Irak Siyasi Düşünce Merkezi Başkanı İhsan eş-Şammari, ABD'nin itirazları nedeniyle Nuri el-Maliki ve Muhammed Şiya es-Sudani'nin başbakanlık şansının kalmadığını, Şii Koordinasyon Çerçevesi içinde başbakanlık için en güçlü adayın Basim el-Bedri olduğunu söyledi. Şammari ayrıca, Kürdistan Bölgesi'ne yönelik saldırıların, ateşkes ortamına rağmen tehlikenin sürdüğünü gösterdiğini vurguladı.
Rûdaw TV bültenine katılarak Irak'taki yeni hükümet kurma çalışmalarını değerlendiren Irak Siyasi Düşünce Merkezi Başkanı İhsan eş-Şammari, başbakanlık yarışı ve ABD'nin Irak siyasetine etkileri üzerine çarpıcı açıklamalarda bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump ve ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Nuri el-Maliki ve Muhammed Şiya es-Sudani'ye yönelik açık muhalefetinin dengeleri değiştirdiğini belirten Şammari, Şii tarafların oluşturduğu Koordinasyon Çerçevesi'nin şu an ortak bir aday arayışında olduğunu ifade etti.
"Bedri, Çerçeve içinden 7 oy aldı"
Maliki ve Sudani'nin devre dışı kalmasıyla birlikte Dr. Basim el-Bedri isminin öne çıktığını belirten Şammari, "Basim el-Bedri'nin şansı Sayın Sudani'ye göre daha yüksek. Bedri, Koordinasyon Çerçevesi içindeki siyasi tarafların 12 oyundan 7'sinin desteğini almış durumda" dedi.
Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan'ın, anayasal sürelerin aşılmaması konusunda Çerçeve'ye baskı yaptığını hatırlatan Şammari, Bedri'nin aldığı bu çoğunluk desteğinin, yargı ve yasama erklerinin de uzlaşı adayına onay vermesini kolaylaştıracağını kaydetti.
"ABD'nin 'silahlı gruplar' şartı büyük bir kriz"
Washington'ın yeni kurulacak hükümet için net kırmızı çizgileri olduğuna dikkat çeken Iraklı analist, "ABD, silahlı grupların siyasi kanatlarının yeni kabinede kesinlikle yer almaması konusunda ısrarcı. Bu durum, parlamentoda 85 ila 100 civarında sandalyeye sahip olan Şii taraflar ve Koordinasyon Çerçevesi için büyük bir kriz yaratıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Üçlü ittifak Bedri'ye karşı
Koordinasyon Çerçevesi içinde Basim el-Bedri'nin adaylığına karşı çıkan güçlü bir blok olduğunu da belirten Şammari, Muhammed Şiya es-Sudani, Kays el-Hazali (Asaib Ehlil Hak lideri) ve Ammar el-Hekim'den (Ulusal Hikmet Akımı lideri) oluşan üçlü ittifakın hala direndiğini söyledi.
"Kürdistan Bölgesi'ne yönelik tehlike sürüyor"
Irak'taki güvenlik durumuna ve ABD-İran gerilimine de değinen Şammari, "Washington ile Tahran arasında bir sükunet olduğu sürece Irak'ta da durum sakin kalacaktır. Ancak Kürdistan Bölgesi'nin ateşkese rağmen saldırılara maruz kalması oldukça endişe verici" dedi.
Kürdistan Bölgesi Hükümeti'nin saldırıların kaynağı olarak İran'ı işaret etmesini hatırlatan Şammari, "Bu durum Irak coğrafyasının hala bir çatışma alanı olduğunu ve tehlikelerin sürdüğünü kanıtlıyor. Şayet savaş geri dönerse, silahlı grupların ve karargahların yeniden hedef alındığını göreceğiz" uyarısında bulundu.
Irak Siyasi Düşünce Merkezi Başkanı İhsan eş-Şammari Rûdaw’ın sorularını yanıtladı:
Rûdaw: Nuri el-Maliki'nin adaylıktan çekilmesi, başbakanlık düğümünü çözecek bir adım olarak değerlendirilebilir mi?
İhsan eş-Şammari: Maliki'nin başbakanlık adaylığından çekilmesi, sorunu yalnızca kısmen çözecektir. Çünkü bu durum, mevcut krizi Maliki'den bir sonraki adaya devretmek anlamına geliyor. Geçmişte Muhammed Şiya es-Sudani'nin kendi lehine çekilmesinin ardından, Maliki'nin şimdi yerine yeni bir isim belirlemeye hazırlandığı görülüyor. Şu anda, en büyük meclis grubunun yeni hükümeti kurmak üzere Cumhurbaşkanlığına sunabileceği bir uzlaşı adayı arayışında yeni bir aşamanın eşiğindeyiz. Ancak Koordinasyon Çerçevesi içinde henüz tam bir netlik sağlanmış değil; öyle ki bugünkü toplantının önümüzdeki pazartesi gününe ertelenebileceğine dair bilgiler mevcut.
Mevcut tablo, Sudani ile Dr. Basim el-Bedri arasında yeni bir ikilem yaratıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Maliki'nin başbakanlığına karşı çıkması ve ABD Dışişleri Bakanlığının bunu destekleyen açıklamalarının ardından, resmi olarak ilan edilmemiş olsa da ortada bir "veto" gerçeği var. Koordinasyon Çerçevesi'ndeki bazı liderler de ABD'nin bu itirazını doğruluyor. Sudani, Koordinasyon Çerçevesi içinde ciddi bir desteğe ve 'İmar ve Kalkınma' bloku olarak mecliste büyük bir ağırlığa sahip olsa da, Basim el-Bedri'nin şansı şu an için daha yüksek görünüyor. Nihayetinde belirleyici olan, en büyük meclis grubu sıfatıyla Koordinasyon Çerçevesi'nin kendi içindeki siyasi mutabakatıdır. Çerçeve'nin bir uzlaşı adayı çıkarma eğilimi göz önüne alındığında, Bedri'nin Sudani'ye kıyasla bir adım önde olduğunu söyleyebiliriz.
Rûdaw: Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan'ın Basim el-Bedri'yi desteklediği ifade ediliyor. Bu durum Bedri'nin işini kolaylaştırır mı, yoksa dezavantaj mı yaratır?
İhsan eş-Şammari: Şu ana kadar Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Dr. Faik Zeydan'dan, Dr. Basim el-Bedri'nin adaylığını desteklediğine dair resmi bir açıklama gelmedi. Zeydan'ın şu aşamada asıl vurguladığı nokta, özellikle Nizar Amedi'nin cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından Koordinasyon Çerçevesi'nin anayasal süreleri aşmaması gerektiğidir. Öte yandan, Basim el-Bedri'nin Koordinasyon Çerçevesi içindeki 12 oydan 7'sini alarak sağladığı uzlaşı temelli bir destek var. Bu çoğunluk desteğinin, hem yasama hem de yargı erklerinin Koordinasyon Çerçevesi tarafından belirlenecek adaya onay vermesini kolaylaştıracağını düşünüyorum.
Rûdaw: Sudani, Kays el-Hazali ve Ammar el-Hekim'in Basim el-Bedri'nin adaylığına karşı çıktığı doğru mu?
İhsan eş-Şammari: Evet, bu oldukça net bir durum. Sudani, Koordinasyon Çerçevesi içindeki kararın kendi lehine değişebileceği ihtimaline hala güveniyor. Sudani ile Kays el-Hazali arasındaki ittifakın sürdüğünü söyleyebiliriz; nitekim Sudani'nin 2022'de seçilmesi de Asaib Ehlil Hak'ın desteğiyle gerçekleşmişti ve bu ittifak güncelleniyor gibi görünüyor. Ulusal Hikmet Akımı lideri Ammar el-Hekim ise uzun süredir desteklediği Sudani'nin makamı kaybetmesinin kendisine siyasi zarar vereceğinin farkında. Ayrıca, yeni bir adayın Maliki veya Kanun Devleti Koalisyonu içinden çıkması, Kanun Devleti'ne Hikmet Akımı karşısında daha fazla güç kazandıracaktır. Bu nedenle Sudani, Hekim ve Hazali'den oluşan üçlü ittifak, başbakanlık koltuğunun Basim el-Bedri'ye veya başka bir uzlaşı adayına verilmesini reddediyor. Hatta bu ittifakın, Bedri'ye karşı kendi uzlaşı adayını çıkarması da ihtimaller dahilinde; böyle bir durumda tamamen yeni bir siyasi tabloyla karşılaşırız.
Rûdaw: Sürecin sonunda ne Basim el-Bedri'nin ne de Sudani'nin aday gösterilmeyip tamamen yeni bir ismin öne çıkacağını tahmin ediyor musunuz?
