لەگەڵ ئەوەی ئەمریكا تا ئێستا جەخت لە عێراقێكی یەكگرتوو دەكاتەوە، بەڵام ئەوە مانای ئەوە نییە دەستی ئێمەی بەستبێ و مافی هەڵبژاردنی ژیانی داهاتووی لێ وەرگرتبینەوە. ئەمریكا دەوڵەتی بۆ هیچ میللەتێك دروست نەكردووە تا بۆ كوردی دروست بكات. دەوڵەت دروستكردن پرۆسەیەكە گرێدراوە بە هەلومەرجی نێوخۆیی و پشتیوانیی ناوچەیی و نێودەوڵەتی. لەگەڵ ئەمەش ئێمەین بڕیار لە دروستكردنی دەوڵەت دەدەین و دەیكەین بە واقیع، نەك ئەمریكا. سیاسەتی ئەمریكا روونە، هەمیشە ویستوویەتی سنوورە سیاسییەكەی عێراق پارێزراو بێ، بەڵام بەو مەرجەی بۆ هەمووان وەك یەك و دوور لە جیاكاری بێ و مافی هەموو پێكهاتەكانی تێدا پارێزراو بێ و لە خێروبێرەكەی سوودمەند بن. پرسیار ئەوەیە، ئایا عێراقی ئێستا ئەو عێراقەیە كە ئەمریكا وێنای كردووە؟ مادام وەڵامەكەی نەخێرە، كەواتە مافی خۆمانە كار بۆ دروستكردنی واقیعێك بكەین لە سایەیدا سەقامگیریی سیاسی، ئابووری، دەروونی و كۆمەڵایەتی بۆ تاكەكانی كۆمەڵی كوردستان مسۆگەر بكات. ئەمریكا لەبەر كۆمەڵێك هۆكار ئارەزوو ناكا رووبەڕووی رەخنەی لەتلەتكردنی عێراق ببێتەوە، هەروەك چۆن پێشتر رەخنەی ئەوەشی لێگیراوە كە بووەتە هۆی دروستكردنی پشێویی سیاسی لە عێراقدا. بۆیە نەك هەر بانگەشەی پارچەكردنی عێراق ناكات، بەڵكو بە پێچەوانەی ئەو خواستە لێدوان دەدات. بەڵام باش دەزانێ عێراقی هەنووكە چیتر بەرگەی ئەم هەموو ئاڵۆزی و دەردەسەرییە ناگرێ و ئەو پێكەوەبوونە تا سەر نابێ. كورد زۆر دەمێكە لە سیاسەتی بەغدا بەرامبەر هەرێمی كوردستان بێ هیوا بووە. عێراق نەك لەو ئانوساتەدا كە خوێنی لێدەچۆڕێ و گەیشتووەتە كەناری رۆچوون، بۆ كورد جێی دڵنیایی نییە، تۆماس فریدمان گوتەنی ئەگەر ببێت بە سویسراش هیوایەكی باشتری بۆ داهاتوو لێ ناخوێندرێتەوە. بۆیە ناشێ كورد تا قیامەت تەماشاكەری ملشكانی خۆی بێ. ئەوە ئێمەنین ماڵئاوایی لە عێراق دەكەین، عێراق خۆی خۆی تێكدەشكێنێ. ئۆباڵی جیابوونەوەی هەرێمی كوردستان لەو وڵاتە بە زۆر پێكەوەلكاوە، لە ئەستۆی ئەوانەیە كە بە لۆژیكی پەراوێزخستنی ئەوانی دیكە و عەقڵیەتی تائیفی، حوكمڕانی ئەو وڵاتە دەكەن و دەرسیان لە رابردوو وەرنەگرتووە. ئەوەی روونە، ئەمریكا بڕیاری داوە كورد بپارێزێ، لە رابردوودا ئەوەمان بینی، بەتایبەت دوای هێرشی داعش بۆ سەر هەولێر، ئەمە مانای ئەوەیە كوردستان گرنگییەكی زۆری هەیە بۆ ستراتیژیەتی ئەمریكا. زیدەڕۆیی نییە ئەگەر بگوترێ كورد بەشێكە لە ستراتیژیەتی ئەمریكا لەو ناوچەیەدا. راستە تا ئێستا بەشێكە لە عێراق و ئەمریكاش جەخت لە بەستنەوەی بەو جوگرافیایە دەكاتەوە، بەڵام لە سایەی عێراقێكی ناسەقامگیری پڕ لە كێشمەكێشی نەتەوەیی و ئاینی و مەزهەبی، ناتوانێ هەرێمی كوردستان ناچار بكات، تا سەر لە چوارچێوەی ئەم وڵاتەدا بمێنێتەوە. لەگەڵ ئەوەش، بڕیاردان لە دروستكردنی دەوڵەت كاری شەو و رۆژێك نییە، هەڵەیە ئەگەر بەربەستەكانی بەردەم راگەیاندنی دەوڵەت نادیدە بگرین. پێش هەر شتێك پرسی دەوڵەتی كوردستان پەیوەستە بە توانا و ئامادەیی خودی كورد، دروستكردنی دەوڵەت پێویستی بە زەمینەسازیی هەمەلایەن، ژێرخانێكی گونجاوی ئابووری، گوتار و ئیرادەیەكی هاوبەشی میللی و سوپایەكی یەكگرتووی نیشتمانی هەیە. دەوڵەتی كوردستان نە وەهمە و نە خەون و خەیاڵپڵاوی، وەلێ بە بڕوای من ئێستا كاتی راگەیاندنی نییە، بەڵكو كاتی ئامادەسازیی بنچینەیی و بنیاتنانی پایەكانی دەوڵەتە. دەوڵەت لەسەر بنەمای سۆز دروست نابێ، دەوڵەت بە ژیری و ویست و ئیرادەی یەكگرتوو و بەرنامەڕێژیی دروست دەبێ. واقیع پێماندەڵێت، ئێستا دەرفەتێكی گرنگمان لە پێشدایە، دەشێ رەوشی نالەباری عێراق و ناوچەكە بە قازانجی هەرێمی كوردستان بقۆزینەوە و بە خێرایی كار بۆ دروستكردنی ئەو زەمینەیە بكەین. ئەوە بەو مانایەی زۆر جار ئاڵۆزییە سیاسییەكان دەبنە مایەی گـۆڕینی نەخشەی دەوڵەتان، تا قەیرانەكانیش قووڵتر ببنەوە، چاوەڕوان دەكرێ گۆڕانكاریی زیاتر بەدی بێت. بۆیە دواجار دوور نییە قەیرانەكانی ناوچەكە، بە پارچە پارچەبوونی عێراق تەواوبێ. هەروەك دیارە، ئێستا ناوچەكە بووەتە گۆڕەپانی ئاڵۆزییە سیاسییەكان، بە تایبەتی بە هۆی كاریگەریی سیاسەتی دوو زلهێز، یان میحوەربەندیی ناوچەیی، كە كێشەكانی ئەوەندەی تر قوڵ و دژوار كردوون. ئەوەشمان بیرنەچێ، شەڕی داعش رۆڵێكی گرنگی هەبووە لە پتر بە سیاسیكردنی كێشەی كورد و پەیداكردنی پشتیوان و دۆستی زیاتر بۆ هەرێمی كوردستان. بەڕێز مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان، كارێكی باش دەكات پرسی دەوڵەتی كوردستانی كردووەتە ئەولەویەتی دوای داعش، لەوەش گرنگتر باسكردنی ئەو بابەتەیە لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا و زۆرێك لە وڵاتە كاریگەرەكانی دونیا. گرنگە سەرەتا بە چاكسازی لە سیستەمی بەڕێوەبردن و پرۆسەی سیاسی دەستپێبكەین، ئەو سنوورانەی لە دەست پێشمەرگەدان بكرێن بە ئەمری واقیع و ئەمریكا و عێراقیش ناچار بكرێن دانی پێدابنێن. هەروەها ئاڵتەرناتیڤمان بۆ هەموو ئەگەر و مەترسی و پێشبینییەك هەبێ، پێكەوە بەر لەو قەیرانانەی رووبەڕووی هەرێمی كوردستان بوونەتەوە بگرین و بە ستراتیژییەكی هاوبەش مامەڵە لەگەڵ پێشهات و رووداوەكان بكەین. لەم پرسەدا، خاڵی یەكلاكەرەوە رادەی ئامادەیی و بڕیاری ئێمەیە، كلیلی چارەسەری لە دەست خۆماندایە، بوێری و ئیرادەی بەهێزی نێوخۆیی، دەتوانێ دەرگا داخراوەكانمان بە روودا بكاتەوە. راستە ژانی لە دایكبوونی دەوڵەت سەختە، بەڵام دڵنیام بە قەد ژانی مانەوەمان لە عێراقدا، سەخت و ئازاربەخش نییە. بەكورتی، بێ عەقڵیی دەسەڵاتدارانی عێراق و شەڕی داعش، دەرفەتێكی زێڕینیان بۆ رەخساندووین، ئەگەر بە ژیری مامەڵە لەگەڵ دۆخەكە بكەین، دوور نییە مژدەی ماڵئاوایی كورد لە عێراق نزیك بێ.
کوردستان21-06-2026رێبەر ئەحمەد بۆ رووداو: گەرەنتیی ئەمنی دراوەتە کۆمپانیا نەوتییەکانی هەرێمی کوردستان
.jpg&w=3840&q=75)