Haber Merkezi – Türkiye Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Ankara’da Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) tarafından Ankara’da düzenlenen “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” konferansında Kürt meselesinin kökenleri, yürütülen yeni süreç, PKK’nin silahsızlandırılması, Suriye’deki gelişmeler ve bölgedeki savaş riskine ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
Gazeteci Mehmet Aslan’ın sosyal medya hesabından aktardığına göre, konferansın katılımcılarından olan Oxford Üniversitesi’nden Galip Dalay’ın sorularını yanıtlayan Kalın; Kürt meselesinin temelinde dışlanma ve ayrımcılık hissinin yattığını belirterek, çözümün yalnızca silahsızlanmayla değil, derin bir demokratikleşmeyle mümkün olabileceğini ve sürecin "iki ayak üzerinde" yürümesi gerektiğini söyledi.
"Kürtlerin kendisini dışlanmış hissetmesini ele almak zorundasınız"
Kürt sorununun tarihsel ve sosyolojik arka planına değinen İbrahim Kalın, meselenin ortaya çıkış nedenlerinin doğru tahlil edilmesi gerektiğini belirterek, “Bu neden bir mesele haline geldi? Kürtlerin bir bölümünün kendisini dışlanmış, ayrımcılığa uğramış ve haklarından mahrum bırakılmış hissetmesiyle ilgili bir mesele bu. Bunu ele almak zorundasınız” diye konuştu.
Sürecin ilk ayağının silahsızlanma, ikinci ayağının ise meselenin temel nedenlerine odaklanmak olduğunu kaydeden Kalın; kimlik, toplumsal hafıza, çokkültürlülük ve aidiyet duygusunun daha kapsamlı bir demokratikleşme reformu çerçevesinde ele alınması gerektiğini söyledi.
“Hem silahsızlanma hem reform olmalı”
İki boyuttan birinin eksik kalması durumunda sürecin hedefine ulaşamayacağının altını çizen MİT Başkanı, şu ifadeleri kullandı:
“Bunu yalnızca birine indirgerseniz süreç tek ayaklı kalır. Sürecin iki ayak üzerinde ilerlemesi gerekiyor. Ancak bu da (silahsızlanma) tek başına sorunu çözmeyecek. Demokratikleşme, kapsayıcılık, bütünleşme ve benzeri alanlarda başka adımlar da atmamız gerekiyor. Silahsızlanma bu sürecin bir ayağı, diğer ayağı ise kesinlikle daha fazla demokratikleşme ve demokratik reformlardır.”
Kalın, silahların devrede olduğu ya da masada bir tehdit unsuru olarak bekletildiği bir ortamda demokratik entegrasyonun sağlanamayacağını da sözlerine ekledi.
Meselenin sadece Türkiye sınırlarıyla sınırlı kalmadığına dikkat çeken Kalın; diğer ülkelerde yaşayan Kürtlerin de bulundukları ülkelerde demokratikleşmeye ve bütünleşmeye ihtiyaç duyduğunu, etnik ve mezhepsel çeşitliliğin bir çatışma unsuru değil, bölgesel bir zenginlik kaynağı haline gelebileceğini dile getirdi.
“PKK’nın lider kadrosundan gelen bir miktar direnç var”
Sürecin işleyiş hızına ve karşılaşılan engellere dair değerlendirmelerde bulunan Kalın, sahadaki hassasiyetler nedeniyle adımların bazen temkinli atıldığını ifade etti:
“Size karşı dürüst olmam gerekirse PKK’nın lider kadrosundan gelen bir miktar direnç var. Görmek istediğiniz hızda ilerlemiyoruz. Dolayısıyla ‘Bize ne olacak?’ sorusu ve sürecin nasıl sonuçlanacağı konusunda bazı meseleler, kaygılar var. Bu kaygıları anlıyorum. Ama konuşuyoruz; bu meseleleri ele almaya ve aşmaya çalışıyoruz.”
PKK üst yönetiminin sürece olan bağlılığını teyit ettiklerini ancak taraflar arasında güven mekanizmasının belirleyici olduğunu vurgulayan Kalın, atılacak somut adımların takvimini şu sözlerle paylaştı:
“Silahsızlanmanın bu aşamalarını tamamladıktan, ardından Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) onayını aldıktan ve şu anda bu paketin kapsamında olmayan PKK mensuplarını da kapsayacak ek yasaları çıkardıktan sonra o noktaya çok hızlı ulaşacağız.”
"Kürtler Suriye'nin önemli bir parçası haline geliyor"
Kürtlerin hem Suriye’de hem de Irak’ta IŞİD’e karşı verilen mücadelede çok ağır bedeller ödediğini hatırlatan Kalın, Kürtlerin Suriye’deki devlet ve siyaset kurumlarına entegrasyonunu "büyük bir kazanım" olarak niteledi:
“Artık Suriye’nin bir parçasılar; hem de önemli bir parçasılar. Suriye’de devlet kurumlarının ve siyasi mekanizmaların parçası haline geliyorlar.”
Kalın, Şara yönetiminin Kürtlerin kültürel ve dil haklarını anayasal/hukuki güvenceye kavuşturan bir cumhurbaşkanlığı kararnamesi yayımladığını hatırlatarak; PYD’den bir ismin Savunma Bakan Yardımcılığına, bir diğer ismin Haseke Valiliği’ne getirildiğini, Mazlum Abdi’nin cumhurbaşkanı danışmanlığı yürüttüğünü, İlham Ahmed’in ise parlamentoda milletvekili olduğunu kaydetti.
