چەند پرسیارێک لە هەناوی قەسیدەی (تەقینەوە) وە

ئێمە وەکوو "بوون" لە قەوارەی نەتەوە یان زمانێکدا، هەمیشە شەڕ و مەرگ لە دونیاماندا ئامادە بووە. ناکرێت و بوار نییە لە نووسینێکی کورتدا پرس و بابەتێکی بەربڵاو و قووڵ و کەونینەیی وەکوو "مەرگ" و هاوکات پێوەندی لەگەڵ ئەدەبدا تەنانەت تیشکیشی بخرێتە سەر. بۆیە من لێرەدا لەسەر ئامادەیی مان و دەلالەتەکانی مەرگ لە شیعری نوێی کوردی و ئەزموونی گێڕانەوەیی و دیاردەناسانەی شێرکۆ بێکەس لەهەمبەر پرسی مەرگدا، بە تیشک خستنە سەر و لێکدانەوەی هەندێ لایەنی قەسیدەی تەقینەوە، قسە دەکەم. 

ئەم قەسیدەیە کە لە هاوینی 1986 دا و بۆ یەکەمجار لە رادیۆی دەنگی گەلی کوردستانەوە شێرکۆ خوێندوویەتییەوە، دەشێت کاتێک بێت کە شێرکۆ خۆی پێشمەرگە بووە، واتە هەستەوەری و ئەزموونەکانی زۆر نێزیک بوون لە دونیای بەرگری و جەنگ بە مانا شاخی و بەرهەستەکەی (کە بێگومان لایەنی تایبەتی دەرهەستی خۆیشی هەیە)... مەرگ لای شێرکۆ بە واتای کوشتن و لەناوبردن دێت، واتە ئەوەندەی بەرگری و شەڕێکە لەهەمبەر مەرگ بۆ مانەوە، ئەوەندە مەرگ وشیاری و تێڕامان لە واتاکانی مەرگ نییە. 

هەر لە شانۆنامەی کاوەی ئاسنگەرەوە تاکوو چیرۆکە شیعری مامەیارە... (مەرگ داڵێکی رەشی رمووزنە، باڵ لەخوێنی لەبەر رۆیشتووی گوندەکانم وەرئەدات و بانگی نەهاتەساڵ ئەدات...) تاوەکو کتێبی ئافات (واتای مەرگ لێرەدا ئەتککردن و کوژاندنەوەی ئاگری ئەهوورامەزدا و بە دیلگیرانی ناهید و ئەتکبوونی هێماکانی موغ و پاکیزەیی... یە) تا دەگاتە کەشکۆڵەکانی پێشمەرگە، ئەم حاڵەتە بەدی دەکرێت. هەروەکوو لەسەرەوەش ئاماژەم بۆ کرد، شێرکۆ لە کاتی نووسینی قەسیدەی "تەقینەوە" لە شاخ بووە، گومانی تێدا نییە وەکوو بەشێک لەو جیهانەی تێیدا ژیاوە بڕێک شتی پەیوەست و نێزیک لە مەرگی ئەزموون کردووە، بۆ نموونە شتە سەرەکی و سەرەتاییەکانی وەکوو ترس و سام و هەراسی مەرگ، بەڵام هاوکات و هاوسات لەگەڵ ئەمەدا بەرگری و کۆڵنەدانی وەکوو مانا و ئانتی تێز و دژەمەرگ ئامادە بووە. ئیدی لێرەوە گێڕانەوەی مەرگ لە پلەیەکی فەلسەفی و پرسیارئامێزدا نەهاتووەتە ئاراوە، ئەوەندەی کە شکۆ و ستایشی مەرگ وەکوو کوژران و گیانبازی بووە، واتە بەم نیگایەوە چەمکی " شەهید"ی لە سۆنگەی خۆیەوە گێڕاوەتەوە. بۆ نموونە لە شیعری ماڵئاواییدا دەڵێت: "هەورازی کووڕ پشتی شاخێکی بە عومرە... بۆ پێشمەرگە دانەویوە... هۆ لووتکەی بەرز!... بەو هەورە تەنیایە بڵێ ... نمەنمە با ببارێ... بڵێ شەهیدێکمان لەگەڵە... زۆر تینویەتی و ئاوی ئەوێ!...) مەرگ لە پێوەندی لەگەڵ شەهیددا لای شێرکۆ واتای شکۆ و ستایش و جاویدبوون دەگەیەنێت بە تەنها! رەنگە بۆ ئەو چەمک و هێمایانەی ناو دونیای ئێمە وەکوو شەهید، پێشمەرگە، دایک، نیشتمان و... هتد، ئەم هەوڵە بۆ ستایش و بەجاویدکردن جوان بێت و درووستیش، بەڵام پرسیارێک کە لێرەدا دەشێت بکرێت، ئەوەیە کە ئایا دەکرا تەنیا بەم فۆرمە پێوەندی شەهید و مەرگ بگێڕدرێتەوە؟ ئایا ئەدەبی جیهان پڕ نییە لەو کەسانەی کە دۆستێکیان لە کایەیەکدا بۆ نموونە ئیگناسیۆ سانچێزۆ میخیاسی دۆستی لۆرکا دەمرێت! واتە دەکوژرێت! بەڵام لۆرکا لە قەسیدەی زامداری ئاو (کاژێر پێنجی ئێوارە...) وا دەیگێڕێتەوە کە پلەی ئەزموونێکی وجوودی سەیر دەداتە توخمەکانی مەرگ و هێمایەکی قودسی سەیر و ئایدیالیستیش لە سانچێزۆ درووست دەکات. ئایا پێشمەرگەیەک کە بەشێوەیەک لە شێوەکان چارەنووسی شەهادەت لەبەردەمیایەتی، لەوە بەرزتر و شایستەتر نییە کە فۆرم و شکڵ و قەوارەی تری جاویدبوون و مەرگڕەوایی بۆ "رووبدات"؟ و ناشێت و ناکرێت روو بدات؟ وەڵامی ئەم پرسیارانە روونە. گەر ئەم وتە گشتی و کورتانەم لەبارەی جیهان و ئەزموونی رەوایی شێرکۆ پشتئەستوور بکەم بە توخمەکانی ناو دونیای شیعریی ئەو، بۆ نموونە لێرەدا قەسیدەی تەقینەوە، قەسیدەکە دابەش دەکەمە سەر چەند هێڵی رەوایی کە هەرکام فۆرمێک لە لەحن و زمان ( پرسیاری ئینکاری و باسکارانە "توصیفی" و زمانی پاڵەوانێتی"heroism" و شۆڕشگێڕانە و...) تێیدا چیرۆکی بەرگری "خود" (وڵات، خاک، نیشتمان، ...) و "بوون" و "مانەوە"ی خود لە قەوارەی میتافۆرێکی زەق وەکوو پێشمەرگەیەکی نموونەیی و خۆڕاگر و بەرگریکارمان بۆ دەگێڕێتەوە کە بە هەموو ئەو ئەشکەنجە و لێدان و هەڵواسینەی لە رێگەی "بوتڵ" و "پانکە" و "ئوتووی کارەبا"ی بەعسییەکانەوە کراوە، هەر هێمایەکی دیکەی ژیانەوە و جاویداندنەوەی رۆحی کورد و هێماکانی مانەوە و بەرگرییە، رۆحییەت و رۆحانەتی ئەم کارەکتەرە تێکەڵە بە تاڤگە و گوڵ و رووبار و قەڵبەزە و شاخ، ئاوێزانە بە بست بە بستی هەموو وردیلە و زەڕەکانی ناو سرووشتی نیشتمان، وەکوو دەشزانین جیهانی شێرکۆ جیهانێکی پێکهاتوو لە سرووشت و توخمە سرووشتییەکانە.

بەشی یەکەمی شیعرەکە:
لەبەشی یەکەمی ئەم قەسیدەیەدا شاعیر وەکوو ئەوەی لە خەلسە و فەزایەکی خەونئامێزدا بێت کە تیایدا چاوەڕوانی قەدەر و چەشنێک "هاتن"ە وا دەستپێدەکات:
((ئەوە چرکەچرکی سەعاتی خوێنی چاڵمەی کامە گوندی سەربڕدراوە... ئەگاتە گوێم؟
ئەوە زریکەی کام دارستانی بێوەژنە و قیژەی کام کچە شەپۆلی راونراوە لەودیو چەپەری تەمەوە ئەگەنە گوێم؟ ئەوە هەنسکی کام کانی و پەلکە گیایە؟...))

