Haber Merkezi - 6 Eylül'den bu yana Suriye ve Rojava’da okulların kapıları öğrencilere açıldı ve yeni eğitim-öğretim yılı başladı. Yeni eğitim yılının başlangıcından bu yana yaklaşık bir ay geçti.
Haseke Eğitim ve Öğretim Müdürü Adnan Beri, okullardaki genel durum ve Kürtçe dersi hazırlıklarına ilişkin Rûdaw'a açıklamalarda bulundu.
Adnan Beri, Özerk Yönetim’e ait Kürtçe ders kitaplarının Şam yönetimi tarafından onaylandığını belirtti. Beri, Kürt kentlerinde Kürtçenin 1. sınıftan 12. sınıfa kadar ders olarak okutulacağını söyledi.
Ayrıca tarih, coğrafya ve felsefe derslerinin de Kürtçeye tercüme edileceğini kaydeden Beri, bu amaçla Kürt Dili Kurumu (SZK) ile Suriye Eğitim Bakanlığı’ndan bir komitenin ortak çalışma yürüttüğünü aktardı.
Beri, bu yıl 9. ve 12. sınıf öğrencilerinin Özerk Yönetim’in önceki müfredatıyla eğitimlerine devam edeceğini ifade etti.
Vilayetteki eğitim sürecinin bu yıl birçok zorlukla başladığını dile getiren Haseke Eğitim Müdürü, şunları söyledi:
"Öğrenci sayısının 500 bini aşması bekleniyor. Göç edenlerin geri dönüşü sebebiyle öğrenci sayısı her geçen gün artıyor."
Mevcut eksikliklere dikkat çeken Beri, en temel sorunlarının sıra ve sandalye yetersizliği olduğunu, bazı öğrencilerin yerde oturduğunu vurguladı. Beri'nin aktardığına göre, okulların acilen 9 bin sıraya daha ihtiyacı bulunuyor.
Beri ayrıca Suriye Eğitim Bakanlığı kitaplarının yalnızca yüzde 40'ının Haseke'ye ulaştığını kaydetti.
Okulların ve öğretmenlerin durumu
Okul binalarının durumuna da değinen Adnan Beri, Haseke vilayetindeki 2 bin 317 okuldan yaklaşık 1800'ünün açık olduğunu söyledi. 300'den fazla okulun savaştan gördüğü hasar nedeniyle kullanılamaz durumda olduğunu, 100 okulun ise tamamen baştan inşa edilmesi gerektiğini belirtti.
Dr. Adnan Beri, Haseke genelinde 36 bin öğretmenin görev yaptığını bildirdi.
Anadil konusunda ise Beri, "Eğer dilimizi kaybedersek kendimizi de kaybederiz. Dil bizim kimliğimizdir; onu kaybedersek kendimizi de yitiririz" ifadelerini kullandı.
Haseke Eğitim ve Öğretim Müdürü Adnan Beri ile Nalin Hesen’in yaptığı röportaj şöyle:
Rûdaw: Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasının üzerinden 20 günden fazla bir zaman geçti; Haseke vilayeti idari sınırları içerisindeki eğitim durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Adnan Beri: Doğru, 6 Eylül'den itibaren okulların kapıları öğrencilere açıldı ancak bu yıl önceki yıllar gibi değil; yeni bir durum söz konusu. Okullarımız açıldı ama karşımıza pek çok engel çıkıyor. Eğitim alanında içinden geçtiğimiz sürecin gerçekten birçok zorluğu var. Bunca savaş yılından sonra bir anda eski duruma geri dönemeyiz. Birçok okulumuz hizmet dışı kalmıştı.
