anlaşmazlıkların sadece siyasi değil, derin bir ekonomik mağduriyet yarattığını bir kez daha teyit etmiş oldu.