بەشی یەکەم بە دوو ریزە پرسیاری جیاواز لەیەکدی دێنە ئاراوە ئەگەرچی هەر لە یەک ئایدیا و وێنا دەپرسن، واتە ئەو پرسیارانەی سەرەوە هەموویان لە ژێر یەک پرسیاردا کۆدەبنەوە کە بە پرسیاری دووەم لەدرێژەی ئەم بەشەی شیعرەکەدا تیشک دەخاتە سەر زڕەوەڵام و رووداوێک کە بڕیارە وەکوو قەدەرێک بێت:
((بەم کازیوەی بەیانییە هیچ پەڵەهەورێ مردووە هەتا منیش زەرد هەڵگەڕێم؟.. بەم کازیوەی بەیانییە کە خێر و شەڕ وەکوو دوو ئەسپی رەش و سپی هێشتا لە مێخی تاریکی نەکراونەوە و بەرنەدراون، کێیە ئەگری؟... لە کەناری فرمێسکاوی کام ئاسۆوە خەم هەڵئەفڕێ؟... لە پەنجەرەی رەنگ پەمەیی کام ماڵەوە "شەهید" ئەبێ بە رەشەبا و دەنگ هەڵئەبڕێ؟))

ئەم پرسیارە هاویەک و پڕ وێنانە هەر بەردەوام دەبن لای وەگێڕ یان با بڵێین شاعیر تا دەگاتە شوێنێک کە وەڵامەکە لە ئاسمان دەبیستێ! ئاسمانی هێمای میتافیزیک و قودسییەت چ لە یادەوەری و نەستی نەریت و دەقی پیرۆزی کوردی و چ لە نەستی ئایینی ئیسلامیانەی کۆمەڵگای کوردیدا کە بەرگری لە دەرکەوتەی دووەمیان لەم شیعرەدا بڕێک ئەستەمە! لێرە بەدواوە ئاسمان داکۆکی لە قودسییەت و داهێنان و توانستی ڤەدانەرانە و ئافرێنەرانەی زەوی و سرووشت و خاک و شەقام و وڵات و نیشتمان و کەرکووک... دەکات، کە ئەم مانایانە لە دیالۆگی نێوان ئاسمان، زەوی و شۆڕشدا بۆ خزمەتکردن بە گێڕانەوەیەکی قودسی مانیفێست دەبێت:
((ئاسمان وتی: ئەوە زەوییە وا ئەزێ. زەوی وتی: ئەوە شاخە ئەڵێی مایینی ئاوسە و ژان بە جوانووی شۆڕشەوە ئەگرێت. شۆڕش وتی: ئەوە خاکە ئەحیلێنێ، ئەوە ئاوە ئەقیژێنێ.))

هەر وەک دیارە و لە درێژەشدا دەیخەمە روو، رێگاکانی ئاسمان دێنەوە زەوی! ئاسمان لەهەمبەری گێڕانەوەی راوی کە مەشرووعیەتی تەواو دەدات بە شاخ و شۆڕش پاشەکشێ دەکات، بەڵام لێرەدا سرووشت و خاک و نیشتمان دێتە جێگەی ئاسمان بە قودسییەتی زەمینیانەی تایبەت بە خۆیەوە:
((ئەوە شەقامە وەک دەستم ئەبزوێت و وەکوو سەرم ئەگرمێنێ! ئەوە خەمە نەوتاوییەکەی ناو کەرکووکە بووەتە شاپڵیتەی پێشمەرگە و شارەڕقی تیپەکانم ئەورووژێنێ! شاخە و ئەزێ و بێشەی ئەبێ! خوێنە و ئەزێ و مێژووی ئەبێ! هەموو ساڵێ لەم وەرزەدا بومەلەرزەی بابەگوڕگوڕ کوڕی وەکوو مامەریشە و دارای ئەبێ، هەموو ساڵێ لەم وەرزەدا رەحیم ئاوا و ئیمام قاسم، دوو زاوای کەواو سەڵتە لەبەری رەشتاڵەن و جریدبازی و ئەڵڵاوەیسی و قەتاریانە و بەدەم قریوەی خوێنەوە بووکیان ئەوێ!))

تێکەڵکردنی تێم و توخمگەلی فۆلکلۆر لە مەقام و بەیت و رێوڕەسمی کەونینەی کوردی و گرێدانیان بە خوێن و بووکەوە واتای قودسییەتی زەمین دەبەنە چڵەپۆپەی خۆی، بەتایبەتی ئەگەر پێوەندی واتایی نێوان بووک و خوێن (وەک هێمایەک لە تابۆییسم و قوربانی و پێشمەرگە و باکیرەبوون و پاکیزێتی تاکوو تێڕوانینە ئایینی و فۆرمە کۆمەڵایەتییەکان بۆ خوێن) و ئەو بەیت و رێوڕەسمانە... لەبەرچاو بگرین. لەم بەشەدا ئێمە شایی خوێن و جاویدبوونی کوژران و فوارەدانی ئەبەدی خوێن دەبیستین! لە درێژەدا راوی خۆی وەکوو بڵێی خوێنێکی بێڕەنگ و "ئاوی" یە دەخشێت و جاری دەبێت و دەچڕێت:
((هاتم بۆ لات، جۆگەیەک بووم شوێنت کەوتم، لامدا و خۆم دا بەدەم رووبارتەوە، رووبار کردمیە قەڵبەزە و قەڵبەزە کردمیە تاڤگە و لەچاوتەوە رژامە ناو هەناوتەوە، لەوساکەوە بەژنی شیعرم بەقەد تاڤگەکەی"بێ خاڵ" کەڵەگەتە، لەوساکەوە کە بڕبڕەی پشتی شیعرم بووە بە شاخ، قەڵەمم بووە بە پێشمەرگە...))

لە درێژەدا شاعیر تێکەڵاوی و مەسخبوون و توانەوەی خۆی وەکوو کەسێک کە جیابووبێتەوە لەو "ئەسڵی خۆیە" (بە واتا مەولاناییەکەی) لە قەوارەی عاشقێکی خوێن "وەبەرکەوتوو" دەگێڕێتەوە:
((عاشقێکی رووتەڵە بووم، تەنیا بووم و تەنیا نەبووم، ئەرخەوانم بەرێگاوەم، کتێبخانەم بەرێگاوەم.. بەرێگاوەم وەکوو گوڵجاڕی سەرترۆپک... تەوێڵم سوور... لە ئەشکەنجەدا پشکوتووم... لای بوتڵ و کێبڵ و ئوتووی کارەباوە هاتووم...))
هەر وەک دەبینین لەم دێڕانەدا تێکەڵبوون و توانەوەی دوو توخم بە زەقی دیارە. دەشێت راوی و پێشمەرگە، راوی و نیشتیمان، راوی (لەپێگەی پێشمەرگە) و نیشتمان (زەوی)، راوی و ئاسمان (وڵات) بێت کە هەموویان لە رۆحانەتی پێشمەرگەیەکدا کە بە پانکە و بوتڵ و ئوتووی کارەبایی خوێناوی کراوە، تێکەڵ و چڕ دەبنەوە و تەعبیرێک لە نەمری و ژیانەوەیەکی ئیستاتیکی حەماسییانە وێنا دەکەن و لە درێژەدا ئەم تێکەڵبوونە نیگار دەکات و لە قەوارەی بەرهەم و دەسکردی دونیای رۆحی و هونەریی کورددا دەیخەمڵێنێ: 
((پەڵەپەڵەی لەشی شین و لەشی مۆری رەنگ کراوم، جاجمی ماڵە رەوەندە... نیگاری گوڵی سێ گۆشە و نیگاری گوڵی چوارگۆشەی بەڕەکۆنی ماڵە کوردە...))

"جاجم" و "بەڕەکۆن" کە نیگاری سوور و شین و مۆریان تێکەڵە، هەر هەمان پشتی پێشمەرگەی ئەشکەنجەدراوە بە کێبڵ و ئوتووی کارەبا و پانکە کە لێرەدا وەکوو ئاسەوارێکی جاوید و هونەری و ئیستاتیکیانە ماوەتەوە و کورد لەگەڵی دەژی! دەشێت وردە ئاماژەیەکیش بێت بۆ مێژوویەک، واتە لەو ساتەوە کە کورد جاجم و بەڕەی درووستکردووە و خەون و حوزن و شکست و خوێنەکانی تێدا نیگار کردووە و بە وشە و لەقەوارەی "هەودا" و "بەن" هەڵیبەستووە! لە راستیدا بۆ من هەڵدەگرێت لەسەر ئەم قەسیدەیە نامیلکەیەک بنووسم، بەڵام لێرەدا بۆ چوونە ناو بەشی کۆتایی ماناکانی مەبەستمان لە قەسیدەکەدا، بەپێویست دەزانم چەند خاڵی گشتی بخەمە روو، دواتر بپەرژێمە سەر بەشی دووەم (کۆتایی قەسیدەکە).

