رەنگە بەكارهێنانی دەستەواژەی (بنبڕ) بۆ دیاردەیەكی فرەڕەهەند و پاڵنەری وەك (توندوتیژیی ئاینی)، لە هەلومەرجی دەروونی و كولتووری و سیاسیی ناوچەیەكی وەك رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتایبەتی كوردستانی خۆماندا، هەندێ حەدییەت و زیادەڕەویی نابابەتیانەی تێدا بێ، چونكە هەرچی - چ لەسەر ئاستی ئەمنی و چ لەسەر ئاستی فیكری- بۆ بەگژداچوونەوەی ئەو توندوتیژییە بكرێ، لە باشترین حاڵەتدا دیاردەكە سنووردار و قەتیس دەكا، نەك بنبڕ و بەشی ئەوەندە خەڵك هەر دەمێنن بەو رەوتە سەرسام بن.
راستیەكەی گرووپە سەلەفییە جیهادییە توندڕەوەكان تەنانەت لەو كاتەشدا كە لە ترۆپكی هێزی خۆیاندان، بە بەراورد بە كۆی موسوڵمانان كە ئەوان خۆیان بە نوێنەری خەون و خواستەكانیان دادەنێن، بگرە تەنانەت بە بەراورد بە بزاڤەكانی ئیسلامی سیاسیش كە لە بنەما فیكرییەكانی وەك سەروەریی شەریعەتدا هاوبەشن، كەمینەیەكی كەمن، بەڵام ئەو كەمینە كەمە توندوتیژە چەند قاتی هێزە ئیسلامییە مەدەنیەكان دەنگی لەسەر ئاستی ناوخۆ و جیهان دلێرتر و هەژێنەرترە. بڕوانە ئیخوان موسلیمین كە بەدایكی بزاڤە ئیسلامیەكان دادەنرێ و نزیكی نەوەد ساڵە دامەزراوە (1928)، لق و پۆپ و رێكخستنی لە زیاتر لە حەفتا دەوڵەتدا هەیە و خاوەن دەیان و رەنگە سەدان ملیۆن ئەندام و كادیر و هەوادارە لە چین و توێژە جیاوازەكان، بەڵام ئوسامە بن لادن (1957-2011) و رێكخراوەكەی (قاعیدە) بە دە ساڵ و پاش ئەویش دەوڵەتە ئیسلامیەكەی ئەبوبەكر بەغدادی (داعش) كە لە هەناوی قاعیدە كەوتەوە بە دوو ساڵ، بەهۆی زەبر و زەنگ و توندوتیژییەكانیەوە سەت قاتی ئیخوان ناوبانگ و كاریگەرییان لەسەر ئاستی ناوچەكە و جیهان پەیدا كرد و دنیایان بەخۆیانەوە سەرقاڵ كردووە، بەشێوەیەك خەریكە ئیتر وشەی (ئیسلامی) لەسەر خۆی تاپۆ دەكات و ئیخوان و هاوشێوەكانی دەكا بەژێرەوە و ناچاریان دەكا: یان رێگەكەی ئەو بگرنەبەر، یان دەستبەرداری پرۆژە و نازناوی (ئیسلامی) ببن. بەتایبەت پاش ئەو زەبرە گەورەیەی رژێمەكەی عەبدولفەتاح سیسی لە ئیخوانی دایك لە میسر وەشاندی و لە پەلوپۆی خست، كە –وەك توێژینەوەیەكی سەنتەری كارنیگی ئاماژەی پێداوە- لەناو ئیخوانی میسردا رەوتێك لەنێو توێژی لاواندا لەدژی سەركردایەتییە كۆنەكە سەری هەڵداوە و دەڵێن: پاش ئەو هەموو بێحورمەتیەی دەسەڵات ئیتر چ مانایەك بۆ ئاشتیخوازی و مەدەنیبوون و دروشمی (سلمیتنا اقوی من السلاح)ی ئیخوان دەمێنێتەوە؟
بەندە چەندین جار گوتوومە و دەشیڵێمەوە: لێدانی ئیخوان گەورەترین دیاری بوو دەسەڵاتی میسر پێشكەشی گرووپە جیهادییە توندڕەوەكانی كرد، چونكە دەنگی لەناو هەوادارانی ئیسلامی دلێر كردن و دەڵێن: "ئەها دەركەوت نەهجەكەی ئێمە راستە و رژێمە عەلمانییەكان قەت رێگە نادەن لەڕێی گەمەی دیموكراسیەوە بگەنە دەسەڵات".