Bugün verilerimize göre Haseke vilayeti sınırları içerisinde 2 bin 317 okul bulunuyor. 1000'den fazla okulun onarıma ihtiyacı var. Bunun yanı sıra eğitim araç ve gereçleri son derece yetersiz. Örneğin, öğrencilerin oturacağı sıralar çok az. Bu durum, son süreçte yaşanan gelişmelerin ve bazı okullarımızın kampa dönüştürülmesine yol açan göç dalgasının bir sonucudur. Bir okul kampa dönüştüğünde artık bir ev halini alıyor ve içindeki pek çok şey değişime uğruyor. Doğrusu bunları bir günde, iki günde ya da bir ayda eski haline getiremeyiz. Bu sebeple önümüzde pek çok zorluk bulunuyor; ancak tüm bu güçlüklere rağmen eğitim yılı başladı ve süreç devam ediyor.
Rûdaw: Şu anda Haseke vilayetinde kaç okul açık ve buralarda eğitim devam ediyor?
Adnan Beri: 2 bin 317 okuldan 100'ü tamamen devre dışı kaldığı için baştan inşa edilmek zorunda. 300'den fazla okulun ise kısmi onarıma ihtiyacı var; yani öğrenciler buralarda eğitim göremiyor. Şu anda yaklaşık 1700 ila 1800 okulun açık olduğunu söyleyebiliriz. Bu okullar 19 eğitim idari merkezine (bölgesine) dağıtılmış durumda. Her merkez kendi coğrafi sınırları içerisindeki okulları yönetiyor.
Rûdaw: Bu yıl için toplam kaç öğrencinin kaydı yapıldı?
Adnan Beri: Doğrusu şu ana kadar kesin bir sayı veremiyoruz; çünkü her gün çok sayıda çocuk gelip kayıt yaptırıyor ve eğitime başlıyor. Birçok kişi Haseke vilayetinin dışındaydı ve her gün geri dönüşler yaşanıyor. Önümüzdeki 10 gün içinde gerçek öğrenci sayısını tespit edebileceğimizi tahmin ediyoruz; ancak beklentimiz sayının 500 binin üzerine çıkacağı yönünde.
Rûdaw: Öğrencilerin ve ailelerin kitaplar konusunda şikayetleri var. Birçok kişi kitapların henüz okullarına ulaşmadığını söylüyor. Haseke vilayetine ne kadar kitap ulaştı?
Adnan Beri: Kitap konusunun iki boyutu var. Birincisi, bakanlıktan (Suriye Eğitim Bakanlığı) gelen kitaplar. Bu kitapların yüzde 40'ı elimize ulaştı ve dağıtımını yaptık. Bakanlıktan gelen kitapları bekletmiyor, doğrudan dağıtıyoruz. Diğer boyutu ise Kürtçe kitaplar. 9. ve 12. sınıf öğrencileri önceki müfredata göre eğitim görüyor ve onlara Kürtçe ders kitaplarını dağıttık.
Rûdaw: Tam anlayamadım, ne demek istediniz? Yani bu yıl 9. ve 12. sınıflar için Özerk Yönetim’in önceki kitapları mı okutulacak diyorsunuz?
Adnan Beri: Doğrudur; daha önce Özerk Yönetim müfredatına göre okuyan 9. ve 12. sınıf öğrencileri bu yıl da Özerk Yönetim’in kitaplarını okuyacaklar ve kitaplar kendilerine dağıtıldı.
Rûdaw: Bunların sayısı ne kadar? Kaç öğrenci ve kaç okulda varlar?
Adnan Beri: Dirbesiye, Amuda, Kamışlo, Tırbespiye ve Girkê Legê'den Derik'e kadar uzanan sınır hattı boyunca, 9. ve 12. sınıf okullarımızın büyük bir kısmı bu yıl da Özerk Yönetim kitaplarıyla devam edecek. Dediğim gibi, önümüzdeki 10 gün içinde net ve genel sayıyı kamuoyuyla paylaşacağız.
Rûdaw: Kitapların yüzde 40'ının ulaştığını ve dağıttığınızı belirttiniz. Bütün okullara dağıtılıyor mu? Dağıtım mekanizması nasıl işliyor?
