Röportaj
ABD’li diplomat Jeffrey Pyatt’tan Irak’a kritik enerji uyarısı: Zaman Bağdat’ın aleyhine işliyor
ABD'nin Enerji Kaynaklarından Sorumlu eski Müsteşar Yardımcısı Geoffrey Pyatt, Irak’ta petrol ihracatının durmasının "gerçek bir finansal risk" oluşturduğunu belirterek, Washington’ın “İran’ın bölgedeki enerji hegemonyasını” kırma hedefinin değişmediğini vurguladı.
ABD’nin kıdemli diplomatlarından ve enerji stratejisti Geoffrey Pyatt, Rûdaw’a verdiği özel mülakatta Irak ve Kürdistan Bölgesi’nin enerji geleceğine dair değerlendirmelerde bulundu.
Pyatt, özellikle Erbil ile Bağdat arasındaki enerji krizinin çözülmemesinin Irak ekonomisi için büyük bir tehdit haline geldiği konusunda uyardı.
"Petrol ihracatının durması finansal bir risktir"
Irak’ta yeni hükümet kurma süreçleri devam ederken konuşan Pyatt, petrol üretiminin ve ihracatının (Kürdistan Bölgesi-Türkiye boru hattı üzerinden) askıda kalmasının sürdürülemez olduğunu belirtti.
Pyatt, "Hükümeti uyarmak gerekirse; zaman Bağdat’ın lehine işlemiyor. Irak’ın petrol üretiminin büyük bir bölümünün kapalı kalması, ülke için gerçek ve ciddi bir finansal risk doğuruyor" dedi.
"İran’ın hegemonyasını azaltmak ABD’nin sabit politikasıdır"
Washington’ın Irak politikasına değinen Pyatt, ABD’de yönetimler değişse bile İran’a yönelik stratejinin temel taşlarının yerinde kaldığını ifade etti.
Pyatt, "İran’ın enerji sektöründeki zararlı etkisini azaltmak, hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat yönetimlerin ortak hedefidir. Trump yönetiminin de Amerikan şirketlerini (Chevron, ExxonMobil) destekleme ve Irak’ın egemenliğini güçlendirme çizgisini koruyacağını öngörüyorum" açıklamasında bulundu.
Kürdistan Bölgesi boru hattı: Hürmüz Boğazı’na karşı stratejik sigorta
Geoffrey Pyatt, Kürdistan Bölgesi üzerinden Türkiye’ye ulaşan petrol boru hattının sadece ekonomik değil, jeopolitik bir öneme sahip olduğunu vurguladı.
Ortadoğu’da tansiyonun yükseldiği dönemlerde Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin tartışmaya açıldığını hatırlatan Pyatt, şunları söyledi:
"Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek bir tıkanma ihtimaline karşı tüm hükümetlerin alması gereken ders 'çeşitlendirme'dir. Kürdistan Bölgesi, enerji güzergahlarını çeşitlendirme konusunda kilit bir rol oynuyor. Bu hat, sadece bölge için değil, küresel enerji güvenliği için de stratejik bir alternatiftir."
Erbil ve Bağdat arasındaki "enerji" düğümü
Erbil ile Bağdat arasındaki ilişkilerin merkezinde enerji sektörünün yer aldığını belirten Pyatt, Kürdistan Bölgesi’nin sahip olduğu beşerî sermaye ve teknolojik altyapının Irak’ın geneli için bir fırsat olduğunu ifade etti.
Kürdistan’dan Irak’ın güneyine yapılan elektrik ihracatını "çok önemli bir adım" olarak nitelendiren Pyatt, yeni kurulacak Irak hükümetinin bu işbirliğini derinleştirmesi gerektiğini bildirdi.
Rûdaw: Sayın Büyükelçi, Rûdaw’da olduğunuz için çok teşekkürler.
Geoffrey Pyatt: Tekrar sizinle olduğum için mutluyum.
