رووداو دیجیتاڵ
ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا هێرش دەکاتە سەر بەشێک لە سەرکردەکانی جیهان بەبۆنەی بەستنەوەی خۆپێشاندان و پشێوییەکانی فەرەنسا بە کۆچبەرانەوە و ئەو لێکدانەوەیە بە "گەمژەیی و قبووڵنەکراو" ناودەبات.
لە لێدوانێکدا بۆ رۆژنامەڤانان لە دەوحەی پایتەختی قەتەر، ماکرۆن رەتیکردەوە هیچ دەستوەردانێکی دەرەکی لەپشت ناڕەزایەتییەکانەوە هەبێت، بەڵام پێداگریی کرد لەوەى چەواشەکردن هەیە. سەرۆکی فەرەنسا گوتی، "هەندێک کەس بانگەشەی ئەوە دەکەن کە فەرەنسا لەلایەن کۆچبەران و ئیسلامییەکانەوە داگیرکراوە، ئەمە بە تەواوی ناڕاستە. راستییەکە ئەوەیە هەموو ئەو کەسانەی ئێستا قسەی خراپ لەسەر وڵاتەکەمان دەکەن، ئەو کەسانەن وڵاتەکەمانیان خۆشناوێت."
ماکرۆن گوتیشی، "زانیارییەکان دەشوێنرێن و ئەمەش دەبێتەهۆی لێدوانی قبووڵنەکراو و گەمژانە لەلایەن خەڵکێکی زۆرەوە، بە سەرکردە بیانییەکانیشەوە."
سەرۆکی فەرەنسا هۆشداریشی دا لە بڵاوبوونەوەی وێنەی دروستکراو بە ژیریی دەستکرد لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان کە رووداوەکان گەورەتر دەکەن لەوەی لەسەر زەوی هەیە. ماکرۆن بێ ئەوەی ناوی سەرکردەیەک بە دیاریکراوی بهێنێت، گوتی سەرکردەکانی رۆژئاوا و ناوچەکە کە هەڵبژاردنیان لەپێشە، رووداوەکانی فەرەنسا بۆ بانگەشەی هەڵبژاردن و بەرژەوەندیی سیاسیی خۆیان بەکاردەهێنن.
ئەم وەڵامەی ماکرۆن لە کاتێکدایە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رۆژى دووشەممە 19ى تشرینی دووەم لە بانگەشەی هەڵبژاردندا بانگەشەی ئەوەی کرد کە پشێوییەکانی فەرەنسا پەیوەندییان بە سیستم و چاکسازیی پەروەردەوە نییە، بەڵکو پەیوەستە بە کۆچی نایاساییەوە و گوتی، ئەو کەسانەی چوونەتە فەرەنسا "لە بنەڕەتدا رقیان لە فەرەنسا و خەڵکەکەیەتی؛" ئاماژەی بەوەشکرد، داوای لە ماکرۆن کردبوو سنوورەکانی وڵاتەکەی دابخات.
هەمان رۆژ جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس، لێشاوی کۆچبەرانی بە هۆکاری سەرەکیی تێکچوونی دۆخی فەرەنسا ناوبرد و گوتی: "لیبراڵەکانی رۆژئاوا بە ناوی هەمەچەشنی و بەزەییەوە جیهانی سێیەمیان هاوردەی فەرەنسا و وڵاتانی دیکە کرد، لە کاتێکدا پرسە بنەڕەتییەکانی وەک خۆگونجاندن و پێکەوەژیانی کۆمەڵایەتییان بە تەواوی پشتگوێخست". ئەو هەڵوێستەی ڤانس دواتر لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە لە کۆشکی سپی پشتیوانیی لێکرا و وەک بەڵگەیەک بۆ مەترسییەکانی کۆچبەریی نایاسایی خرایەڕوو.
لە هەمان رۆژ و لەسەر ئاستی ئەورووپا، پیتەر مایار، سەرۆکوەزیرانی هەنگاریا لە پۆستێکدا لە ئێکس رووداوەکانی پاریسی بەستەوە بە سیاسەتەکانی کۆچی یەکێتیی ئەورووپا و گوتی: "لە بەرامبەر ئەم وێرانکارییە بێمانا و تووندوتیژییە ناڕەوایەدا، رەنگە ئێستا بۆ هەمووان روون بێتەوە کە بۆچی هەنگاریا داکۆکی لە تووندترین سیاسەتی دژە کۆچبەری دەکات". مایار پشێوییەکانی فەرەنسای وەک پاساوێک بەکارهێنا بۆ پێداگریی بوداپێست لە داخستنی سنوورەکانی و رەتکردنەوەی وەرگرتنی پەنابەران.
هەر لە پەراوێزی ئەم پەرەسەندنانەدا، ماکرۆن ئاماژەی بە لێدوان و هەڵوێستی سەرکردەکانی دیکەی دەرەوەی ئەورووپاش کرد، لە نێویاندا بنیامین نەتەنیاهوو، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل، کە رۆژى سێشەممە 20ی تشرینی دووەم باسی دۆخی فەرەنسا و ئەورووپای کرد. سەرۆکی فەرەنسا دەسەڵاتدارانی ناوچەکەی تۆمەتبار کرد بەوەی دۆخی ناوخۆیی وڵاتەکەی دەقۆزنەوە بۆ خزمەتکردنی بانگەشە و گوتاری سیاسیی ناوخۆیی خۆیان پێش هەڵبژاردنەکان.
شەپۆلی ناڕەزایەتی و خۆپێشاندانەکان لە مانگی ئەیلوول سەرەتا لەلایەن بزووتنەوەی قوتابییان بۆ داواکردنی چاکسازی لە سیستمی پەروەردە دەستیپێکرد، بەڵام دواتر بە بەشداریکردنی سەندیکاکانی کرێکاران و بزووتنەوەی هێلەک زەردەکان، ناڕەزایەتییەکان تەشەنەیان سەند بۆ خۆپێشاندانی سەرتاسەری دژی بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان و گرانی.
رۆژی شەممە 17-10-2026 خۆپێشاندانی بەرفراوان لە فەرەنسا بەڕێوەچوو. خۆپێشاندانەکە تووندوتیژی و تاڵانی گەورەی لێکەوتەوە و بەگوێرەی فیدراسیۆنی دڵنیایی فەرەنسا، قەبارەی زیانەکان گەیشتوەتە زیاتر لە 1.2 ملیار یۆرۆ و زیاتر لە 2,500 کەسیش لە سەرانسەری وڵاتدا دەستگیرکراون.
رۆژی 27ی ئەم مانگە هەڵبژاردنی پەرلەمان لە ئیسرائیل و رۆژی 3-11-2026یش هەڵبژاردنی نیوەی وەرز لە ئەمریکا بەڕێوەدەچێ.
