Bilim ve Teknoloji
Bir kadın Londra Müzesinde, Neandertal insanı tasvir eden bir balmumu heykelini inceliyor Foto: AFP
Haber Merkezi - Pensilvanya Üniversitesi tarafından yapılan bir genetik araştırma, bu iki tür arasındaki melezlenmelerin çoğunlukla modern insan (Homo sapiens) kadınları ile erkek Neandertaller arasında gerçekleşmiş olabileceğini öne sürüyor.
Bilim dünyası, modern insan türü Homo sapiens ile Neandertallerin binlerce yıl önce nasıl melezlendiğine dair yeni ve çarpıcı bir iddiayı tartışıyor.
Pensilvanya Üniversitesi tarafından yapılan bir genetik araştırma, bu iki tür arasındaki melezlenmelerin çoğunlukla modern insan (Homo sapiens) kadınları ile erkek Neandertaller arasında gerçekleşmiş olabileceğini öne sürüyor.
X kromozomunda boşluk
Yaklaşık 50.000 yıl önce, Avrasya'nın bir yerlerinde iki farklı insan türü karşılaştı ve çiftleşti. Bugün Afrika kökenli olmayan herkesin DNA'sında yüzde 1 ila yüzde 4 oranında Neandertal mirası bulunmasının nedeni işte bu karşılaşmalardır. Ancak bu genetik miras DNA'mıza eşit dağılmış durumda değil. Özellikle X kromozomumuzda "Neandertal çölleri" adı verilen ve bu genetik izin tamamen eksik olduğu devasa boşluklar var.
Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu boşluğun nedenini çarpıcı bir bulguyla açıklıyor: İki tür arasındaki çiftleşmeler ağırlıklı olarak Neandertal erkekleri ile modern insan (Homo sapiens) kadınları arasında gerçekleşti.
Beklenmedik bir genetik keşif
Pennsylvania Üniversitesi'nden bilim insanlarının yürüttüğü araştırma, konuya alışılmışın dışında bir yönden yaklaştı. Araştırmacılar, modern insandaki Neandertal DNA'sını aramak yerine, Neandertal DNA'sındaki Homo sapiens izlerini sürdüler.
Sibirya ve Hırvatistan'da bulunan üç Neandertal genomu incelendi ve Afrika'daki modern avcı-toplayıcı grupların genetiğiyle karşılaştırıldı. Sonuçlar şaşırtıcı derecede netti: Neandertal X kromozomu, rastgele bir çiftleşmeden beklenenden %62 daha fazla modern insan DNA'sı içeriyordu. Bu durum, Neandertal erkeklerinin çoğunlukla Homo sapiens kadınlarıyla eşleştiğini ve bu eğilimin nesiller boyu devam ettiğini kanıtlıyor.
Gönüllü mü, zorla mı?
Peki, Neandertal erkekleri modern insan kadınlarını mı tercih etti, yoksa kadınlar mı onları seçti? En rahatsız edici sorulardan biri de bu birlikteliklerin rızaya dayalı olup olmadığı.
Araştırmacılar, sadece genetik verilere bakarak bu eşleşmelerin "zorla" olup olmadığını anlamanın imkansız olduğunu belirtiyor. Ancak kesin olan bir şey var: Veriler, bu birlikteliklerin tek seferlik veya tesadüfi olmadığını, toplumlar içinde yerleşik bir eşleşme modeli haline geldiğini gösteriyor.
Sosyal ve biyolojik nedenler
Bilim insanlarına göre bu "tek yönlü" çiftleşme modelinin arkasında yatan birkaç güçlü ihtimal var:
Göç ve Sosyal Dinamikler: Sapiens kadınları, gönüllü olarak veya zorla Neandertal gruplarına katılmış olabilir. Bu kadınların kızları veya torunları, taşıdıkları genetik mirasla birlikte daha sonra tekrar Sapiens gruplarına dönmüş olabilir.
Biyolojik Uyumsuzluk: Sapiens erkeği ile Neandertal kadınının çiftleşmesinden doğan çocukların (özellikle erkek çocukların) hayatta kalma şansı biyolojik olarak çok düşük olmuş olabilir. Bu yüzden onlardan günümüze bir genetik miras ulaşmamış olabilir.
Cazibe ve İttifaklar: Tarih öncesi çağlarda gruplar arası çekimi sadece biyolojiye bağlamamak gerekir. Fiziksel güç, statü, hayatta kalma becerileri, gruplar arası ittifaklar veya sadece "farklı olana duyulan ilgi" bu eşleşmelerde rol oynamış olabilir.
Bir büyük gizem daha çözüldü
Bu araştırma, bilim dünyasındaki bir başka büyük gizemi de aydınlatıyor: Neden modern insanlarda Neandertal mitokondriyal DNA'sı (sadece anneden çocuğa geçen DNA) bulunmuyor?
Cevap artık çok net: Çünkü atalarımız arasındaki bu karmaşık ilişkilerde anne her zaman bir Homo sapiens'ti.
Özetle, kromozomlarımızdaki istatistiksel bir tuhaflık olarak başlayan bu keşif, atalarımızın binlerce yıl önceki kişisel ilişkilerinin, tercihlerinin ve kurdukları ittifakların genetik bir yankısı olarak karşımıza çıkıyor ve insanlık tarihinin eksik sayfalarını dolduruyor.
Bilim dünyası ikiye bölündü
Ancak her bilim insanı bu kadar emin değil. Farklı enstitülerden gelen eleştiriler, konunun çok daha karmaşık olabileceğine işaret ediyor:
Max Planck Enstitüsü'nden Arev Sümer, daha önceki karışma dönemlerinde Neandertallerin Y kromozomlarının (erkeklik kromozomu) tamamen modern insan Y kromozomlarıyla yer değiştirdiğini hatırlatıyor. Bu da o dönemde çok sayıda modern insan erkeğinin sürece dahil olduğunu gösteriyor.
Bazı uzmanlar, "meiyotik sürüş" adı verilen bir mekanizmanın, Neandertal DNA'sını X kromozomundan silen bir genetik süreci tetiklemiş olabileceğini savunuyor.
Neden önemli?
Bu çalışma sadece kimin kiminle birlikte olduğunu değil, türümüzün nasıl hayatta kaldığını ve genetik mirasımızın nasıl şekillendiğini anlamamızı sağlıyor.
Bugün Afrika dışındaki tüm insanların genlerinde hala Neandertal izleri taşıdığını biliyoruz; ancak bu izlerin neden bazı kromozomlarda olup bazılarında olmadığını çözmek, evrimsel tarihimizin en büyük yapboz parçalarından biri.
Kaynak: Euronews/ Science
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın