جموجۆڵی حەشدی شەعبی لە دەوروبەری كەركووك گوزارشت لە پاڵپشتیی سوپای پاسدارانی ئێران دەكات. دەستی كۆماری ئیسلامی لە دامەزراندنی حەشدی شەعبیدا لەڕێی قاسم سولێیمانی، نهێنییەكی ئاشكرایە. دەستوەردانی ئێران لە كاروباری عێراق شتێكی شاراوە نییە و چەندین قۆناغی جیاوازی لە ماوەی 15 ساڵی رابردوودا بەخۆوە بینیوە.
ئەوەی بۆمان گرنگە هەردوو قۆناغەكەی ئەو دواییەیە: یەكەم، بەهێزكردنی مالیكی كە بە چەوساندنەوەی سوننە و هەڕەشە لە كورد دەستیپێكرد و بە نامۆكردنی سوننە و دواجار بە دروستبوونی داعش گەیشە قۆناغی كەماڵ! داعش چ كارەساتێكی بۆ عێراق دروست كرد لەبەرچاوانە. لە مانگی ئەیلولی 2012 مالیكی هێزی هێنایە سەر سنووری كوردستان و تەنانەت دەیویست سنووری سووریاش بخاتە بن كۆنترۆڵی هێزە عێراقییەكان. ئەو كارە بە مالیكی نەكرا. لەماوەی بەهاری عەرەبیدا خەڵكی سوننەی عێراق خۆپێشاندانی چەند سەد هەزارییان سازكرد، بەڵام رووبەڕووی زەبروزەنگی مالیكی بوونەوە. ئەمڕۆ مالیكی بە فەرمیش بێت لەسەر حوكم نییە. بەڵام ئایا بەڕاستی كاریگەریی ئێران لەسەر بەغدا كەمتر بووە؟
شیعەی عێراق و تاران
پەیوەندیی شیعەی عێراق و تاران سەرنجڕاكێش و فرەڕەهەندە. ئەو پەیوەندییە جۆرێك پەیوەندیی حیزبە شیوعییەكانمان لەگەڵ یەكێتی سۆڤیەت بیردێنێتەوە، یاخود پەیوەندیی (KGB) لەگەڵ رێخكراوە چەپەكان لە جیهانی سێیەمدا. كەی جی بی رێگای دەدا چەندین رێخكراوی چەپ لە وڵاتانی جیهانی سێیەم دامەزرێن و تەنانەت شەڕی یەكتریش بكەن. سەرنجڕاكێش ئەوە بوو كە ئەم رێكخراوانە لە هەمان كاتدا ململانێیان دەكرد بۆئەوەی بیسەلمێنن ئاخۆ وەلائی كامەیان بۆ سۆڤیەت زیاترە. بە هەمان شێوە حیزبە شیعەكانی عێراق هەموویان بە جۆرێك پاشكۆی كۆماری ئیسلامیی ئێرانن و هەموویان بۆ لوتفی ئێران لەگەڵ یەك پێشبڕكێ دەكەن. لەلایەكی ترەوە ئێران هەموو رێكخراوە شیعەكان لاواز و ناكۆك رادەگرێت تا كۆنترۆڵكردنیان ئاسان بێت و لەدەستی دەرنەچن. تەنیا موقتەدا سەدرە كە لە هێڵی ئێران كەمێك لایداوە، بەڵام ئەوانی دیكە بە جۆرێك لەبن كۆنترۆڵی ئێراندان.
پاسداران و حەشدی شەعبی
جیاوازیی سوپای پاسداران و حەشدی شەعبی لێرەدایە، سوپای پاسداران خاوەنی یەك فەرماندەیی، یەك ئایدیۆلۆژی و یەك رێكخراوە، بەڵام حەشدی شەعبی مۆزایكێكە لە چەندین رێكخراو پێكهاتووە. مەبەستی قاسم سولێیمانی و سوپای پاسدارانیش هەر ئەوەیە كە هێزێكی یەكدەست لەناو حەشدی شەعبی دروست نەبێت، دەنا بۆ خودی ئێران دەبێتە سەرچاوەی گەف و هەڕەشە. شیعەكانی عێراق رەنگە زۆر ئاگادار نەبن كە بۆ ئێرانییەكان بەرژەوەندی نەتەوەیی لە پێناسەی مەزهەبی گرنگترە، بۆ بەرژەوەندیی خۆیان دەتوانن سوود لە هەموو شت وەربگرن، جا ئیمام بێ، دین بێ، مەزهەب بێ، پێغەمبەر بێت یان هەر پرۆزییەكی تری ئایینی.
وەكو رۆبرت مینیان (Robert Mignan, 1839:202) ساڵی 1839 لەبارەی كاراكتەری ئێرانی دەڵێت: "لە پەرسیا (عەجەمستان) درۆ و بوختان وەكوو دەستكەوتی زیرەكانە لە قەڵەم دەدرێت. بۆ بەرژەوەندیی خۆی، كابرای فارس ئامادەیە تاریكترین تاوان بكات – كیزب و درۆ بێ ئاستەنگ لەدەمی هەڵدەڕژێت، تەنانەت ئەگەر هیچ هۆكاریش بۆ درۆكردن نەبێت. بەكورتی كاراكتەری عەجەم پێكهاتووە لە ئەنانییەت، بەخیلی، خیانەت، فریوكاری و بێڕەحمی". نازانم پێناسەكردنی رۆبرت مینیان بۆ عەجەم، 180 ساڵ لەمەوبەر بۆ ئێستا چەند گۆڕاوە، بەڵام پێموانییە هەلومەرجی فەرهەنگیی ئێران و عەجەم لەوكاتەوە تا ئێستا زۆر گۆڕابێت. عەجەم بۆ بەرژەوەندییەكانی زوهد و تەقوای شیعەگەرایی دەتوانێ زۆر بە ئاسانی بگۆڕێت بۆ خەباسەت و درۆیەك كە لە قاڵبی ئاینییاندا وەكوو تەقییە پێناسە كراوە، واتە شاردنەوەی حەقیقەت و راستیی ئامانجەكان.
ئێران فۆسیلێك لە رابردوو
ئێران وڵاتێكی سەیروسەمەرەیە، پێكهاتەكەی لەگەڵ قۆناغی مۆدێرنیتە ناگونجێت، بەرماوەیەكی رابردووە و سنوورەكانی بەپێی زەق و توانای خانەدانە حوكمڕانەكەی دیاری كراوە. تەنیا گەلێك كە لەناو ئێراندا هاووڵاتی بووە فارسە، ئەویش نە زۆرینە، بەڵكو گەورەترین كەمینەی ئێرانە. ماوەی 1800 ساڵە فارس لەگەڵ گەلێكی فارسزەدە، واتە توركە ئازەرییەكان، تەنیا حوكمڕانی ئێران بوونە. ئێران دیسان بە سیاسەتی تەفرەقە و فیتنەكەیەوە خەریكە بەرەو لەتبوونێكی تر لە جۆری ئەوەی سەدەی نۆزدە دەچێت كە لەو ماوەیەدا قەفقاز و باكووری رۆژهەڵاتی رادەستی رووسیا كرد و رۆژهەڵاتەكەی دا بە ئینگلیز كە ئێستا ئەفغانستانە. حوكمڕانانی ئێستای ئێران لە حوكمڕانانی قاجاری ساڵانی 1800 لە ئاستی كارامەبووندا زۆر جیاواز نین، لە ئاستی گەندەڵی و رانتوخۆریدا رەنگە لەوان زیرەكتر بن. قاجارەكان موڵك و ماڵی وڵاتەكەیان خەرجی خۆشیی خۆیان كرد، بەڵام ئاخوندەكان خەرجی جەستەی سەربازیی دەكەن و بەڵێندەرانیش هەر خۆیانن.
پێویستە دەوڵەتێك بەناوی ئێران هەبێ؟
ئێرانی مۆدێرن هیچ كاتێك بۆ خەڵكەكەی دڵنشین نەبووە، دەوڵەتی ئێران بەرامبەر خەڵكەكەی هەموو كاتێك چەوسێنەر، ئیستیبدادی، دەرگر، خیانەتكار و زاڵم بووە. ئەوانەی لەسەر حوكم بوونە هەموو كاتێك بە مافی رەوای خۆیان بینیوە كە هاووڵاتییان (فارسەكان) و تەبەعەكان (كورد و بەلووچ و عەرەب) تەنبیهـ بكەن و هەتا شتێكی بنەڕەتی لە ئێراندا روونەدات، ئەم رەفتارە لەگەڵ خەڵكەكەیدا بەردەوام دەبێت. دەبێ كۆمەڵگای نێودەوڵەتی و تەنانەت خەڵكی ئێران پرسیار لەخۆیان بكەن ئایا پاراستنی یەكپارچەیی خاكی ئێران شەرعییەتی هەیە؟ بوونی ئێران ئێستا هەم بۆ ئاشتیی جیهانی و هەمیش بۆ خۆشیی خودی خەڵكەكەی مەترسییەكی گەورەیە. بۆیە باشترە كەمینەكانی كورد، توركی ئازەری، عەرەب و بەلووچ چارەنووسی خۆیان دیاری بكەن و فارسیستانی شیرازیش بۆ فارس بمێنێتەوە، با لەوێ دەوڵەتی ئەتنیكی هۆمژەن و یەكدەستی فارسی خۆیان دروست بكەن. ئێران دەوڵەتێكی ناپێویستە، بۆ خەڵكانی ئێران نەمانی ئێران لە مانەوەی بە فایدەترە!
بەڵام چۆن كۆتایی بە ئێرانی فۆسیلی دێت؟ باڵكانیزەكردنی ئێران دەتوانێ رێكارێك بێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆرەكەی. لە ئێراندا نیشتمانپەروەرییەكی فارسی لەسەر بنەمای هاووڵاتێنی هەیە، ئەمە لەگەڵ گومانداریی فارس لەمەڕ غەرب دەتوانێ خۆڕاگرییەكی زۆر بەهێز لە دژی هێزە داگیركەرەكان دروست بكات. فارسەكان هەرچەندە حەزیان لە رژێمەكەیان نییە، بەڵام هەستی نیشتیمانییان وا دەكات بۆ هەر بستێكی وڵاتەكەیان بەرگری لەدژی دوژمنی بیانی بكەن. بە باوەڕی من رێگاچارەیەك لەم بەینەدا هەیە، ئەویش دەسەڵاتداركردنی كەمینە نەتەوەییەكانی ئێران و ئاراستەكردنی زەربەكان بۆ مەكینە سەربازییەكەی ئێرانە. خاكی گەلی فارس لەلایەن كەمینە نەتەوەییەكانەوە دۆرپێچ كراوە، توركە ئازەرییەكان لە باكووری رۆژاوا، كورد لە رۆژاڤا، عەرەب لە باشووری رۆژاوا، گیلەك و مازەنی لە باكوور، توركمان و كوردە خوراسانییەكان لە باكووری خۆرهەڵات و بەلووچەكان لە باشووری خۆرهەڵاتی ئێرانن.
كاتێك ئەم كەمینانە گەیشتنە ئامانجەكانیان و بوونە خاوەن سەروەری لەسەر خاكێكی دیاریكراو، پەرسیا یان عەجەمستانی گەورە دەبێتە خاوەنی چەند پارێزگای ناوەندی و رۆژئاوای لە دەوروبەری بیابانەكانی كەڤیر و لووت، رێك وەكوو جاران كە پەرسیا دروست بوو، رێك وەكوو ئەوەی دەبێت لە واقیعدا چۆن بێت. پەرسیایەكی دەستوپێ شكاو ئەوكات حەددەكەی دەزانێ و جارێكی تر ئاشتی و دیموكراسیی جیهانی تەهدید ناكات. لە هەمان كاتدا جیهانی ئازاد دەبێتە خاوەنی هاوپەیمان لە دەوروبەری پەرسیا. تا ئێستا تەنیا رێگا بۆ مەهاركردنی جنوونی هەندێ كەس و لایەن كۆنترۆڵكردن و شۆكتێراپی بووە و بۆ ئێرانێكی مێگالۆمانیك ئەمە دەتوانێ رێكار و دەرمانێك بێت.
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