دوایین پێشهاتەکانی تایبەت بە جەنگی ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێران

لە 10یەمین رۆژی جەنگی نێوان ئێران و ئیسرائیل، ئەمانە دوایین پێشهاتەکانن.

پیت هێگسەس، وەزیری بەرگریی ئەمریکا دەڵێت، ئەو هێرشەی بەرەبەیانیی ئەمڕۆ لەسەر فەرمانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئەنجامدرا، بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێرانی "وێران کردووە" و داواشی لە سەرکردەکانی ئێران کرد رێگەی ئاشتی بگرنەبەر بۆئەوەی رووبەڕووی هێرشی زیاتر نەبنەوە.

هێگسەس لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیی پێنتاگۆندا ئەمڕۆ یەکشەممە گوتی: "ئێمە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێرانمان وێرانکرد"؛ ئاماژەی بەوەشکرد، ئۆپەراسیۆنەکە "هێزە ئێرانییەکان و خەڵکی ئێرانی نەکردە ئامانج."

هێگسەس گوتیشی: "سەرۆک ترەمپ خوازیاری ئاشتییە و پێویستە ئێرانیش ئەو رێگەیە بگرێتەبەر"؛ ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوەی ئەنجامیان دا بۆ گۆڕینی دەسەڵات نەبوو. 

پێشتر ترەمپ رایگەیاندبوو، ئەمریکا "هێرشێکی زۆر سەرکەوتووی" بۆ سەر سێ بنکەی ئەتۆمیی ئێران ئەنجامدا، لەنێویاندا دامەزراوەی پیتاندنی یۆرانیۆمی ژێرزەوی لە فۆردۆ.

ترەمپ لە پۆستێکدا لە پلاتفۆرمی Truth Social نووسیبووی: "هێرشە زۆر سەرکەوتووەکەمان بۆ سەر سێ بنکە ئەتۆمییەکەی ئێران تەواوکرد،" ئاماژەی بە فۆردۆ، ئەسفەهان و نەتەنز کردبوو.

سەرۆکی ئەمریکا گوتیشی: "بارێکی تەواو لە بۆمب بەسەر بنکەی سەرەکی" واتە فۆردۆ "بارێنرا"؛ ئاماژەی بەوەشکرد، فڕۆکەکان بە سەلامەتی لە ئاسمانی ئێران چوونەتە دەرەوە.

میدیاکانی ئێرانیش بڵاویانکردەوە، بنکە ئەتۆمییەکانی فۆردۆ، ئەسفەهان و نەتەنز کراونەتە ئامانج.

دان کەین، سەرۆکی ئەرکانی هاوبەشی هێزەکانی ئەمریکا گوتی، حەوت بۆمبهاوێژی جۆری B-2 بۆ 18 کاژێر لە خاکی ئەمریکاوە بۆ ئێران فڕیون و لە ئاسماندا چەندین جار سووتەمەنییان وەرگرتووە بۆ ئەنجامدانی هێرشەکە.

ترەمپ گوتی، " پێویستە ئێران رازی بێت بە کۆتاییهێنان بەم جەنگە" و پێداگریی کرد کە ئێران لە هیچ دۆخێکدا نابێت خاوەنی چەکی ئەتۆمی بێت.

عەباس عێراقچی، دیپلۆماتی باڵای ئێران، ئەمریکای تۆمەتبارکرد بەوەی بڕیاری دا دیپلۆماسی "بتەقێنێتەوە" بەهۆی دەستوەردانەکەی لە جەنگەکەدا شانبەشانی ئیسرائیل.

عێراقچی لە پۆستێکدا لە تۆڕی ئێکس رایگەیاند، ئیسرائیل بە هێرشەکانی رۆژی 13ی حوزەیران، دانوستانەکانی نێوان تاران و واشنتنی نەهێشت، لە کاتێکدا ئەمریکاش بە هێرشەکانی رۆژی یەکشەممە هەمان کاری بەرامبەر گفتوگۆکان لەگەڵ زلهێزە ئەورووپییەکان کرد.

لە وەڵامی داواکارییەکانی ئەورووپادا بۆ گەڕانەوەی ئێران بۆ دانوستاندن، عێراقچی پرسیاری کرد: "ئێران چۆن دەتوانێت بگەڕێتەوە بۆ شتێک کە هەرگیز جێی نەهێشتووە؟"

دیپلۆماتە باڵاکەی ئێران دواتر لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا لە ئیستەنبووڵ گوتی، ئەمریکا و ئیسرائیل "هێڵێکی سووری گەورە"یان بەزاند بە هێرشکردنە سەر بنکە ئەتۆمییەکانی ئێران.

عێراقچی گوتی: "هیچ هێڵێکی سوور نەماوە کە نەیانبەزاندبێت. دوایینیان و مەترسیدارترینیان، شەوی رابردوو روویدا. ئەوان بە هێرشکردنە سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکان هێڵێکی سووری زۆر گەورەیان بەزاند."

مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران سەرکۆنەی ئەمریکای کرد و گوتی، هێرشەکە دەریخست کە ئەمریکا "فاکتەری سەرەکیی پشت" هەڵمەتە سەربازییەکەی ئیسرائیل بووە لەسەر ئێران.

هێزە چەکدارەکانی ئێران رایگەیاند، دوای هێرشەکانی ئەمریکا، چەندین شوێنیان لە ئیسرائیل کردووەتە ئامانج، لەنێویاندا فڕۆکەخانەی بن گۆریۆن.

ئامانجەکان "ناوەندێکی توێژینەوەی بایۆلۆژی"، بنکەی لۆجیستی و چەندین ئاستی ناوەندەکانی فەرماندەیی و کۆنترۆڵیان لەخۆگرت، وەک هێزە چەکدارەکانی ئێران دەڵێت. 

ئاژانسی هەواڵی ئیرنای ئێان بڵاویکردەوە، لە "20یەمین زنجیرە"ی هێرشەکانی ئێراندا 40 مووشەک ئاراستە کراون.

لە ئەنجامدا لانیکەم 23 کەس برینداربوون.

رۆن هولدای، سەرۆکی شارەوانیی تەل ئەڤیڤ گوتی: "خانووەکانی ئێرە زۆر، زۆر بە خراپی زیانیان بەرکەوتووە. خۆشبەختانە، یەکێکیان بڕیاری رووخاندن و دروستکردنەوەی بۆ درابوو، بۆیە هیچ دانیشتووانێکی تێدا نەبوو."

هولدای گوتی: "ئەوانەی لە پەناگەکاندا بوون، هەموویان سەلامەتن و باشن. زیانەکان زۆر، زۆر بەرفراوانن، بەڵام لە رووی گیانی مرۆییەوە، ئێمە باشین."

هاوکات سوپای ئیسرائیل بڵاویکردەوە، هێرشی کردوەتە سەر رۆژئاوای ئێران و قوم. ئیرنا بڵاویکردەوە، چوار ئەندامی سوپای پاسداران لە هێرشێکدا بۆ سەر بنکەیەکی سەربازی لە باکووری قوم کوژراون.

هەر بە گوێرەی میدیای ئێران، رۆژی یەکشەممە "دەنگی تەقینەوەیەکی گەورە" لە پارێزگای بوشەهر بیستراوە، کە تاکە وێستگەی کارەبای ئەتۆمیی ئێرانی لێیە.

ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم (IAEA)ی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاند، دوای هێرشەکانی ئەمریکا، هیچ بەرزبوونەوەیەکی لە ئاستی تیشکدانەوە لە بنکە ئەتۆمییە سەرەکییەکانی ئێراندا بەدینەکردووە.

ئاژانسەکە لە پۆستێکدا لە تۆڕی ئێکس رایگەیاند: "دوای هێرشکردنە سەر سێ بنکەی ئەتۆمی لە ئێران... ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم دەتوانێت پشتڕاستی بکاتەوە کە تاوەکو ئەم کاتە هیچ بەرزبوونەوەیەک لە ئاستی تیشکدانەوەی دەرەوەی بنکەکان رانەگەیێندراوە."

رافاێل گرۆسی، بەڕێوەبەری گشتیی ئاژانسەکە رایگەیاند، رۆژی دووشەممە لە بارەگای سەرەکیی رێکخراوەکە لە ڤیەننا، "کۆبوونەوەیەکی بەپەلە" لە بارەی بنکە ئەتۆمییەکانی ئێران سازدەکەن.

پیرحوسێن کولیڤەند، سەرۆکی کۆمەڵەی مانگی سووری ئێران رایگەیاند، لە هێرشەکانی ئەمریکادا بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران هیچ کەس نەکوژراوە.

بەگوێرەی تەلەڤزیۆنی فەرمیی ئێران، کولیڤەند گوتوویەتی: "خۆشبەختانە، لە رووداوەکانی دەستدرێژیی ئەمریکا بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران، هیچ شەهیدێکمان نەبوو."