ترەمپ هۆشداری دەداتە ئێران: ئاگربەست تەواو بوو

محەممەدباقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمان و سەرۆکی شاندی دانوستاندنکاری ئێران رایگەیاند، جەنگەکەیان لەگەڵ ئەمریکادا هەرگیز بە خۆبەدەستەوەدانی تاران کۆتایی نایەت، وڵاتەکەی ئامادەیە بەرگری لە خۆی بکات ئەگەر ئەمریکییەکان لە یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە پاشەکشە بکەن.
قالیباف هۆشداریی دایە بەرپرسانی واشنتن لە ئەگەری پێشێلکردنی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە و رایگەیاند: "لە هەر ساتێکدا ئەمریکییەکان ناپاکیی لە لێکتێگەیشتنەکە بکەن، ئێمە ئامادەین بۆ بەرگریی هەمەلایەنە و بە تووندی لە دژیان دەوەستینەوە و بەرگری لە مافەکانی گەلی ئێران دەکەین."
سەرۆکی پەرلەمانی ئێران گوتی، کۆتاییهێنان بە جەنگەکە خاڵی لەپێشینەیە بۆ وڵاتانی جیهان، "بەڵام دەبێت هەمووان بزانن کە ئەم جەنگە هەرگیز بە خۆبەدەستەوەدانی ئێران کۆتایی نایەت." قالیباف داواشی لە وڵاتە ئیسلامییەکان کرد کە "هاوسۆز بن" و پێکەوە دژی ئەمریکا و ئیسرائیل یەکبگرن.

تامی بروس، جێگری نێردەی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاند، دەرگەی دیپلۆماسی لەگەڵ ئێراندا بە کراوەیی دەمێنێتەوە، بەڵام مەرجی خۆی هەیە.
بروس لە دانیشتنێکی نائاسایی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکاندا گوتی: "لە "ئەگەری دیالۆگ دەمێنێتەوە، ئەمریکا ناتوانێت دانوستاندن بکات کاتێک ئێران پەیمانشکێنی لە ئەرکە سادەکانیدا دەکات، وەک تەقەنەکردن لە ئامانجە سڤیلەکان. ئەگەر تەقە لە ئامانجە سڤیلەکان یان کەشتییەکان بکەن، ئێمە وەڵام دەدەینەوە."
بروس گوتی: "سەرۆک ترەمپ ئاشتی بەلاوە پەسندە."
دیپلۆماتە ئەمریکییەکە گوتی: "ئێران یاسای نێودەوڵەتی و بڕیارەکانی ئەم ئەنجوومەنەی پێشێل کردووە. پێشێلکاریی لەو شێوەیە ناتوانرێت لەلایەن ئەنجوومەنەوە بە دوودڵی و رێگری لێکردنەوە وەڵام بدرێتەوە."

بەڕێوەبەری گشتیی کۆمپانیای وزەی ئەتۆمیی رووسیا (رۆساتۆم) رایگەیاند، کۆمپانیاکە دەستی بە گەڕانەوەی فەرمانبەر و پسپۆڕانی ئەتۆمی بۆ ئێران کردووەتەوە، هەرچەندە پرۆسەکە بەهۆی هێرشە سەربازییەکانی ئەم دواییەوە راگیراوە.
رۆژی هەینی 10-07-2026 ئەلێکسی لیکاچێڤ، بەڕێوەبەری رۆساتۆم رایگەیاند، تاوەکو ئێستا شەش فەرمانبەری رووسی گەیشتوونەتەوە تاران، بەڵام پرۆسەی ناردنەوەی فەرمانبەران بۆ سەر کارەکانیان لە وێستگەی ئەتۆمیی بوشێهر لە رۆژئاوای ئێران بەهۆی هێرشە تووندەکانی ئەم دواییەوە "هەڵپەسێردراوە."
لیکاچێڤ ئاماژەی بەوەشکرد، لە چەند رۆژی رابردوودا هێرش کراوەتە سەر پارێزگای بوشێهری ئێران، بەڵام هیچ هێرشێک راستەوخۆ نەکراوەتە سەر خودی وێستگە ئەتۆمییەکە.
وێستگەی بوشێهر تاکە کوورەی ئەتۆمیی چالاکی بەرهەمهێنانی سووتەمەنیی سڤیلە لە ئێران. لە سەرەتای دەستپێکردنی جەنگی ئەمریکا و ئێراندا، رۆساتۆم بڕیاری گواستنەوەی نزیکەی 200 کارمەندی لە وێستگەی بوشێهر لە 4ی نیسانی 2026ـدا دەرکردبوو. 
دەسەڵاتدارانی ئێران لە مانگی ئاداری ئەم ساڵدا رایانگەیاندبوو، چەندین مووشەک بەر دەوروبەری وێستگەکە کەوتوون، دواتر لە نیسانیشدا راگەیێندرا، هێرشێک زیانی بە باڵەخانەیەکی نزیک وێستگەکە گەیاندووە و بووەتە هۆی کوژرانی پاسەوانێک.

ێوەندگیرە قەتەرییەکان بۆ هێورکردنەوەی بارودۆخەکە و دەستپێکردنەوەی دانوستاندنەکانی نێوان واشنتن و تاران گەیشتنە ئێران؛ ئەمەش لە کاتێکدایە کە ئەمریکا بۆ دەرفەتدان بە دیپلۆماسی بۆردوومانەکانی راگرتووە و داواشی لە ئیسرائیل کردووە لە هێرشەکاندا بەشدار نەبێت.
رۆژی هەینی، 10ی تەممووزی 2026 شاندێکی باڵای قەتەر گەیشتنە تاران بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ بەرپرسانی ئێران. بەپێی راپۆرتێکی (سی ئێن ئێن)، ئەم سەردانە بە هاوئاهەنگی لەگەڵ ئەمریکا کراوە تاوەکو رێگری لە زیادبوونی گرژی بکەن و رێگە بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستاندنەکان خۆش بکەن. میدیاى فەرمی ئێرانیش، گەیشتنى شاندێکی قەتەری پشتراستکردەوە. 
بەرپرسێکی ئەمریکی بە کەناڵی (سی ئێن ئێن)ی راگەیاندووە، سوپای ئەمریکا بە ئەنقەست بۆردوومانەکانی راگرتووە تاوەکو بوار بە دیپلۆماسی بدات. لە هەمان کاتدا، دوو سەرچاوەی ئیسرائیلیش بە کەناڵەکەیان راگەیاند، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ نایەوێت ئیسرائیل لە هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران تێوەگلێت، چونکە واشنتن دەترسێت جەنگەکە لەدەست دەربچێت. یەکێک لە سەرچاوەکان گوتی: "بنیامین نەتەنیاهوو دەیەوێت بەشداری لە هێرشەکانی ئەمریکا بکات، بەڵام واشنتن لەم ساتەدا رێگری لێ دەکات."

بەدر عەبدولعاتی، وەزیری دەرەوەی میسر و محەممەد بن عەبدولڕەحمان ئال سانی، سەرۆکوەزیران و وەزیری دەرەوەی قەتەر، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا دوایین پێشهاتە سەربازییەکانی ناوچەکەیان تاوتوێ کرد. هەردوولا داوایان لە واشنتن و تاران کرد بگەرێنەوە سەر مێزی دانوستاندن و پابەندی یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی نێوانیان بن.
رۆژی هەینی، 10ـی تەممووزی 2026، وەزیرانی دەرەوەی میسر و قەتەر جەختیان لە پێویستیی کۆنترۆڵکردنی گرژییەکان و رێگریکردن لە فراوانبوونی بازنەی شەڕ کردەوە.
میسر و قەتەر داوایان لە هەموو لایەنەکان کرد کە "زمانی دیپلۆماسی و دیالۆگ بخەنە پێش هەموو شتێک، تاوەکو زەوینە بۆ گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی خۆش بێت کە ببێتەهۆی چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست".
بەدر عەبدولعاتی، وەزیری دەرەوەی میسر، سەرکۆنەی ئەو هێرشانەی کرد کە لە چەند رۆژی رابردوودا کرانە سەر وڵاتانی کەنداو و ئوردن؛ جەختیشی لەوە کردەوە کە دەبێت رێز لە سەروەریی خاک و یەکپارچەیی ئەو وڵاتانە بگیرێ.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا دەڵێ، ئێران داوای بەردەوامیی گفتوگۆکانی کردووە، بەڵام "ئێمە پێمان گوتوون، ئاگربەست تەواو بووە".

رۆژی هەینی 10-07-2026 ترەمپ لە ترووس سۆشیال نووسی: "کۆماری ئیسلامیی ئێران داوای بەردەوامیی گفتوگۆکانی لێکردین. ئێمەش رازی بووین، بەڵام ئەمریکا زۆر بە روونی پێی گوتوون، ئاگربەست کۆتایی هاتووە."

 

"ئەگەر تیرۆر کرام، بۆردوومانیان بکەن"
هەر ئەمڕۆ هەینی، ترەمپ قسەی بۆ رۆژنامەی (نیویۆرک پۆست) کرد و گوتی، ئەگەر ئێران لە هەوڵەکانی بۆ تیرۆرکردنی سەرکەوتوو بێت، پێشوەختە "رێنمایی و فەرمانی جێهێشتووە" و گوتی، تاران بە تەواوی باجێکی یەکجار قورس دەدات.

سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند: "بۆ ماوەیەکی درێژە لە لیستی ئەواندام. رێنماییم جێهێشتووە ئەگەر هەر شتێک رووبدات، بە تووندی بۆردومانیان بکەن بە ئاستێک کە پێشتر لە مێژوودا هاوشێوەی نەبینرابێت."

کاتێک لەبارەی راپۆرتەکانی ئەم هەفتەیەی ئیسرائیل کە ئاماژەی بە پیلانێکی تاران دەکرد بۆ کوشتنی سەرۆکی ئەمریکا پرسیاری لێکرا، ترەمپ رەتیکردەوە هیچ پلانێکی نوێی ئێران لە ئارادا بێت، بەڵکو گوتی تاران ساڵانێکە دەیەوێ بیکوژێ. ترەمپ رایگەیاند: "نەخێر، ئیسرائیل هیچ شتێکی نوێی پێشکێش نەکرد. من بۆ ماوەیەکی درێژە [لە لیستی کوشتنی ئێراندا] ژمارە یەکم و ژیانیش بەم شێوەیەیە، هیوادارم بیرم بکەن."