１- ئەم قەسیدەیە هەڵگری توخمگەلی کۆنەچەشن(ArcheType)، فۆلکلۆر، رەگەزی پاڵەوانێتی و حەماسە، قودسییەت و خوێن و زۆر شتی دیکەیە. 
２- دەشێت خوێندنەوەی تری لێبکرێت و ئاراستەی نیشانە و هێماکانی ناوی قەسیدەکە بە ئاقارێکی تردا بکشێت.
３- ئەو خاڵانەی لەمەڕ پرسی مەرگ و جیهانی وجوود و دەرهەستەوە پەیوەست بەم قەسیدەیە باسم کرد، بۆ شیعرگەلێکی وەکوو کەڵ، شایی شەهید، میوانیش هەر راستە و خوێنەر دەتوانێت بۆ بەرچاوروونی و تێگەیشتنی باشتر و زۆرتر ئەو شیعرانەش لەبەرچاو بگرێت.

بەشی دووەم:
بەشی دووەم سات و کاتی شەڕی دەستەویەخە و پاڵەوانێتی و چنگ لە چنگ هەڵپێکانی نێوان مەرگ(کوژران، ئەشکەنجە و...) و ژیانە. وەرزی زۆرانبازی نێوان مەزدە و ئەهریمەنە، بۆیە دەڵێت:
((لەیەک وەختا وەرزی راپەڕینی خاک و جمان و هەڵسانی شیعر و تەقینەوەی کانیاو و شۆڕشی بەفر و باران بوو... لەیەک دەمدا پێکدادانی زام و چەقۆ و قوربانی و پەت و سێدارە و بەندیخانە و تیشکی خۆر بوو.. دوو دوو وەرزی زۆرانبازی نێوان مەزدە و ئەهرەمەن بوو! رەش و سپی، تاریک و روون، پێشمەرگە و جاش... شیعری مەرد و شیعری نامەرد...))

هەروەک دیارە بنەمای بیرۆکەی گێڕانەوەیی ئەم قەسیدەیە لەسەر فیکری چاکە و خراپە یان یێن و یانگی چینی و... بەگشتی دوالیزم دامەزراوە. لە درێژەدا "بەغا" وەکوو سەرچاوەی ئەم مەرگ ئانینە (کوشتن و کوشتاندنە) دەبێتە هێمای شەڕ و ئەهریمەن کە بە شمشێری زێڕینەوە لە هەمبەر رۆح و شیعری مەرد شکست دەهێنێ و تڕۆ دەبێت:
((سوڵتانی کۆشک دەست بە شمشێری زێڕین بوو، لەکەژاوەی ئاوریشمیندا، لەناو هۆڵی ئاوێنەبەندی نگینیدا، شیعری خەساوی لێوکوتراو دەوریان ئەگرت...))

لێرە بەدواوە وەکوو روون دەبێتەوە ئاست و فۆرمی زۆرانبازییەکە دەکەوێتە نێوان دوو شێواز لە بوون، واتە دوو شێواز و دوو "زمان" لە شیعر!
((... جادووگەر بوون، سیحربازبوون، لەبەردەمیا ئاردی شیعریان ئەکرد بە کۆتری تەقلەباز... لە پایتەختی قوتووی شیعری بەعسیانا، مەگەر دەگمەن کەم شاعیرما.. ئەتکی دیوانی خۆی نەکا...))
لە درێژەدا:
((ئێستە وەختی زەنگ لێدانی شیعری مەردە، وەختی خرۆشانی پوورە گوللە و پوورە وشەی شار و هەردە... وەرزی رووبەڕووبوونەوەی چاوی ئێمە و چاوی گەشی شەهیدانە، وەرزی نارنجۆکی شیعر و تەقینەوەی دینامیتی حەرفی فەرهەنگ و زمانە. ئەی خەزاڵی کراس و کەوا خوێناوی قژهەڵکەنراو! لەم زەمانە بێ عارەدا، لەم زەمانە بێ بنەدا، لەسەردەمی ئەم تەتەر و بەربەر و فیرعەونەدا... ئەگەر شیعر وەک رەشەبای سلێمانی تیژ هەڵناکات شیعر نییە...))

ئەم شەڕە بە ناوی کارەسات و خوێنی پاکیزەکانی وڵاتدا هاتووە و شیعر دەیکات:
((خانزادی دایک، خانزادی یار، خەجی لادێ، شیرینی شار، لە سەردابی قادسییەی ئەم شەوەدا بوون بە دۆشەکی ئیسفەنجی ژێر قەعقاع و پشتەماڵ و خاولی حەمام...))
ئێستە لە درێژە دا دەپرسێت/ دەپرسین!:
((خاولی حەمام... پاڵەوانی چیرۆک چێکا؟! شانۆ سووتا ئەکتەر چێکا؟! ...ئێستە وەختی کوشتنی شیعری خائینە... خوێن رابەرە... بوومەلەرزەی بەرەژانی قەندیلێکی تازەترە...بەڕێگاوەم لێرە شیعر بۆتە چیاو و ئێستە ناوی کۆرەنگە و وشە بە وشەم سەنگەرە... ئەی خەزاڵی وشەی روو سوور... گەر شیعر بۆ تۆ نەسووتێ، بۆچی شیعرە؟!))1
خەزاڵی وشەی رووسوور وەکوو هێمایەک لە خوێن و جوانی و بەدۆشەکبوونێکی هێمایین بۆ قەعقاع و... بەبیرهێنەرەوەی ناهیدە لە ئافات و لە شیعری "ئاوابوون و بومەلەرزەدا"...خەزاڵ لێرەدا زۆر شتە... کۆتاییەکی جوان و چڕکردنەوەی هەموو واتاکان لەو خوازە کۆییەدا کە شیعر دەبێت "بوون"ی بگێڕێتەوە و جاویدبوونی تۆمار بکات... بەڵام خەزاڵی وشەی رووسوور تەنها ناشێت ئاماژەیەکی مەجازی بێت بۆ "تێم و واتایەکی جوان و ئیستاتیکی (وشەی رووسوور)" بۆ جیهان و زمانی شیعر... بەڵکوو خەزاڵی وشەی رووسوور کۆمایەک لەو واتا و مەدلوولانەیە کە لەم نووسینەدا باسم کرد، خەزاڵ هەموو شتێکە بۆ شیعری مەرد! وڵات و تاڤگە و خاک و جەنگاوەر و قەڵبەزە و جریدبازی و جاجم و مافوور و... بە گشتی خەزاڵی وشەی رووسوور واتە هەموومان! لە شێرکۆوە بۆ ئێمە! بەم واتایە هەموومان زیندووین! بەڵام دەشێت لەئاست هەراس و سامی کەونینەیی مەرگدا هەمیشە پرسیار ئامادە بێت، ئایا زیندووین؟ چ فۆرمێک لە زیندووبوون و ژیاندن خەریکین ئەزموون دەکەین؟ ئایا خەزاڵی وشەی رووسوور ئێستە دەنکە گوڵی شین و مۆر و سووڕهەڵگەڕاوی جاجمی ماڵەڕەوەند و بەڕەکۆنی کوردە؟ یان خاولی و حەمام و دۆشەکی ژێر قەعقاع لە سەردابی قادسییەدا؟ ئایا خەزاڵ رۆحانەت و مانایەکی بزۆز و سەیالە لە عەشق و ماڵ و ژیانماندا دەگەڕێت؟ ئەمانە و زۆر پرسیاری تر دەتوانن پەیوەست بە پرسی مەرگ لە گۆشەنیگایەکی ترەوە لە هەناوی ئەم شیعرەدا بکرێن بە پرسیار. بۆیە ئەگەر هەموو وەڵامەکانیشمان بۆ ئەو پرسیارانەی کە لە ناخی دەقەکەدا دەرمهێنان باش و ئەرێنی بە واتای مانەوە و ژیاندنی ئیستامان لە قەوارەی خەزاڵی رووسوور (پێشمەرگە، وڵات، خاک، ...) دا بێت، دیسان دەشێت ئەم پرسیارە فەلسەفییە بە نیسبەت مەرگەوە بکەم کە ئەم ژیاندنە تا چەندە ئەزموونی مەرگە و چەندەش پێی لەناو ژیانە؟ ئایا هێشتا چۆن بیر لەمەرگ دەکەینەوە؟ دەتوانین بە فۆرم و شێوەی¬تر بیری لێبکەینەوە؟ وەکوو کوردێکی گیرخواردوو و پارچەپارچە کراو و جەنگزەدە بیری لێ دەکەینەوە یان وەکوو مرۆڤ؟ مانای مەرگ کەی لە مەدلوولی کوژرانێکی بەرهەست و قەوارەی بوونێکی سیاسی دادەتەکێت و واتایەکی وجوودی و ئۆنتۆلۆژییانە وەردەگرێت؟ دەشێت سۆراخی دەق و ژێردەقەکانی جیهانی کورد بکەین. کورد وەکوو مرۆڤ نەوەکوو کایەکارێکی سیاسی! 
پەراوێز و سەرچاوەکان:
1.دیوانی شێرکۆ بێکەس، بەرگی دووەم١٩٧٤-١٩٨٦