İhsan eş-Şammari: Masada birçok isim var. Dr. Basim el-Bedri, siyasi olgunluk ve devlet kurumlarındaki belirgin tecrübesiyle dikkat çeken bir figür. Ancak geriye kalan 9 aday adayı arasından, özellikle İstihbarat Teşkilatı Başkanı Hamid eş-Şatri gibi önemli isimlerin öne çıkmasını bekliyorum. Bunun yanı sıra, Koordinasyon Çerçevesi içinde Irak'ın dış ilişkilerini onarabilecek uluslararası bir vizyona sahip bir adaya ihtiyaç duyulduğu görüşü hakim olursa, Sudani ve hatta Hekim, uzlaşı adayı olarak Dr. Haydar el-İbadi'yi desteklemek zorunda kalabilir. İsimlerin henüz kesinleşmediği kanaatindeyim. Dr. Basim el-Bedri güçlü bir şansa sahip olsa da, nihayetinde bir sürpriz yaşanması kuvvetle muhtemeldir.
Rûdaw: Muhammed Şiya es-Sudani'nin ofis müdürü olan İhsan el-Avadi'nin başbakan olma ihtimali var mı?
İhsan eş-Şammari: Gündeme getirdiğiniz bu bilgi doğru. Sudani'nin, ofis müdürü İhsan el-Avadi'nin adaylığı yönünde bir çabası olduğu görülüyor. Ancak Sudani'nin Maliki ile yaptığı anlaşma gereği yarıştan çekilmiş olması ve aday gösterme hakkının bulunmaması, Sayın Avadi'nin şansını zayıflatıyor. Ayrıca Avadi'nin, Falih el-Feyyad'ın siyasi çevresinden olması da İmar ve Kalkınma blokunun muhalifleri tarafından desteklenmesinin önünde bir engel teşkil edebilir. Bu nedenle ismi geçse de, Basim el-Bedri veya Hamid eş-Şatri gibi figürlerle kıyaslandığında Avadi'nin şansının çok yüksek olduğunu düşünmüyorum.
Rûdaw: ABD'nin silahlı gruplar üzerindeki baskıları artıyor. Yeni başbakan bu grupları kontrol altına alıp tek çatı altında toplayabilecek mi?
İhsan eş-Şammari: ABD'nin uyguladığı baskıların yeni başbakanın belirlenmesinde kritik bir rol oynayacağını düşünüyorum. Trump'ın açıklamalarıyla önce Maliki devre dışı kaldı, ardından ABD Dışişleri Bakanlığının tutumu ve Koordinasyon Çerçevesi liderlerine iletilen mesajlarla Sudani'nin şansı azaldı. ABD, silahlı grupların siyasi kanatlarının yeni hükümet kabinesinde yer almaması konusundaki ısrarını sürdürecektir. Washington için bu temel bir şart olsa da, silahlı grupların siyasi kanatlarının mecliste 85 ila 100 civarında sandalyeye sahip olduğu göz önüne alındığında, Koordinasyon Çerçevesi için büyük bir kriz anlamına geliyor. Çerçeve'nin bu krizi nasıl yöneteceği sorusu, şimdilik başbakanın görevlendirilmesi sonrasına ertelenmiş durumda.
Rûdaw: Gelecekte ABD'nin Irak'taki "Direniş" gruplarına yönelik operasyonlarının ve çatışmaların artmasını bekliyor musunuz?
İhsan eş-Şammari: Washington ile Tahran arasında bölgesel bir sükûnet olduğu sürece, bu göreceli istikrarın Irak'a da yansıyacağını düşünüyorum. Ancak asıl endişe verici olan, ateşkes ortamına rağmen Kürdistan Bölgesi'nin hala saldırılara maruz kalmasıdır. Kürdistan Bölgesi Hükümetinin yaptığı son açıklama, Irak topraklarının belirli bölgelerde hala bir çatışma sahası olduğunu gösteriyor. Erbil yönetiminin saldırıların İran kaynaklı olduğuna işaret etmesi, tehlikenin boyutunun sürdüğünü kanıtlıyor. Eğer çatışma ortamı yeniden alevlenirse, karargâhların ve bazı silahlı grupların tekrar hedef alındığına şahit olacağımızı düşünüyorum.
Rûdaw: Tüm bu dengeler ışığında, sizin öngörünüze göre Irak'ın yeni başbakanı kim olacak?
İhsan eş-Şammari: Bu aşamada kesin bir tahminde bulunmak oldukça güç. Derinliği ve devlet tecrübesi olan isimleri konuşsak da, nihai karar tamamen Koordinasyon Çerçevesi liderlerinin siyasi uzlaşısına bağlı. Süreç için henüz çok erken. Ancak şu an masada Maliki veya Sudani dışında, her ikisi de saygın ve önemli figürler olan iki belirli ismin üzerinde durulduğunu söyleyebilirim. Net bir tablo için önümüzdeki saatlerde yaşanacak gelişmeleri beklememiz gerekiyor.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın