دەریاچەی خوێ لە بۆلیڤیا

لە وڵاتی بۆلیڤیا، گەشتێک لە مۆزەخانەیەکی شەمەندەفەری مێژووییەوە دەستی پێکرد، کە هێڵەکەی بەرەو وڵاتی چیلی درێژ دەبێتەوە. ئەو شەمەندەفەرانەی ئێستا وەکو شوێنەوار ماونەتەوە، لە رابردوودا بە سیستمی هەڵم کاریان دەکرد، کە لە رێگەی گەرمکردنی ئاو و بەکارهێنانی هێزی هەڵمەکەیەوە دەجووڵان. بەهۆی دووریی رێگاکانەوە، تانکیی گەورەی ئاو لەسەر هێڵەکان داندرابوون. شەمەندەفەرەکە لە ساڵی 1890 دروست کرا و لە سەرەتادا بۆ گواستنەوەی سەرنشین و خۆراک بەکارهێنرا، بەڵام لە کاتی جەنگە جیهانییەکاندا، بۆ گواستنەوەی زیو و فافۆن بەمەبەستی دروستکردنی فیشەک سوودی لێ وەرگیرا. یەکێک لە سەرچاوە سەرەکییەکانی داهات کە لە رێگەی ئەم هێڵە ئاسنینەوە دەگوازرایەوە، خوێ بوو.

گەشتەکە بەرەو "سەلار دی ئویونی" بەڕێکەوت، کە بە گەورەترین دەریاچەی خوێی جیهان دادەنرێت و رووبەرەکەی 10,582 کیلۆمەتر دووجایە. ئەم رووبەرە خوێیينە شێوەیەکی ئەندازەیی وەرگرتووە و لە چەندین چینی یەک لەسەر یەک پێکدێت، کە قووڵاییەکەی دەگاتە 120 مەتر. رەقبوونی رووەکەی وای کردووە کە ئۆتۆمبێلی بارهەڵگری قورس بە ئاسانی بەسەریدا تێپەڕن و تەنانەت میوانخانەشی لەسەر بنیاد نرابێت. ئەم چینە خوێیانە بەهۆی تەقینەوەی گڕکانەکانەوە لە ماوەی ملیۆنەها ساڵی رابردوودا دروستبوون. لە هەندێک شوێندا، توێکڵی خوێیەکە کون دەبێت و ئاوی ژێرەوەی، کە وەکو کانییەکی سوێر وایە، دێتە دەرەوە. لە کاتی بارانباریندا، دەریاچەکە وەکو ئاوێنەیەکی زەبەلاح دەردەکەوێت و دیمەنێکی سرووشتیی ناوازە دەخولقێنێت.

لە ناوەڕاستی دەریاچە خوێیەکەدا، دوورگەی "ئینکاواسی" بوونی هەیە، کە بەهۆی بوونی جۆرێکی تایبەتی درەختی کاکتوسەوە ناوبانگی دەرکردووە. لەم شوێنەدا، دیمەنی خۆرئاوابوون تابلۆیەکی هونەریی رەنگاوڕەنگ لەسەر رووی زەوی دروست دەکات. گەشتیاران سەردانی میوانخانەی خوێ دەکەن، کە تێیدا هەموو کەلوپەلەکان، لە دیوار و تەختی نووستنەوە بگرە تاوەکو مێز و کورسی، لە قاڵبی بلۆکی خوێ دروستکراون. هەروەها چێشتخانەیەکیش هەیە کە بە تەواوی لە خوێ بنیاد نراوە، بەڵام پێویستە گەشتیاران خواردنی خۆیان بهێنن، چونکە خوێی ئەوێ پاک نەکراوەتەوە و ماددەی یۆدی تێدا نییە.

لە کارگەیەکی بچووکی بەرهەمهێنانی خوێدا، پڕۆسەی ئامادەکردنی خوێ بۆ فرۆشتن خرایەڕوو. سەرەتا خوێیە شێدارەکە وشک دەکرێتەوە، دواتر ماددەی یۆدی تێدەکرێت و پاشان بۆ فرۆشتن دەخرێتە ناو کیسەوە. ساڵانە نزیکەی 25,000 بۆ 35,000 تۆن خوێ لەم ناوچەیە بەرهەم دەهێنرێت. ئەم سەرچاوەیە لە داهاتوودا بایەخێکی ژینگەیی گرنگی دەبێت، چونکە کانزای لیتیۆمی تێدایە کە بۆ دروستکردنی پاتریی ئۆتۆمبێلە کارەباییەکان بەکاردەهێنرێت.

لە کۆتاییدا، لەنێو ئاڵای وڵاتانی جیهاندا، ئاڵای کوردستان لە گەورەترین دەریاچەی خوێی جیهاندا دانرا، تاوەکو لە وێنەی یادگاریی گەشتیاراندا دەربکەوێت. هەندێک لە گەشتیاران ئاڵاکەیان ناسییەوە و زانیارییان دەربارەی کورد و کوردستان هەبوو. لەو ناوچەیەدا، چەندین پەیکەر و دیکۆری جیاواز لە قاڵبی خوێ دروستکراون، لەوانە پەیکەری ژنێک کە منداڵێکی لە باوەش گرتووە، کە رەنگدانەوەی جوانیی هونەریی ناوچەکەیە.