بناخەی دەوڵەت لە رێگەی ململانێی چینایەتی و پەیوەندییەكانی بەرهەم دروستدەبێت، نەك تەنیا بە بڕیاری سیاسی یان كۆڕای نێودەوڵەتی، دەبێ چەمكی بەدەوڵەتبوون لەمێنتالێتی تاكدا دروستببێت و كات و شوێنی گونجاوی بۆ بڕەخسێنرێت بۆ ئەوەی بڕیاری سیاسی بتوانێ ببێتە بڕیارێكی چەسپاو. لەباشووری كوردستان تاوەكو پێش بڕینی مووچە و هاتنی داعش ئەو چەمكە پەرەی پێنەدرابوو، كارەكانی ئێمە لەسەر بنەمای عەتف و سۆزی نێودەوڵەتی و هەبوونی سامانێكی سروشتیی مەزن دەرنەدەچوون و، جگە لە چەند جارێك كە سەرۆك بارزانی لە شوێنی جیاواز گوتوویەتی كورد خاوەنی مافی بەدەوڵەتبوونە، هیچ هەوڵێكی دیكەی جددی لەلایەن داوودەزگای حكومەتی و ناحكومەتیش بەدینەدەكران.
دروستبوونی دەوڵەت كارێكی ئاسان نییە، بەتایبەت لە جیۆپۆلیتیكێكی وەك كوردستان كە هەموو جوڵە سیاسییەكان بە وردی بەیەكەوە گرێدراون و بەرژەوەندی چینە حوكمڕانەكان و دەسەڵاتدارەكان زۆرجار لەگەڵ كۆنسێپتی بەدەوڵەتبوون یەكدی ناگرێتەوە و، تەنانەت یەك هەنگاوی هەڵە بەسە بۆ ئەوەی تێكڕای دەسكەوتەكان بخرێنە بەر مەترسی لەنێوچوون. سەركردەكان، سەركردایەتی سیاسی دەبێ وەك كابرایەكی نێو كێڵگەی مین بجوڵێنەوە، ئەگەرنا پێیاندا دەتەقێتەوە.
لەكوردستان بناخەی دەوڵەت لەسەر بنەمای پۆلێنكردنی چینایەتی دانەمەزراوە و پەیوەندییەكانی بەرهەمهێنانیش هێشتا بە كەرەستەی فیوداڵیزم لەنێو قەپێلكێكی بۆرژوای نوێدا دەخولێنەوە، بۆیەش ئەستەمە یەكسەر لە فیودالیزم و قۆناخە دواكەوتووەكانی كۆمەڵگەوە بۆ سۆسیالیزمی دیموكرات بڕۆین بەبێ تێپەڕین بە قۆناخەكانی دیكەی پێشكەوتنی كۆمەڵایەتی. بێگومان وەك ئەوەی لێدێت كە كابرایەك لە هەشت ساڵییەوە یەكسەر بكەی بە بیست بەبێ ئەوەی بە نۆ و دە و یازدە و دوازدە...هتد- دا بڕوات، بۆیەش دەبینین كە لاشەی بیست ساڵییەكمان هەیە، بەڵام بە عەقڵی هەشت ساڵییەك بیردەكەینەوە.
من پێموانییە جیاوازی و پەرتوبڵاویی چینایەتی ببێتە بنەمای دروستبوونی دەوڵەت، بەڵكو دروستبوونی بیرۆكەی دەوڵەت لەوە زیاتری دەوێت و پەیوەندی بە ململانێی كۆمەڵایەتی و پەیوەندییەكانی بەرهەمەوە هەیە. دروستبوونی ئەو چینە نوێیانەی كە دوای راپەڕین پەیدابوون سەرلێشێوانێكی تەواو دەخاتە مێشكی ئەو كەسەی كە بیەوێ كۆمەڵگەی كوردەواری بخوێنێتەوە، لەبەرئەوەی ناتوانین وەك دەوڵەتێكی كەڤنار بیر لە داوودەزگا بكەینەوەو بیانخەینە خزمەتی بیرۆكەی دەوڵەت، بەڵكو دەبێ پشت بە چینە نوێیەكانی دوای راپەڕین ببەستین و فۆرمۆلەكردنی بیرۆكەی "زەنگینی وڵاتپارێز" بكەینە مۆدێلێكی هاوچەرخ و سوود لە هێزە تازەكەی ئیمپراتۆرەكانی جەنگ وەربگرین، ئەوانەی لە دوای 1991ەوە سوودیان لە پلەوپایەی پێشمەرگایەتی وەرگرتووە و خەباتی چەندین ساڵی باب و باپیرانیان لە بۆرسە خوردكردەوە بەرامبەر بە دۆلار، یان بەهەر هۆیەك بێت كە بەوشێوە نالۆجیكییە زەنگین بوون، باسی 1991م كرد چونكە خاڵێكی وەرچەرخان بووە بۆ دروستكردنی بنەمای چینی نوێ كە پەسەنەكانی كۆمەڵگەی جوتیاری لەسەری ناچەسپێن، لەهەمانكاتدا ناتوانین بەبێ دوودڵی ناوی گۆڕان بەرەو بۆرژوای لێبنێین.
كۆمەڵگەی كوردستان زیاتر بە شێوازی قۆناخی ئینتیقالی Transition خۆی نیشاندەدات، ئەو قۆناغە ئینتیقالییەش درێژەیەكی نامەعقولی كێشاوە و لەوەتی بەبیرمان دێت هەر لە قۆناغی راگواستەدا ژیاوین، كەسیش نازانێ لە چییەوە و بەرەوچی دەڕۆین، لەبەرئەوەی مەنزومەی بەها و ئاكار گۆڕانی بنەڕەتی بەخۆیەوە بینیوەو ئێمەش جارێ هەر لەسەر بنەمای جاران لێیدەخوڕین!
زمان و كولتوور و خاك و داوودەزگاكانی وەك بونیادگەر نوێنەرایەتی چینێكی تایبەت ناكەن وەك سەرخانی كۆمەڵگە، هەروەها مامەڵە لەگەڵ واقیعی رۆژیشدا ناكەن، وەك چۆن داوودەزگا مادییەكانی وەك داهات و داهاتی نیشتیمانی و ئابوورییەكەی نوێنەرایەتی ژێرخانی كۆمەڵگە ناكەن.
دەوڵەت بناخەی هەموو بیرۆكەیەكی دیكەیە و بۆ ئەوەی نەكەوینە هەمان هەڵەی حیزبە كۆمونیستەكانی كوردستان و عێراقەوە، دەبێ مافی ئەوە بەخۆمان نەدەین تەنانەت باسی ململانێی چینایەتیش بكەین، چونكە ئابووری و سیاسەت و كولتوور بە دروستبوونی دەوڵەتەوە گرێدراون، ئەگەر دەوڵەتمان نەبێت، ناتوانین لەو قۆناخە دەرباز ببین، بە دەوڵەتبوونمان ململانێی چینەكان دەستپێدەكات و پەیوەندییەكانی بەرهەمهێنان رێكدەخرێن، چونكە دەوڵەت رەنگدانەوەی ئەو پرنسیپانەیە و تەنیا بەوە دەتوانین شێواز و قەبارەی كەڤاڵی خۆمان بەشێوەیەكی مۆدرێن دیاریبكەین و جێگەیەكی تایبەت بۆ مۆركی كوردی بدۆزینەوە لەناو نەخشەی جیهانی بەبێ ئەوەی شەرم دامانگرێت.
نەك دەسەڵاتمان سەقەتە، بەڵكو سیستمی دامەزرێنەری بەڕێوەبردنی دەسەڵاتیشمان سەقەتە، ئەگەر دەستووریشمان هەبێ هەر بەسەقەتی دەبێ، چونكە ناتوانین دەستوورێك بنووسینەوە لەگەڵ دەستووری عێراق تێكنەكاتەوە، لەبەرئەوەی دەستووری عێراق پێشی ئەو نووسراوەتەوە، هەر یاسایەكیش لەگەڵی تێكنەكاتەوە بەهیچ ناچێت! ئەو دەستوورەی عیراق كە بە شپرزەیی و پەلەپەل و گوشاری ئەمریكا نووسراوەتەوە دژی خۆی قەبووڵ ناكات، لەكاتێكدا ویستەكانمان دژی ئەو دەستوورەی عێراقن و ناتوانین و لەدەستیشماندا نییە گۆڕانكاری تێدا بكەین.
ئەی باشە ئێمە چۆن بەڕێوەدەچین؟ ئەو پرسیارە رۆژانە لەخۆمان دەكەین و لەسەر چ بنەمایەكی فیقهی یاسا، رۆژانە كارەكانمان ئەنجامدەدەین؟ بۆ زانینی وەڵامی ئەو پرسیارە دەبێ چاوێك بە یاسای حوكمیزاتی زەمانی بەعسدا بخشێنینەوە كە كاتی خۆی كۆمەڵێك مێشكی گەورە و فەقیهەكانی یاسا لەعێراق بۆ چەند مەرامێكی تایبەت و داخراو دایانڕشتووە و مەودای هەڵكشان و بەرەوپێشەوەبردنی تێدا نەبووە، ئێستاش ئێمە هەر لەسەر ئەو دەستوورە دەڕۆین جگە لە چەند گۆڕانكارییەكی بچووك نەبێت، هەر هەمان یاسایە، بۆیەش سەركردایەتیمان تووشی گێژاو دەبێت و بەدەیان قەیرانی خنكێنەری لێدروست دەبێت، نە دەتوانین خۆمان بچووك بكەین و بكەوینە ناو قاڵبەكەی و نەدەشتوانین یەكی دیكە بنووسینەوە، بۆیە بەبچووكترین قەیران چاومان زەقدەبێت و هەست بەخنكان دەكەین.
كۆتایی: ئەگەر خۆمان هەست بە سەربەخۆیی نەكەین و هەنگاوی بۆ نەهاوێژین، كەس بەخۆڕایی ناڵێ وەرن ببنە دەوڵەت.
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