Rûdaw: Sayın Büyükelçi, yeni bir hükümetin kurulmasının konuşulduğu ve aynı zamanda İran’dan enerji bağımsızlığına odaklanıldığı bu dönemde, Irak enerji sektörünün geleceğini nasıl görüyorsunuz? Ayrıca ABD hükümeti tarafından desteklenen bir Başbakanımız var.
Büyükelçi Geoffrey Pyatt: Bugün burada (Atlantik Konseyi'nde) ortaya konan birkaç net mesaj vardı. Birincisi; Başbakan Sudani hükümeti, enerji bağımsızlığı konusunda ve benim de hükümetteyken üzerinde çalıştığım, Chevron ve ExxonMobil gibi dev Amerikan şirketleri dahil dünya devleri için çekici bir yatırım ortamı yaratma gibi konularda gerçek bir ilerleme kaydetti. İkinci nokta; bu sektörün olumlu yönetilmesi Irak demokrasisi ve hükümetin güvenilirliği için büyük önem taşıyor, çünkü bu doğrudan hükümetin verimlilik algısıyla bağlantılıdır. Bu nedenle, bir sonraki Başbakan kim olursa olsun, bu başarıların korunması ve hızlandırılmasında büyük bir payı olacaktır. Üçüncü nokta ise konuyu çok karmaşıklaştırmadan temellere odaklanmak; birincisi gazın toplanması (meşale gazının geri kazanımı). Kaynaklardan daha iyi yararlanmak için daha iyi işler yapılmalı. Gaz sektörünün Irak Federal Hükümeti ile Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkiler ve Irak vatandaşlarının hak ettiği kesintisiz elektriğin sağlanması için taşıdığı önemi kabul edin.
Rûdaw: Irak hükümeti ve Kürdistan Bölgesi Hükümeti, İran’a veya diğer ülkelere bağımlı olmadan enerji bağımsızlığına sahip olmanın ve gaz sektörünün öneminin farkında mı?
Büyükelçi Geoffrey Pyatt: Sahnede de belirttiğim gibi, birkaç hafta önce Yunanistan’dayken Başbakan Yardımcısı Kubat Talabani ile iyi bir görüşmemiz oldu; bu konulara ne kadar odaklandıkları konusunda bende güçlü bir izlenim bıraktı. Ayrıca, İran ile yaşanan gerilimler ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ihtimali, enerji güvenliği ve bağımsızlığı için çabaların iki katına çıkarılması gerekliliğine dikkatleri çekti. Bunlar, Başbakan Sudani’nin Washington’da Başkan Biden’ı ziyareti sırasında açıkça dile getirdiği hedeflerdi. Bu nedenle önümüzdeki haftaların sırrı şudur: Birincisi, önceki hükümetlerin reformları sürdürme konusundaki ivmesini kaybetmemek; ikincisi ise ihmalkar davranmamak. Çünkü bugünkü tartışmamızın bir diğer sonucu da Bağdat için zamanın aleyhe işlediğine dair bir uyarıydı. Demek istediğim, Irak'ın petrol üretiminin büyük bir kısmının durması gerçek bir mali risk yaratır.
Rûdaw: Bu yönetim (ABD), Irak hükümeti için uygulanan yaptırım muafiyetlerini yenilememe kararı aldı. Bu durum Irak'ı enerji bağımsızlığına doğru adımlarını hızlandırmaya nasıl teşvik eder?
Büyükelçi Geoffrey Pyatt: Sunumumda da söylediğim gibi, İran’ın enerjideki zararlı etkisini azaltmak, ister Cumhuriyetçi ister Demokrat olsun, birçok farklı ABD yönetiminin değişmez politika hedefi olmuştur. Bu değişmedi. Sanırım Trump yönetimi bu konuda nasıl bir denge kuracağına karar verecektir. Trump yönetimi aynı zamanda Chevron ve Exxon gibi şirketlerimizi desteklemek isteyecektir. Bizim ne Bağdat’ta ne de Erbil’de siyasi durumu bozmak gibi bir çıkarımız yok. Biz güçlü, gelişmiş, egemen ve demokratik bir Irak görmek istiyoruz.
Rûdaw: Enerji sektörü söz konusu olduğunda Erbil ile Bağdat arasındaki ilişkilerin geleceğini nasıl görüyorsunuz? Irak’ın hala bir Petrol ve Gaz Yasası yok ve Erbil’in gelir paylaşımı ve petrol ihracatının yeniden başlaması konusunda Bağdat ile hala ciddi sorunları var. ABD bu sorunun kalıcı olarak çözülmesine nasıl yardımcı olabilir?
Büyükelçi Geoffrey Pyatt: Üç noktaya değineceğim. Birincisi; Kürdistan jeolojik kaynaklar açısından büyük bir avantaja sahip, yeraltında zengin petrol ve gaz kaynakları var. İkincisi; farklı liderlikler aracılığıyla enerji dönüşümünün, sürdürülebilirliğin ve Irak'ın kapasitesinden yararlanmanın önemini kavrayan bir hükümete sahip; tıpkı Suudi Arabistan, BAE veya diğer Körfez ülkelerinde olduğu gibi güneş enerjisi ve batarya depolama alanlarında çok daha fazlasını yapmaya odaklanmış durumda. Üçüncüsü; Kürdistan Bölgesi Hükümeti güçlü bir beşerî sermayeye sahip; bu, Crescent ve HKN gibi şirketlerin sahada kaydettiği ilerlemede görülüyor. Erbil’deki gelecek hükümet de muhtemelen tüm bunlara sahip çıkmak isteyecektir. Ancak federal Irak ile Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkiler bağlamında Bağdat ile ilişkilerin yönetilmesi noktasında, enerji kesinlikle bu ilişkinin merkezindedir; bu da mali transferler ve bütçe desteğiyle ilgili sorunlardan kaynaklanmaktadır.
Rûdaw: Hürmüz Boğazı’ndan bahsettiniz. Bu konu Irak’ın petrol sektörünü nasıl etkiler? Kürdistan Bölgesi’nin Türkiye ile bir petrol boru hattı vardı ki bu, Hürmüz Boğazı’na bağımlı kalmamaya yardımcı olabilir.
Büyükelçi Geoffrey Pyatt: En önemli şey, boğazın kapatılması ihtimaline karşı tüm hükümetlerin çıkardığı derstir; o da her şeyde "çeşitlendirme"dir. Enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi, enerji güzergahlarının çeşitlendirilmesi ve nakil yöntemlerinin çeşitlendirilmesi. Belirttiğiniz gibi, Kürdistan Bölgesi bu çeşitlendirme oyununda rol oynamak için iyi bir konumdaydı, bu da boru hattı kapasitesinden daha iyi yararlanmak anlamına geliyor. Ancak petrol ve gaz kaynaklarının, özellikle de petrolün taşınması için yeni boru hatları inşa etme baskısı kesinlikle var olacaktır. Bunun yanı sıra, Kürdistan Bölgesi Hükümeti'nin Kürdistan’dan Irak’ın güneyine elektrik ihraç etme konusundaki çalışmaları çok önemlidir ve bu, Kürdistan Bölgesi'nin kaynak tabanı açısından sahip olduğu avantajı tekrar kullanması demektir.
Rûdaw: Bağdat bu sürecin önemini anlıyor mu?
Büyükelçi Geoffrey Pyatt: Bu sorunun cevabını siz vermelisiniz; elbette pek çok şey kurulacak yeni hükümete bağlı. Bir sonraki Enerji Bakanı ve Elektrik Bakanı'nın bu fırsatları fark etmesini, yabancı oyuncular için çekici bir yatırım ortamı yaratmaya devam etmenin önemini anlamasını umuyorum. Çünkü bu; verimlilik, beşerî sermaye ve Irak'ın mantıklı nedenlerle arzuladığı iç egemenlik gibi birçok konuyu çözmenin yoludur.
Rûdaw: Sayın Büyükelçi, bugün bizimle olduğunuz için çok teşekkürler.
Büyükelçi Geoffrey Pyatt: Teşekkürler, memnun oldum.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın