Haber Merkezi - Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, Antalya’da başladı. 9-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek zirvenin ilk gününde gıda, tarım ve sağlık başlıkları ele alındı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğindeki Liderler Zirvesi ise 11-12 Kasım’da gerçekleştirilecek.
Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), 9 Kasım’da Antalya’da başladı.
196 ülke ve Avrupa Birliği’nin katılımıyla düzenlenen 12 günlük konferansta iklim değişikliğiyle mücadele, temiz enerji dönüşümü, gıda güvenliği, iklim finansmanı ve sürdürülebilir kalkınma başlıkları gündeme alınacak.
Türkiye’nin ev sahipliğinde, Avustralya’nın müzakereler başkanlığında gerçekleştirilen zirvede Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum COP31 Başkanlığı görevini yürütüyor.
Türkiye, konferansı alınan kararların somut uygulamalara dönüştürülmesini hedefleyen “Uygulama COP”u yaklaşımıyla gerçekleştiriyor.
COP31’in açılışında COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile müzakereler başkanı Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen yer aldı. Önceki dönem başkanlığını yürüten Avustralya’nın COP30 Başkanı Andre Aranha Correa do Lago, görevini Kurum’a devretti.
Açılış konuşmasında Antalya’daki zirvenin bir uygulama COP’u olması gerektiğini vurgulayan Kurum, iklim alanında alınan kararların yatırımlara ve somut eylemlere dönüştürülmesi çağrısında bulundu.
Bilim insanlarından sıcaklık rekoru uyarısı
COP31’in başladığı gün bilim insanları, küresel sıcaklıklardaki artışın hız kesmediğine ilişkin uyarılarını yineledi. ABD merkezli araştırma kuruluşu Berkeley Earth, 2026’nın 2024’te kırılan sıcaklık rekorunu aşma ihtimalinin yüzde 95 olduğunu açıkladı.
Avrupa Birliği Copernicus İklim Değişikliği Servisi de 6 Kasım’da yayımladığı verilerde Ekim 2026’nın kayıtlardaki en sıcak ekim ayı olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ise 9 Kasım’da yayımladığı raporda 2026’nın kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olacağını öngördü. WMO, güçlü El Niño koşullarının gelecek yıl da sıcaklıkları artırabileceğine dikkat çekti.
Berkeley Earth’ten Dr. Robert Rohde, küresel ısınmanın şiddetlenmesiyle buzulların çökmesi, sıcak hava dalgaları ve kuraklıklarda yeni rekorların görülebileceğini belirtti.
Küresel sıcaklık artışının temel nedeninin büyük ölçüde fosil yakıt kullanımından kaynaklanan sera gazı birikimi olduğuna dikkat çekilirken, COP31’de iklim krizinin nedenleriyle mücadele kadar aşırı hava olaylarına uyum politikalarının da önem kazandığı vurgulandı.
BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, açılış konuşmasında tek bir konferansın iklim krizini çözmeye yetmeyeceğini belirterek hükümetleri acil adım atmaya çağırdı.
Gıda ve tarım gündeminde üreticilerin geçim sorunu
Zirvenin ilk gününde gıda güvenliği ve tarımsal üretimin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı ele alındı.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, gıda üretiminin devamlılığının sağlanması, çiftçilerin geçim kaynaklarının korunması ve doğal kaynakların gelecek nesillere aktarılmasının öncelikli hedefler arasında olduğunu söyledi.
Yumaklı, üreticilerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının yalnızca üretim aşamasındaki önlemlerle sağlanamayacağını belirterek suya erişim, uygun maliyetli girdiler, finansman, sigorta olanakları ve pazarlara güvenilir bağlantıların önemine dikkat çekti.
İklim değişikliğinin yükselen sıcaklıklar, kuraklık, sel ve aşırı hava olayları nedeniyle mevcut gıda sistemlerini ciddi risklerle karşı karşıya bıraktığını ifade etti.
Ancak zirvede üreticilerin dayanıklılığı ve geçim kaynaklarının korunması konuşulurken, Türkiye’deki çiftçilerin ekonomik sorunları da gündemdeki yerini korudu. COP31’den üç gün önce Aydın’ın Karacasu ilçesinde zeytin üreticileri, artan girdi maliyetleri ve düşük alım fiyatları nedeniyle yaşadıkları geçim sıkıntısını dile getirdi.
İşçi yevmiyelerinin 2 bin liraya ulaştığını, buna karşılık zeytinin kilogramını 20 liradan satabildiklerini belirten üreticiler, elde ettikleri gelirin üretim maliyetlerini karşılamadığını ifade ederek Tarım ve Orman Bakanlığından destek istedi.
Tarımsal üretim ile doğal kaynakların kullanımı arasındaki ilişki de tartışma konusu oldu. Dersim’in Pertek ilçesinde belediyeye ait bir arazinin güneş enerjisi santrali (GES) projesi için ihaleye çıkarılması, sürdürülebilir enerji yatırımları ve yerel kaynakların kullanımı tartışmaları kapsamında gündeme geldi.
Sağlıkta iklim değişikliğine uyum ve yeşil hastane yaklaşımı
COP31’in ilk günündeki bir diğer ana başlık sağlık oldu. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus ortak basın toplantısı düzenledi.
Memişoğlu, içme ve kullanma sularının denetimi kapsamında her yıl 175 bin numune alındığını belirtti. Aşırı sıcaklıkların insan sağlığı üzerindeki etkilerine de değinen Memişoğlu, meteorolojik uyarıları sağlık önlemlerine dönüştürmeyi amaçladıklarını söyledi.
Sağlık hizmetlerinin çevresel etkilerini azaltmaya yönelik çalışmalara değinen Memişoğlu, enerji ve suyun verimli kullanıldığı, atıkların azaltıldığı ve hizmet sürekliliğinin güçlendirildiği yeşil hastane yaklaşımını yaygınlaştırdıklarını ifade etti.
Sağlık sistemlerinin iklim krizine hazırlığı tartışılırken, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) Bitlis Şubesi ise kış koşullarında ambulansların ve sağlık emekçilerinin karşı karşıya olduğu sorunlara dikkat çekti.
Sendika, meteoroloji müdürlüğünün günler öncesinden yaptığı olumsuz hava koşulları uyarılarına rağmen ambulansların kış şartlarına uygun hale getirilmediğini belirtti. Açıklamada, gerekli hazırlıkların yapılmamasının hem sağlık hizmetlerinin sunumunu hem de sağlık emekçilerinin çalışma koşullarını olumsuz etkileyebileceği vurgulandı.
İklim politikalarının finansmanı ve enerji güvenliği tartışıldı
COP31’in ilk gününde iklim politikalarının finansmanı ve yatırımların yönlendirilmesi de gündemdeydi. Dünya Bankası Grubu Başkanı Ajay Banga ile BBVA Yönetim Kurulu Başkanı Carlos Torres Vila, iklim politikalarının nasıl yatırım fırsatlarına dönüştürülebileceğini değerlendirdi.
Enerji sektöründen ExxonMobil Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’sunun da katılımcılar arasında bulunması dikkat çekti. Fosil yakıt sektörünün önde gelen şirketlerinden ExxonMobil’in zirvedeki varlığı, iklim politikaları ile fosil yakıt yatırımları arasındaki çelişkilere ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
Küresel enerji güvenliği başlıklı yuvarlak masa toplantısında ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, BBVA Grup CEO’su Onur Genç, Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler ve ACWA Yönetim Kurulu Başkanı Mohammad Abunayyan'ın yanı sıra uluslararası kuruluş ve şirket temsilcileri bir araya geldi.
Toplantılarda enerji güvenliği, uluslararası enerji politikaları ve iklim yatırımları değerlendirildi.
Erdoğan’ın ev sahipliğinde Liderler Zirvesi 11-12 Kasım'da
COP31’in en önemli diplomatik buluşmalarından biri olan Dünya Liderleri İklim Eylemi Zirvesi, 11-12 Kasım tarihlerinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenecek.
Antalya Liderler Zirvesi’nde devlet ve hükümet başkanlarının ulusal iklim politikalarını açıklaması, ikili görüşmeler gerçekleştirmesi ve küresel iklim eyleminin hızlandırılmasına yönelik ortak adımları değerlendirmesi bekleniyor.
İki günlük programda temiz enerji dönüşümü ve elektrifikasyon, yeşil sanayileşme, sıfır atık, döngüsel ekonomi, iklim finansmanı ve dirençli şehirler başlıklarında üst düzey toplantılar yapılacak.
Liderler Zirvesi kapsamında öne çıkan oturumlar şöyle:
11 Kasım: Temiz enerji dönüşümü ve elektrifikasyon, yeşil sanayi yatırımları, istihdam ve sıfır atık.
12 Kasım: Paris Anlaşması'nın uygulanması, iklim finansmanına erişim, dirençli şehirler ve iklim uyumu.
102 lider düzeyinde katılım: Neçirvan Barzani de katılıyor
COP31’e BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne taraf 196 ülke ve Avrupa Birliği katılıyor.
Zirveye 102 ülkeden lider düzeyinde katılım bildirimi yapılırken 300’den fazla bakanın da konferansta yer alması bekleniyor.
Zirveye Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani de katılacak.
Uluslararası kuruluşlar da zirvede üst düzey temsil edilecek. BM, Avrupa Komisyonu, Dünya Bankası, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD), İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) katılımcı kuruluşlar arasında bulunuyor.
COP31 alanında ülkeler ve uluslararası kuruluşlar için 160 pavilyon ile 90 delegasyon ofisi onaylandı.
Mavi ve Yeşil Bölge: Zirvenin iki ana merkezi
COP31, toplam 1 milyon 100 bin metrekarelik alanda, resmi diplomatik müzakereler ile sivil toplum ve özel sektör etkinliklerinin ayrıldığı iki ana bölgede gerçekleştiriliyor.
Mavi Bölge (527 bin metrekare): Birleşmiş Milletler yönetimindeki resmi müzakere alanı. Devlet ve hükümet başkanları, bakanlar, ülke delegasyonları ve akredite gözlemciler burada bir araya gelecek.
Uluslararası iklim müzakereleri ve resmi toplantılar bu bölgede yürütülecek. Mavi Bölge'ye yaklaşık 100 bin ziyaretçi bekleniyor.
Yeşil Bölge (582 bin metrekare): Özel sektör, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, gençler ve teknoloji girişimcilerinin buluşma alanı. İklim teknolojileri, yenilikçi projeler, sürdürülebilirlik uygulamaları ve toplumsal farkındalık etkinlikleri burada gerçekleştirilecek. Yeşil Bölge'yi 1,5 milyon kişinin ziyaret etmesi öngörülüyor.
Türkiye, Yeşil Bölge’de Sıfır Atık projesini ve 6 Şubat depremlerinin ardından inşa edilen iklim dirençli konutları da tanıtacak.
COP31’in 12 günlük programı
9-20 Kasım tarihleri arasında sürecek konferansta her gün farklı bir tematik başlık ele alınacak. Bakanlık toplantıları, uzman oturumları, iş dünyası buluşmaları ve uluslararası görüşmelerle iklim eyleminin farklı alanları değerlendirilecek.
COP31 günlük programı:
9 Kasım: Gıda, Tarım ve Sağlık
10 Kasım:Enerji ve Ulaştırma
11 Kasım: Sıfır Atık
12 Kasım:Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre
13 Kasım:Finans ve Ticaret
14 Kasım:Çocuklar, Gençlik, Eğitim ve Beceriler
15 Kasım: Antalya'da Bir Nefes
16 Kasım: Sanayi, Bilim ve Teknoloji
17 Kasım:Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı (Rio Sinerjisi)
18 Kasım: İnsani ve Sosyal Kalkınma
19 Kasım: İmece: Uygulamanın Güçlendirilmesi
20 Kasım: Nihai Müzakereler (Mavi Bölge) / Finansman ve Teşvikler (Yeşil Bölge)
Türkiye’nin COP31 kapsamında belirlediği öncelikler arasında sıfır atık, temiz enerji dönüşümü, elektrifikasyon, gıda güvenliği, iklim dirençli şehirler, yeşil sanayileşme, gençlik ve eğitim, okyanuslar ve dayanıklı sağlık sistemleri bulunuyor.
Antalya'da 20 Kasım'a kadar devam edecek zirvede ülkeler, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele, emisyonların azaltılması, gelişmekte olan ülkelerin finansman ihtiyaçları ve iklim politikalarının uygulanması konularında müzakerelerini sürdürecek. COP31'de alınacak kararların oy birliğiyle kabul edilmesi gerekecek.