ئەوەتا پاش دەرچوونی بڕیاری دادگایەكی میسر لە 22/4/2015 بەسەپاندنی سزای 20 ساڵ بەندكردن بەسەر مورسی و 12 سەركردەی تری ئیخوان، ویلایەتی (سینا)ی سەر بە داعش لە تۆمارێكی ڤیدیۆییدا بەناونیشانی "ئەی خەڵكی میسر شكۆی جیهاد یان زەلیلیی ئاشتیبوون" دەڵێ، ئیخوان باجی سیاسەتەكەی لە (لادان لە بەرنامەی خوا و كفرنەكردن بە دیموكراسی) دەدا و تا نەگەڕێتەوە سەر ئەو رێگەیە لەو زەلیلییەی بەردەوام دەبێ.
هەربۆیە تا داعش سەركەوتنی زیاتر لەسەر زەوی تۆمار بكات، جەماوەری زیاتر دەبێ و بەپێچەوانەیشەوە، چونكە كەسانێكی پاشخان ئاینیی زۆر هەن ئەو سەركەوتنانە دەبەستنەوە بەو دەقانەی قورئان و حەدیسەوە كە باس لە (سەرخستنی موجاهیدان) دەكەن، بەتایبەت كە داعش زیرەكانە تەوزیفیان دەكا، لەبەرئەوە بەبڕوای خۆم ئەگەر خوانەخواستە داعش دەرفەتی بۆ بڕەخسایە و بەشێك لە خاكی هەرێمی كوردستانی بگرتایە، ئەو گەلەكۆمە نێودەوڵەتییە لەدژی نەبووایە و ئەو زەبر و شكستە گەورانەی تووش نەهاتایە، رەنگە ژمارەی ئەوانەی لە كوردستانەوە دەچوونە ناوی لەباتی ئەوەی 500 كەس بن، ببوونایە بە هەزار یان دوو هەزار كەس و رەنگە زیاتریش. لە دەمەتەقێی سەرپێییدا لە چەندین كەسم بیستووە دەیانگوت: ئەگەر داعش لەگەڵ خوا راست بكەن خوا تەوفیقیان دەدا!
بەڵام بەدەر لە كاریگەریی ئەو پەرەسەندنە بابەتی و مەیدانیانە لەسەر هاندانی لاوان بۆ چوونە ناو ئەو جۆرە گرووپانە، پرسیارە جەوهەرییەكە لێرەدا ئەوەیە: ئاخۆ بە شكاندن یان لەقاڵبدانی داعش لەڕووی سەربازییەوە كۆتایی بە مەترسی بیری توندڕەوی و توندوتیژیی ئاینی دێ؟ یان نەخێر داعش و هاوشێوەكانی تەنیا دەركەوتەیەكن لە دەركەوتەكانی كەلەپوور و كولتوورێكی ئاینی كە هاوشێوەی ئەمڕۆ، سبەی و دووسبەیش لە باریدایە هۆشی باوەڕدارانی سادە بە رق و توندوتیژی گۆش بكات و چەندین كۆپی وەك داعش و دەشێ لەو رادیكاڵتریش بەرهەم بێنێ؟
وردكردنەوەی ئەم بابەتە لە وتارێكدا مەحاڵە -بەندە لە كتێبێكی نوێدا بەناونیشانی (ئاین و توندوتیژی) كە ئومێد وایە بەم نزیكانە چاپ ببێ، بەچڕی لەسەری وەستاوم- بەڵام هێندە دەڵێم ئێمە خاوەنی كەلەپوورێكی فیكری و فیقهیی ئاینین كە پایە سەرەكییەكانی لانیكەم هەزار ساڵ لەمەوپێش داڕێژراون و رەنگ و بۆی سەردەمێكیان پێوەیە كە سەردەمی فتوحاتی سەربازی و زەبر و زەنگی نێوان هێزە ئاینی و مەزهەبی و سیاسیەكان بووە و چەمكەكانی زادەی ئەو هەلومەرجە دەروونی و كۆمەڵایەتی و سیاسی و سەربازییەن، كە بەداخەوە بەلۆكی وەك خۆیان، لە بەرگێكی پیرۆزدا بەناوی كەلەپووری (سەلەفی ساڵح) بۆ ئەم سەردەمە گوازراوەتەوە و ناوەندە ئاینییە جۆراوجۆرەكان، چ سیاسی، چ رەسمی و چ ناوەندە تەقلیدییە ئاینیەكان، وەك زانستی شەرعی نەوەی نوێی پێ پەروەردە دەكەن. ئەو كەلەپوورە هیچ چاكسازییەكی جەوهەریی تێدا نەكراوە، رەنگە لێرە و لەوێ ئیخوان یان گرووپە هاوشێوەكانی یان ناوەندە ئاینییە رەسمی و تەقلیدییەكان بۆ خۆگونجاندن لەگەڵ سەردەم هەندێ وردە گۆڕانكارییان كردبێ، وەك قبووڵكردنی گەمەی دیموكراسی، بەڵام پرۆژەیەكی سەرتاسەری و جەوهەری بۆ رەخنەلێگرتن و تێپەڕاندنی ئەو كەلەپوورە فتوحاتی و شمولییە تا ئێستا لەدایك نەبووە، هەر لەبەرئەوەیە، هەر مرۆڤێكی پابەند بە ئاینەوە، گرنگ نییە ئیسلامی بێ یان نا، دەگونجێ كاندید بێ بۆ ئەوەی رۆژێ لە رۆژان بەرەو توندوتیژی بڕوا، چونكە كتێبە فیكری و فیقهییە ئاینییەكان ئەو نەفەسەیان تێدا بەرچاوە و دەقی مەترسیداریان لەوبارەوە تێدایە، كە ئەگەر ئەو دەقانە لە هەلومەرجی ئاشتی و ئارامیدا وەك ماری خەوتوو بن، ئەوا لە هەر هەڵكەوتەیەكی لەباردا ئەكتیڤ دەبن و مرۆڤێكی زبر و توندوتیژ بەرهەم دێنن. لێرەوەیە زۆر جار بەندە لە هەندێ دەمەتەقێ لەگەڵ نەیارانی رەوتی ئیسلامی كە رەخنە لە توندوتیژیی بزاوتە ئیسلامییەكان دەگرن، دەڵێم: "ئەو بزاڤانە زیاتر لەوەی جەللاد بن، قوربانین، قوربانیی كەلەپوورێكن كە ئەوان بەسادەیی و دڵسافی و بەهیوای خواناسین و خوا لەخۆ رازیكردن خۆیانی پێ دەسپێرن، بەڵام ئەو چەواشە و زایەیان دەكا".
بەبڕوای بەندە ئەگەر مەترسییەك لە گرووپە ئیسلامییە میانڕەوەكان، یان دامەزراوە ئاینییە تەقلیدیەكان كە زۆرجار دەسەڵاتە عەلمانییەكان خۆیان پاڵپشتی دەكەن، هەبێ، ئا لەم روانگەوەیە كە ئەوانیش لە شتە ئیجراییە رۆژانەكاندا گۆڕاون، بەڵام هیچ گۆڕانكاریەكیان لەو كەلەپوورە فیكرییەی كە سەرچاوە و مەرجەعی بیركردنەوە و هەست و هۆشی ئاینییانە، نەكردووە.
هەربۆیە تاكە چارەسەری ریشەیی بۆ بنبڕكردن (یان لانیكەم لەقاڵبدان)ی توندوتیژیی ئاینی، بەرپاكردنی شۆڕشێكی بوێرانەی فیكرییە بەسەر ئەو كتێب و شێخانەی مێژوودا كە لە گۆڕەكانیان و لە پشت هەزار و ئەوەندە سەد ساڵەوە، حوكمی ئێمەی سەدەی بیست و یەك دەكەن.
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