بەغدا پەیامە پەیتا پەیتاكانی كوردستان بۆ دانوستاندن ، بەتایبەت كە هەندێجار بە دەستووری عێراقیشەوە پەیوەستدەكرێ ، تێگەیشتنێكی هەڵەی لای حكومەتی مەزهەبیی بەغدا دروستكردووەو بەردەوام رەتیدەكاتەوە . سێ فاكتەری سەرەكی بەرپرسانی بەغدای بەو ئاقارە تووندەدا پاڵناوە ، كە بەزنجیرە ئیجرائات دژی كوردستان بڕیار لێبدەن و ئۆپشنی رووبەڕووبوونەوەی سەربازی و لەشكركێشیش بگرنەبەر كە لەم دووسێ رۆژەدا ئامادەكاری و گەفوگوڕەكانیان هێناوەتە مەیدان .فاكتەرەكان بریتین لە :
یەكەم : وەدەنگنەهاتنی وڵاتانی دنیا و هاوپەیمانان و خۆوانیشاندانیان كە لەسەر گشتپرسی لە كورد نیگەرانن و جۆرێك لە خۆبێبەریكردنان لەوبارەوە نیشانداوە . پێدەچێ عێراق و لەگەڵیدا ئێران و توركیا ئەو خۆبێدەنگكردنەی ئەمریكا و وڵاتانی دیكە وا لێكبدەنەوە كە ئەمە پێكردنی گلۆپی سەوزە بۆ بەغدا تاوەكو بەهەر شێوازێك و رێوشوێنێك بۆی دەكرێ رووبەڕووی گشتپرسی و دەرەنجامەكانی ببێتەوە . ئەم خوێندنەوەی بەغدا ، یان هەرلایەك كە وای بۆخوێندبێتەوە تەواو هەڵەیە ، چونكە هێشتا ئەمریكا بەغدای بەتەواوی لە فەلەكی خۆیدا ساخ نەكردووەتەوەو لەژێركۆنترۆڵی ئێران دەرینەهێناوە تاوەكو بیەوێ ناوچەی دیكەش لە جوگرافیای عێراق بكەوێتەوە ژێردەستی .
دووەم: گرەوێكی گرنگی بەغداو هاوپەیمانە ڕۆژهەڵاتییەكەی لەسەر دۆخی ناوخۆی كوردستان بنیاتنراوە، بەتایبەت ئێران پێیوایە بایی ئەوەندە هەژموونی بەسەر نوێنەرانی سیاسی بەشێكی كوردستانەوە هەیە ، كە سەرئەنجام خۆشیان بێ و ترشیان بێ ، بچنەپاڵ پڕۆژەی ئێران بۆ پووچەڵكردنەوەی گشتپرسی . هێندێ ئاماژەی بەواقیعبوونی گرەوەكەیان لەم چەند ڕۆژەدا دەركەوتووە . ستراتیژی ئەو گرەوەشیان لەسەر لێك جیاكردنەوەی كوردستان داڕشتووەو دەیانەوێ دواجار كوردستان بكەنەوە بەدوو ئیدارەیی و لانیكەم ئیدارەی سلێمانی كە هاوسنووری ئێرانە بەتەواوی بە هاوپەیمانی بەغدا و تارانەوە ببەسترێتەوە.
سێیەم: دەسەڵاتی ئێستای عێراق و ئێرانیش هەم بەپێی هەندێ زانیاری و هەم بەپێی خوێندنەوەیەكی هەمەلایەنە ، لە توركیا دڵنیانین ئەگەر بۆ تێكشكاندنی كوردستانی عێراق لەشكری خۆی رەوانەی كوردستان بكات، دوایی جێیبێڵێ ، چونكە پێیانوایە كە توركیا بۆ نەچوونەدەر لە كوردستان ، چەندین رێككەوتنی كۆنینەی دوای جەنگی یەكەمی جیهان زیندوو و كارا دەكاتەوە ، یان دەیانكاتە بیانوو كە بۆی هەیە لە سەردەمی فەوزای وەك ئێستای ناوچەكە دەتوانێ وابكات .
زانیارییەكان ئەوە نیشاندەدەن كە لە دوا كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانی عێراق كە لە كۆتاییەكانی هەفتەی رابردوو لەبەغدا ئەنجامدراوەو پتریش بۆ خۆئامادەكردن بووە بۆ كۆبوونەوەی سێ لایەنەی عێراق و توركیا و ئێران ، كە بڕیارە یەكشەممەی داهاتوو لەبەغدا ئەنجامبدرێ. لە كۆبوونەوەكەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانی عێراقدا بەجیدی ئەو مەترسییەی توركیایان تاوتوێكردووە، بۆیە عێراقیش و ئێرانیش گەرەكیانە بەبێ بەشداری راستەوخۆی توركیا بابەتی كەركووك و ناوچەكانی دەشتی نەینەوا یەكلابكەنەوە. كەواتە ترس لە هاتنە ناوی توركیای سوننە مەزهەب و میراتگری دەوڵەتی عوسمانلی كە چەندین سەدە دەشتی موسڵ و كەركووك و ناوچەی دیكەش بە ناونیشانی ویلایەتی موسڵ بەشێكبوون لە جوگرافیای عوسمانلی فاكتەرێكی دیكەیە كە عێراق و هاوپەیمانە رۆژهەڵاتییەكەی هاندەدا ، زووبەزوو و بەبێ بەشداری راستەوخۆی توركیا كێشەكە لە پرۆسەیەكی تێكەڵ بە شەڕ و پیلانگێڕی یەكلاییبكاتەوە.
بۆیە بەغدا ، هەموو پێشنیازەكانی كوردستان لەمەڕ دانوستاندن رەتدەكاتەوە و وێڕای زنجیرەیەك ئیجرائاتی نایاسایی و نا "دەستووری" كە ئەوان وای نیشاندەدەن تاوەكو ئەوپەڕەكەی پابەندی دەستوورن ، رۆژانەش ریزێك پێشمەرجی تەعجیزی بۆ دانوستاندن دادەنێ .
عێراق بە پشتیوانی ئێران مەبەستیەتی لانی زۆر یان لانیكەمی ستراتیژیەتی لەباربردنی ئەنجامەكانی گشتپرسی مسۆگەر بكات ، ئەویش یان بەوهەڕەشەو ئیجرائاتانە كوردستان مل بداو گشتپرسی بەتاڵ بكاتەوە ، كە ئەمە دەسەڵاتی كەس نییە ، یان ئەوەتا بە دوو ئیدارەییكردنی كوردستان ، هیچ پێگەیەك بۆ گشتپرسی و ئەنجامەكانی نەهێڵێتەوە . بەداخەوە لە بەیاننامەی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانیدا ئاماژەی روون بۆ بە دوو ئیدارەییبوون هەبوو. هەرچەندە ئەو بە دووئیدارەییبوونە لە راستیدا لێكجیاكردنەوەیە نەك دوو ئیدارەیی وەك ئەوەی لە گەرمەی شەڕی ناوخۆشدا هەبوو .
*ئەندامی پێشووی مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان
۱۳ / ۱٠ / ۲٠۱۷
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