کوردیKURDÎENGLISHTÜRKÇEعربي
Rudaw Logo
راستەوخۆ
کوردستانهەواڵە ناوخۆییەکاندیاسپۆرا
رۆژهەڵاتی نێوەڕاست
جیهانئابووریهەڤپەیڤینتەندروستیپۆدکاستبیروڕاکولتووروەرزشمەڵتیمیدیابەرنامەکاندۆکیۆمێنتاری
راستەوخۆ
Rudaw

ئەپلیکەیشنی رووداو دابەزێنە

App StoreGoogle Play
نهێنیپارێزی•مەرج و بەندەکان

© 2026 هەموو مافەکان پارێزراون.

Rudaw

ئەپلیکەیشنی رووداو دابەزێنە

App StoreGoogle Play
نهێنیپارێزیمەرج و بەندەکان

© 2026 هەموو مافەکان پارێزراون.

مانگی تابان لە ئاسمانی هەولێر. 30ی تەممووزی 2026. وێنە: بڵند تاهیر/رووداو

مانگی تابان لە ئاسمانی هەولێر. 30ی تەممووزی 2026. وێنە: بڵند تاهیر/رووداو

جیهان

خۆر و مانگ دەتوانن ببنە هۆی دروستبوونی بوومەلەرزە؛ زانایان هۆکارەکەی ئاشکرا دەکەن

بژار زوبێر

بژار زوبێر

30-09-2026
گوێبگرە
0:00
0:00
قەبارەی دەق
بژار زوبێر، لە ساڵی 2020ـەوە وەکو هەواڵساز، وەرگێڕ و پرۆدیوسەر لە بەشی نێودەوڵەتیی تۆڕی میدیایی رووداو کار دەکات. پێش ئەوە، وەک فریلانسەر لەگەڵ نیویۆرک تایمز، جەزیرە، گۆڤاری وایرد و چەندین ئاژانسی دیکەدا کاری کردووە. لە راپۆرتەکانیدا زیاتر کار لەسەر دۆخی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا و بابەتە تەکنەلۆجی و زانستییەکان دەکات.
بژار زوبێر
بژار زوبێر30-09-2026
بژار زوبێر، لە ساڵی 2020ـەوە وەکو هەواڵساز، وەرگێڕ و پرۆدیوسەر لە بەشی نێودەوڵەتیی تۆڕی میدیایی رووداو کار دەکات. پێش ئەوە، وەک فریلانسەر لەگەڵ نیویۆرک تایمز، جەزیرە، گۆڤاری وایرد و چەندین ئاژانسی دیکەدا کاری کردووە. لە راپۆرتەکانیدا زیاتر کار لەسەر دۆخی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا و بابەتە تەکنەلۆجی و زانستییەکان دەکات.

بابەتی پەیوەندیدار

لە واشنتن تاوتوێی پەیوەندیی وزە و ژیریی دەستکرد دەکرێت
جیهان18-11-2026

لە واشنتن تاوتوێی پەیوەندیی وزە و ژیریی دەستکرد دەکرێت

وەزیری ئاسایشی ناوخۆی ئەمریکا: لە سەرەتای جەنگەوە ئێران هێرشی ئەلیکترۆنی دەکاتە سەر ژێرخانەکەمان
جیهان18-11-2026

وەزیری ئاسایشی ناوخۆی ئەمریکا: لە سەرەتای جەنگەوە ئێران هێرشی ئەلیکترۆنی دەکاتە سەر ژێرخانەکەمان

دۆسیەی ئێران لەنێوان سێ زلهێزەکەی جیهان؛ "ترەمپ داوای گوشاری چین لەسەر تاران دەکات"
جیهان18-11-2026

دۆسیەی ئێران لەنێوان سێ زلهێزەکەی جیهان؛ "ترەمپ داوای گوشاری چین لەسەر تاران دەکات"

رووداو دیجیتاڵ


هەموومان دەزانین کە هێزی کێشکردنی مانگ و خۆر دەبێتە هۆی دروستبوونی هەڵکشان و داکشانی شەپۆڵی دەریاکان. بەڵام رەنگە نەمانبیستبێت کە هەمان ئەم هێزە کاریگەری لەسەر بەرد و توێکڵی رەقی زەویش دروست دەکات و دەتوانێت ببێتە هۆی دروستبوونی بوومەلەرزە.

 

توێژینەوەیەکی نوێ کە لە گۆڤاری زانستیی JGR Solid Earth بڵاوکراوەتەوە، دواجار وەڵامی ئەو پرسیارە دەداتەوە کە چۆن هێزێکی بچووکی وا دەتوانێت زەوی بهەژێنێت.

"بوومەلەرزەی هێواش" چییە؟
کێشکردنی بەردەوامی خۆر و مانگ دەبێتە هۆی دروستبوونی جۆرێک لە بوومەلەرزە کە زانایان پێی دەڵێن "بوومەلەرزەی هێواش".

