کوردیKURDÎENGLISHTÜRKÇEعربي
Rudaw Logo
Canlı
KÜRDİSTAN
ORTADOĞU
DÜNYAEKONOMİRÖPORTAJGÖRÜŞKÜLTÜR/SANATSAĞLIK VE YAŞAMBİLİM VE TEKNOLOJİSPORMULTİMEDYABELGESEL
Canlı
Rudaw

Rûdaw uygulamasını indir

App StoreGoogle Play
Gizlilik Politikası•Kullanım Şartları

© 2026 Tüm hakları saklıdır.

Rudaw

Rûdaw uygulamasını indir

App StoreGoogle Play
Gizlilik PolitikasıKullanım Şartları

© 2026 Tüm hakları saklıdır.

Röportaj

Pof. Dr. Jan İlhan Kızılhan: Dini kimliklerin siyasallaşması Kürt toplumunu parçalayabilir

Kamiz Şeddadi

Kamiz Şeddadi

21-11-2026
Dinle
0:00
0:00
Yazı Boyutu
Kamiz Şeddadi
Kamiz Şeddadi21-11-2026

İlgili Haberler

Şabender: 'Süleymaniye Bölgesi' fikrine karşı çıkanlar da var, iki Kürt bölgesine zemin hazırlayanlar da
Röportaj20-11-2026

Şabender: 'Süleymaniye Bölgesi' fikrine karşı çıkanlar da var, iki Kürt bölgesine zemin hazırlayanlar da

Barbara Leaf, Rûdaw’a konuştu: ‘ABD, KDP ve KYB’nin sorunlarını doğrudan çözmesini istiyor’
Röportaj20-11-2026

Barbara Leaf, Rûdaw’a konuştu: ‘ABD, KDP ve KYB’nin sorunlarını doğrudan çözmesini istiyor’

IRAK- Curf Sahr için geri sayım başladı: ‘Karar çıktı, yarın sabah uygulanacak’
Röportaj19-11-2026

IRAK- Curf Sahr için geri sayım başladı: ‘Karar çıktı, yarın sabah uygulanacak’

Kürt akademisyen ve psikolog Prof. Dr. Jan İlhan Kızılhan, dini kimliklerin siyasi bir araca dönüştürülmesinin Kürt toplumu için büyük bir tehlike oluşturduğunu ve toplumsal parçalanmaya yol açabileceğini belirtti. Kızılhan, Ezidi, Alevi, Şii ve Sünni kimliklerin korunması gerektiğini, ancak bu kimliklerin ortak Kürt kimliği içinde buluştuğunu söyledi.

Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te düzenlenen 3'üncü Kafkasya Kürt Konferansı'nın "Kürt toplumunda dinin rolü" başlıklı oturumları kapsamında Rûdaw'a konuşan Prof. Dr. Jan İlhan Kızılhan, farklı dini kimliklerin Kürt toplumunun bir parçası olarak korunmasının önemine dikkat çekti.

Kızılhan, Rûdaw muhabiri Kamîz Şedadi'ye yaptığı açıklamada, "Biz bütün bu dinleri Kürt evinin odalarındaki renkler gibi görüyoruz. Her birinin ayrı bir kapısı var ama ev yine aynı ev. O evin sütunlarından biri de kimlik, dil ve dindir" dedi.

Kürt akademisyen, geçmişte Dersim Alevilerinin, Enfal ve Halepçe kurbanlarının ve 2014'teki Ezidi soykırımının mağdurlarının katliam ve acılarla karşı karşıya kaldığını belirterek, Ezidilerin ve Alevilerin Kürt kimliğine ilişkin tartışmalara bilimsel ve tarihsel verilerle yanıt verilmesi gerektiğini ifade etti.

Kızılhan, son 30 yılda dünyada dinin rolünün artmasına ilişkin değerlendirmesinde ise küreselleşmenin insanların dini kimliklere daha fazla yönelmesine neden olduğunu, ancak bazı yerlerde dinin inanç olmaktan çıkarak siyasi bir kimliğe dönüştüğünü söyledi.

Bu durumun toplum açısından büyük bir tehlike oluşturduğunu belirten Kızılhan, dini kimlikler üzerinden toplumsal ayrışmanın derinleşebileceği uyarısında bulundu.

Kafkasya Kürtlerinin 3'üncü konferansı, Kürdistan, Avrupa, Rusya, Gürcistan ve Ermenistan'dan farklı dini kesimlerin temsilcileri ve uzmanların katılımıyla Tiflis'te düzenleniyor. Konferansta dinin Kürt toplumundaki konumu ve rolü ele alınıyor.

Rûdaw: Merhaba. Tiflis'te, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te 3'üncü Kafkasya Kürt Konferansı başladı. Oturumlar bugün de devam ediyor. Bu kez konferans, "Kürt toplumunda dinin rolü" başlığıyla düzenleniyor. Kürtlerin yaşadığı bütün ülkelerden temsilciler konferansta hazır bulunuyor. Kürdistan'dan, Avrupa'dan, Rusya'dan, Gürcistan'dan, Ermenistan'dan ve diğer ülkelerden katılım var. Kürt toplumunun bütün kesimlerinin; Ezidilerin, Müslümanların, Hristiyanların ve diğer dini grupların konferansa katılması, temsilcilerinin bulunması, dini sorunlar ve dinin Kürt toplumundaki rolü hakkındaki görüşlerini dile getirip tartışmaları amaçlanıyor. Şu anda konuğum Prof. Dr. Psikolog Jan İlhan Kızılhan. Hocam hoş geldiniz.

Jan İlhan Kızılhan: Siz de hoş geldiniz, teşekkür ederim.

Rûdaw: Siz de Avrupa'dan katılıyorsunuz. Bildiğim kadarıyla kendiniz Ezidisiniz. Siz neler anlatacaksınız? Sadece Ezidilerin rolünü mü anlatacaksınız, yoksa toplumdaki dini sorunları da ele alacak mısınız?

Jan İlhan Kızılhan: Özellikle bütün dinler hakkında konuşmak istiyorum. Ancak bunu Kürt toplumunun kimliğiyle, Kürtlükle bağlantılı olarak ele almak istiyorum. Bu çok önemli. Dersim Alevilerinin katliama uğradığını, Enfal ve Halepçe'nin yaşandığını, 2014'te Ezidilere yönelik soykırım gerçekleştirildiğini görüyoruz. Bunların üçü birbirinden farklı olaylar, ancak diğer açıdan birbirlerine yakınlar. İnsanlar acı çekti, dini temelde dışlandılar ve soykırıma uğradılar.

Öte yandan bütün bu dinleri, Kürt evinin odalarındaki renkler gibi görüyoruz. Her birinin ayrı bir kapısı var ama ev yine aynı ev. O evin sütunlarından biri de kimlik, dil ve dindir; bunlar bir araya gelerek Kürt kimliğini oluşturuyor.

Bu nedenle Ezidilik kimliği, Alevilik kimliği, Şiilik ya da İslam kimliği var olmalı ve korunmalı. Ancak bunların aynı zamanda bir Kürt kimliği de var. Bu özellikle çok önemli. Çünkü son dönemde Ezidilerin Kürt olup olmadığı, Alevilerin Kürt olup olmadığı konusunda çok tartışma yürütülüyor. Bu konuyu ele almamız, bazı tarihsel ve bilimsel bilgiler sunmamız gerekiyor ki Kürtler arasında güçlü bir kimlik oluşsun.

Rûdaw: Hocam, son yıllarda, özellikle son 30-35 yılda din bütün toplumlarda daha fazla ön plana çıkıyor. Sadece Kürtlerde değil, dünyanın her yerinde. Örneğin Rusya'da bildiğimiz kadarıyla daha önce kimse kilisenin ne olduğunu bilmezdi, ancak şimdi her yerde kiliseler inşa edildi ve komünist ideolojinin mekânlarının yerini din aldı. (Ben sadece Rusya'dan bahsediyorum.) Avrupa'da da benzer bir durum var. Görünen o ki bundan sonra dinin rolü daha da artacak. Bu durum Kürt toplumunu nasıl etkiler?

Jan İlhan Kızılhan: Bence büyük bir etkisi olacak. Amerikalı eski düşünürlerin "medeniyetler ve kültürler çatışması" dediği gibi, yani kültürler ve medeniyetler arasındaki çatışma; sizin de belirttiğiniz gibi artık dinler arasındaki çatışma ve anlaşmazlıklar ortaya çıkıyor.

Çünkü gördüğümüz üzere ulusal kimlik ya da küresel kimlik artık yeterli değil. Dünyadaki değişimler insanları bir kimliğe sahip olmaya yöneltiyor. Bu dini kimlikler de bazı yerlerde siyasete dönüşmüş durumda. Çünkü siyasete dönüştüklerinde kendilerine özgü bir kimlik oluşturuyorlar. Ancak benim görüşüme göre bu, toplum için çok büyük bir tehlike. Çünkü toplum birbirinden ayrılıyor ve parçalanıyor.

Yani 100 yıl önce kimse kimin Ezidi, kimin Alevi ya da kimin Şii olduğunu bu kadar konuşmazdı. İnsanlar birlikte yaşayabiliyor, toplum içinde birbirlerine saygı duyuyor ve değer veriyorlardı.

Ancak küreselleşme, insanların kendilerini bir dine ait görmelerine neden oluyor. Fakat bu, dini inancın içeriğinden dolayı değil; din siyasi bir kimliğe dönüşüyor.

Radikal İslam'ın etkisi de kuşkusuz var. Son 15 yılda radikal İslamcılar, İslam'ı çok sert ve aşırıcı bir şekilde ilerletmeye çalışıyor. Bu da küçük dini gruplarda bir tepkiye yol açıyor. Onlar da "Siz nasıl varsınız, biz de varız" demek ve kendi varlıklarını ortaya koymak istiyorlar.

Rûdaw: Çok teşekkür ederim. Umarım konferansta verimli tartışmalar yürütürsünüz.

İlgili Haberler

Şabender: 'Süleymaniye Bölgesi' fikrine karşı çıkanlar da var, iki Kürt bölgesine zemin hazırlayanlar da
Röportaj20-11-2026

Şabender: 'Süleymaniye Bölgesi' fikrine karşı çıkanlar da var, iki Kürt bölgesine zemin hazırlayanlar da

Barbara Leaf, Rûdaw’a konuştu: ‘ABD, KDP ve KYB’nin sorunlarını doğrudan çözmesini istiyor’
Röportaj20-11-2026

Barbara Leaf, Rûdaw’a konuştu: ‘ABD, KDP ve KYB’nin sorunlarını doğrudan çözmesini istiyor’

IRAK- Curf Sahr için geri sayım başladı: ‘Karar çıktı, yarın sabah uygulanacak’
Röportaj19-11-2026

IRAK- Curf Sahr için geri sayım başladı: ‘Karar çıktı, yarın sabah uygulanacak’

Sorular