Adnan Beri: Eskiden 16 eğitim merkezimiz vardı ve dağıtımı onlara göre yapıyorduk. Şimdi üç merkez daha eklendi ve sayı 19 oldu. Her merkezin ihtiyacına göre kitapları dağıtıyoruz. Bazı kitaplar eksiksiz geldi, bazıları kısmen geldi, bazıları ise hiç gelmedi. Elimize ne ulaşıyorsa onu dağıtıyoruz.
Rûdaw: Kitap eksikliği nerede yaşanıyor; hangi sınıf, kademe ya da hangi derslerde?
Adnan Beri: Aslında kitap eksikliği o kadar büyük bir sorun değil; çünkü kitapların PDF nüshaları elimizde mevcut ve isteyen her öğretmen bunları öğrencilerine ulaştırabiliyor. Bizim asıl büyük problemimiz sıra ve sandalye yetersizliğidir. En temel sorun öğrencilerin yerde oturmasıdır. Ayrıca diğer eğitim gereçlerinde de ciddi eksiklikler var.
Rûdaw: Kaç okulda öğrenciler yerde oturuyor? Biz de bu görüntüleri gördük, toplamda kaç sıraya ihtiyacınız var?
Adnan Beri: Yaklaşık 20 bin sıraya ihtiyacımız vardı. Şu ana kadar yaklaşık 11 bin sıranın yapımını/tedarikini tamamladık. Bu sorunu tamamen çözebilmek için hâlâ 9 bin sıraya daha ihtiyacımız var.
Rûdaw: Kürtçe dersi konusuna gelirsek; bu ders kaç okulda veriliyor?
Adnan Beri: Hangi okulda ve hangi köyde iki Kürt varsa orada Kürtçe dersi verilmelidir. Suriye Eğitim Bakanlığı kendi internet sitesinde Kürtçe dersi verilen okulların listesini yayımlamıştı. Bakanlık ayrıca bize isteyen her okulun, bünyesinde hiç Kürt öğrenci olmasa dahi Kürtçe dersi açabileceğini bildirdi.
Bu planımızı birkaç gün içinde duyuracağız; çünkü eğitim merkezlerimizden her gün yeni talepler geliyor. Nüfusunun çoğunluğu Kürt olan şehirlerde Kürtçe dili 1. sınıftan 12. sınıfa kadar bir ders olarak okutulmaktadır. Kürtçe kitapları da daha önce Özerk Yönetim okullarında okutulan ve bakanlık tarafından onaylanan aynı kitaplardır.
Rûdaw: Yani şu anda Şam'da yeni Kürtçe kitapları hazırlanmasına gerek kalmadı ve Özerk Yönetim müfredatındaki aynı kitaplar mı okutuluyor?
Adnan Beri: Evet, aynen öyle. Kürtçe dersi için daha önce Özerk Yönetim okullarında okutulan kitapların aynısı okutuluyor.
Rûdaw: Bu sadece bu yıla mahsus bir durum mu, yoksa kalıcı mı?
Adnan Beri: Şimdilik bu karar bu yıl için geçerli. Biz bu konuyu tartışacak veya karara bağlayacak yetkili taraf değiliz.
Rûdaw: Öğrencilerin felsefe, tarih ve coğrafya gibi dersleri Kürtçe mi yoksa Arapça mı okuyacakları konusunda eğitim dilini seçmekte serbest olacakları yönünde bir diğer konu daha vardı. Bu uygulama bu yıl Haseke vilayetinde hayata geçiriliyor mu?
Adnan Beri: Şu anda Kürt Dili Kurumu (SZK) ve bakanlıktan bir komite bu ders kitaplarının Kürtçeye tercüme edilmesi üzerinde çalışıyor. Bu çalışmanın 4-5 gün içinde tamamlanması bekleniyor. Ardından bu kitapları 1. sınıftan 12. sınıfa kadar okullarımıza dağıtacağız.
Lise kademesi için tarih, coğrafya ve felsefe dersleri; ortaokul kademesi içinse tarih, coğrafya ve etkinlik dersleri Kürtçeye çevrilecek. Eğitimin yarı yarıya olacağını söyleyebiliriz; yarısı Kürtçe, yarısı Arapça.
Rûdaw: Kürtçe dersi 1. sınıftan 12. sınıfa kadar bütün sınıflarda var mı?
Adnan Beri: Evet, 1. sınıftan 12. sınıfa kadar var.
Rûdaw: Peki, öğretmen sayısı tüm sınıflar, kademeler ve okullar için yeterli mi?
Adnan Beri: Bu yıldan önce de Eğitim Konseyi'ne bağlı öğretmenlerimiz vilayet genelinde mevcuttu. Aynı öğretmenler şu anda yerlerine yerleştirildi ve derslerini veriyorlar. Her öğretmen kendi branşına göre derse giriyor. Haseke vilayetindeki öğretmen sayımız 36 bine ulaştı. Kuşkusuz matematik, fizik ve kimya gibi bazı branşlarda eksiklerimiz olabilir.
Rûdaw: Bildiğiniz gibi bir süredir Rojava’da bazı öğrenciler ve aileler gösteri yapıyor, Eğitim Müdürlüğü binası önüne gelerek Kürtçe eğitim talebinde bulunuyor ve Suriye Eğitim Bakanlığı'nın kararına karşı çıkıyorlar. Onlara mesajınız nedir?
Adnan Beri: Bunca yıldır öğrenciler kendi dillerinde eğitim aldılar; şimdi birdenbire tamamen Arapça okumaları beklenemez. Üzerinde uzlaşılan formül olumlu bir gelişmedir; eğitim yarı yarıya oldu. Ben şu an sizinle Kürtçe konuşuyorum ve bu bizim dilimiz. Dil bizim kimliğimizdir. Eğer dilimizi kaybedersek kimliğimizi de kaybederiz. Suriye bugün yeni bir dönemeçten geçiyor.
Eğer bu süreçte kendi kimliğimizi ortaya koymazsak yok oluruz. Bu sebeple herkes dilini kabul ettirmek ve pekiştirmek için çaba sarf etmelidir; kendi dili için mücadele etmek herkesin en tabii hakkıdır. Ben de herkes gibi elimden geldiğince dilim ve çocuklarımız için bu çabayı sürdüreceğim.
Rûdaw: Serê Kaniyêli göçmenlerin kamplarında da bir sorun var. Kısa süre önce Rûdaw'a seslerini duyurmuş ve geri dönüş umuduyla okullarının kapatıldığını belirtmişlerdi. Şu anda oradaki okulların durumu nedir?
Adnan Beri: Serê Kaniyê halkının kendi topraklarına, evlerine dönmesi gerekiyor. Valilik tarafından geri dönüşleri için bir plan hazırlanmıştı. Bu nedenle bazı öğretmenleri oradan çektik. İnsanların bir kısmı döndü, bir kısmı ise kamplarda kaldı. Durumları bir ay içerisinde netleşecek. Eğer bir çözüm sağlanamazsa, bu öğrencilerin eğitimsiz kalmaması için mecburen alternatif bir çözüm üreteceğiz.
Rûdaw: Yani durumları netleşene kadar, bir ay boyunca okullar kapalı mı kalacak?
Adnan Beri: Evet, durum maalesef bu şekilde. Çünkü kampta bir belirsizlik ve boşluk oluştu; ne herkes gitti ne de herkes kaldı. Serê Kaniyê Meclisi'ne bağlı komitelerimiz bu konu üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.
Rûdaw: Kamplarda bu karardan kaç öğrencinin etkilendiğine/zarar gördüğüne dair elinizde bir veri var mı?
Adnan Beri: Şu anda elimizde net bir sayı yok; çünkü okullar kapalı ve kaç kişinin gittiğini, kaç kişinin kaldığını henüz tam olarak bilmiyoruz. Ancak oranın idaresini yürüten öğretmenlerimiz temas halinde ve konu üzerinde çalışıyorlar.
Rûdaw: Haseke Eğitim ve Öğretim Müdürü Dr. Adnan Beri, çok teşekkür ederiz. Yayınımıza katıldığınız için memnun olduk.
Ednan Berî: Baş üstüne, rica ederim.