 

ئەم جۆرە بوومەلەرزانە وەک بوومەلەرزە ئاساییەکان نین کە بە چەند چرکەیەک هەموو وزەکەیان بتەقێننەوە و وێرانکاری دروست بکەن؛ بەڵکو زۆر بە هێواشی لە ماوەی چەندین رۆژ یان هەفتەدا دەخلیسکێن و وزەکەیان بەردەدەن، بۆیە مرۆڤ لەسەر رووی زەوی هەستیان پێناکات، بەڵام ئامێرە هەستیارەکانی کەشناسی تۆماریان دەکەن.

نهێنییەکە چییە و چۆن روودەدات؟ 

ئەو گوشارەی هێزی کێشکردنی خۆر و مانگ دەیخاتە سەر توێکڵی زەوی زۆر کەمە (هاوشێوەی ئەوەی کەسێک دەستێکی نەرم بخاتە سەر شانت)، بۆیە هەمیشە جێگەی پرسیار بوو کە چۆن هێزێکی ئەوەندە کەم دەبێتە هۆی بوومەلەرزە.

زانایان بۆیان دەرکەوتووە کە نهێنییەکە لە دیاردەی "هاو"دایە، رێک وەک ئەوەی کەسێک پاڵ بە جۆلانەیەکەوە بنێت:

 

•ئەگەر بە هێزێکی زۆر کەم، بەڵام بە کات و ریتمێکی دروست و لەسەرخۆ پاڵ بە جۆلانەیەکەوە بنێیت، دەبینیت جۆلانەکە زۆر بەرز دەبێتەوە.

 

•بە هەمان شێوە، کاتێک کێشکردنی خۆر و مانگ بە ریتمێکی گونجاو بەر درزی پلێتەکانی زەوی دەکەوێت، هێزی لێکخشاندنی نێوان بەردەکان کەم دەبێتەوە و لەپڕ بەردەکان دەخلیسکێن و دەلەرزن.

بەڵگەی سەلمێنراو لە کوێ هەیە؟

زانایان لە چەندین شوێنی جیهاندا (وەک باشووری رۆژئاوای ژاپۆن و کەناراوەکانی ئەمریکا) تێبینیی ئەوەیان کردووە کە ئەم بوومەلەرزە هێواشانە، رێک بەپێی کاتی هەڵکشان و داکشانی دەریاکان، هەر 12 کاژێر یان 24 کاژێر جارێک دووبارە دەبنەوە.

بۆچی ئەم دۆزینەوەیە گرنگە؟
لێکۆڵینەوە لەم بوومەلەرزە هێواشانە بەسوودە بۆ زانایان:

 

1.پێشبینیکردنی بوومەلەرزە: یارمەتیی شارەزایان دەدات لە داهاتوودا باشتر بتوانن پێشبینیی روودانی بوومەلەرزە بکەن.

 

2.ناسینەوەی درزەکانی زەوی: دەریدەخات کە بەرد و درزەکانی ژێر زەوی تا چەند بەرگەی لێکخشاندن و گوشار دەگرن.

 

3.ئاگادارکردنەوە لە بوومەلەرزە وێرانکەرەکان: ئەم بوومەلەرزە هێواشانە زانیاری دەدەن لەسەر ئەو ناوچانەی کە ئەگەری هەیە بوومەلەرزەی بەهێز و کارەساتباریان تێدا رووبدات؛ ئەو بوومەلەرزانەی دەبنە هۆی دروستبوونی سوونامیی گەورە لە زەریاکاندا.


بابەتی پەیوەندیدار

لە واشنتن تاوتوێی پەیوەندیی وزە و ژیریی دەستکرد دەکرێت
جیهان18-11-2026

لە واشنتن تاوتوێی پەیوەندیی وزە و ژیریی دەستکرد دەکرێت

وەزیری ئاسایشی ناوخۆی ئەمریکا: لە سەرەتای جەنگەوە ئێران هێرشی ئەلیکترۆنی دەکاتە سەر ژێرخانەکەمان
جیهان18-11-2026

وەزیری ئاسایشی ناوخۆی ئەمریکا: لە سەرەتای جەنگەوە ئێران هێرشی ئەلیکترۆنی دەکاتە سەر ژێرخانەکەمان

دۆسیەی ئێران لەنێوان سێ زلهێزەکەی جیهان؛ "ترەمپ داوای گوشاری چین لەسەر تاران دەکات"
جیهان18-11-2026

دۆسیەی ئێران لەنێوان سێ زلهێزەکەی جیهان؛ "ترەمپ داوای گوشاری چین لەسەر تاران دەکات"

پێشنیازەکان

ئەمەنەش ببینە