Haber Merkezi - ABD ve İsrail ile İran arasında yaşanan 40 günlük savaşın ardından, İran ve Rojhılat piyasaları tarihinin en ağır ekonomik krizlerinden birini yaşıyor. ABD'nin 13 Nisan 2026'da başlattığı deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, İran riyalinin dolar karşısında rekor seviyede değer kaybetmesine neden olurken; temel gıda maddelerinden teknolojiye kadar tüm ürünlerde fahiş zamlar yaşanıyor.
Ekonomik belirsizliğin en sert hissedildiği alanlardan biri olan otomobil piyasasında, fiyatlar mantık sınırlarını zorluyor.
Son 10 gün içinde Peugeot 207 model bir aracın fiyatı sadece bir günde 2 milyar riyal artarak yaklaşık 19 milyar 500 milyon riyal seviyesine ulaştı.
Benzer şekilde Dena Plus model aracın fiyatı 23,5 milyar riyalden 30 milyar riyale fırlarken, Quick SR modelinin fiyatı ise 13 milyar 450 milyon riyal oldu.
İran Sanayi ve Ticaret Bakan Yardımcısı İzzetullah Zarei, bu artışların bir mal eksikliğinden değil, tamamen yapay bir piyasa oluşturma çabasından kaynaklandığını savunsa da, vatandaşlar alım gücünün tamamen tükenmesinden şikayet ediyor.
Temel gıda maddeleri ulaşılamaz noktada
Rojhılat’tan Rûdaw’a ulaşan saha bilgileri, halkın en temel gıda ihtiyaçlarını dahi karşılamakta büyük güçlük çektiğini ortaya koyuyor.
Savaş öncesinde serbest piyasada 25 bin riyal olan bir adet lavaş ekmeği 40 bin riyale, Berberi ekmeği ise 40 bin riyalden 80 bin riyale yükseldi.
Benzer bir artış gıda sepetinin tüm kalemlerinde hissediliyor; bir kilogram Pakistan pirincinin fiyatı 3 milyon 600 bin riyalden 5 milyon 850 bin riyale fırlarken, sebze fiyatlarında soğan 300 bin riyalden 700 bin riyale, patates ise 600 bin riyalden 1 milyon 300 bin riyale ulaştı.
Kırmızı etin kilogram fiyatı 12 milyon riyalden 21 milyon riyale dayanırken, bir litre sıvı yağ 5 milyon riyal, bir kutu bebek maması ise 2 milyon 500 bin riyal gibi astronomik rakamlardan satılıyor.
Sanayi ve teknoloji ürünlerine 'bombardıman' zammı
Savaşın sanayi üzerindeki etkisi günlük hayatın en küçük detaylarına kadar sızmış durumda. İran’daki petrokimya tesislerinin bombalanması sonucu ham madde üretimi sekteye uğrayınca, plastik poşetin tanesi 5 bin riyalden 60 bin riyale fırladı.
Buzluk poşeti paketleri ise 700 bin riyalden 3 milyon 300 bin riyal seviyesine çıktı. Teknoloji vitrinlerinde ise iPhone 17 Pro Max 4 milyar 550 milyon riyal, Samsung S26 Ultra ise 4 milyar 300 milyon riyal gibi fahiş fiyatlarla alıcı bekliyor.
28 Şubat’tan bu yana devam eden internet karartması 66. gününe girerken, halk dünyayla bağ kurabilmek için karaborsada satılan ve gigabayt başına 3 ila 4 milyon riyal talep edilen VPN servislerine mahkum kalmış durumda.
Riyal çöküşte, bütçe daralıyor
İran riyali serbest piyasada dolar karşısında 1 milyon 900 bin sınırına dayanırken, IMF İran ekonomisinin 2026 yılında yüzde 6,1 oranında küçüleceğini öngörüyor.
Savaşın İran’a verdiği toplam zararın 270 milyar doları bulması, hükümeti bütçe yapısında radikal değişikliklere zorladı. Petrol gelirlerinin bütçedeki payı yüzde 5 ile tarihinin en düşük seviyesine gerilerken, açıklar yüzde 60 oranında artırılan vergilerle kapatılmaya çalışılıyor.
Öte yandan akaryakıt cephesinde de kaos hakim; resmi fiyat 50 bin riyal olmasına rağmen, özellikle sınır bölgelerindeki istasyonlarda benzinin litresi kaçakçılık faaliyetleri nedeniyle 150 bin riyale kadar alıcı buluyor. Bu durum, Tahran dışındaki şehirlerde hayatı her geçen gün daha da zorlaştırıyor.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın