کوردیKURDÎENGLISHTÜRKÇEعربي
Rudaw Logo
راستەوخۆ
کوردستانهەواڵە ناوخۆییەکاندیاسپۆرا
رۆژهەڵاتی نێوەڕاست
جیهانئابووریهەڤپەیڤینتەندروستیپۆدکاستبیروڕاکولتووروەرزشمەڵتیمیدیابەرنامەکاندۆکیۆمێنتاری
راستەوخۆ
Rudaw

ئەپلیکەیشنی رووداو دابەزێنە

App StoreGoogle Play
نهێنیپارێزی•مەرج و بەندەکان

© 2026 هەموو مافەکان پارێزراون.

Rudaw

ئەپلیکەیشنی رووداو دابەزێنە

App StoreGoogle Play
نهێنیپارێزیمەرج و بەندەکان

© 2026 هەموو مافەکان پارێزراون.

Article hero image
تەندروستی

زانکۆی کامبریج: هەوای پاک ساڵانە ژیانی 9 ملیۆن کەس رزگار دەکات

نمە سەرهەنگ

نمە سەرهەنگ

10-11-2026
گوێبگرە
0:00
0:00
قەبارەی دەق
نمە سەرهەنگ
نمە سەرهەنگ10-11-2026

بابەتی پەیوەندیدار

پسپۆڕێک: ژەمی ئێوارە زووتر بخورێت و ماوە بمێنێت بۆ خەوتن
تەندروستی21-11-2026

پسپۆڕێک: ژەمی ئێوارە زووتر بخورێت و ماوە بمێنێت بۆ خەوتن

زانکۆی سیئۆل: خواردنی زیاتر لە دوو ژەم خۆراکی پڕ شەکر لە هەفتەیەکدا مەترسیی شێرپەنجەی مەمک زیاد دەکات
تەندروستی21-11-2026

زانکۆی سیئۆل: خواردنی زیاتر لە دوو ژەم خۆراکی پڕ شەکر لە هەفتەیەکدا مەترسیی شێرپەنجەی مەمک زیاد دەکات

کۆمەڵەی پزیشکانی منداڵان لە ئەمریکا: هۆکاری بۆماوەیی ئەگەری تووشبوون بە میزبەخۆداکردن لە منداڵاندا 70% زیاد دەکات
تەندروستی21-11-2026

کۆمەڵەی پزیشکانی منداڵان لە ئەمریکا: هۆکاری بۆماوەیی ئەگەری تووشبوون بە میزبەخۆداکردن لە منداڵاندا 70% زیاد دەکات

رووداو - تەندروستی

پابەندبوون بە رێنوێنییەکانی رێکخراوی تەندروستیی جیهانی بۆ کواڵیتیی هەوا، دەتوانێت ساڵانە ژیانی زیاتر لە 9 ملیۆن کەس لە وڵاتانی کەمداهات و مامناوەند رزگار بکات، هەروەها سوودی ئابووریی گەورەی دەبێت لە رێگەی کەمکردنەوەی نەخۆشییەکانەوە.

توێژینەوەیەک لە زانکۆی کامبریج لە بەریتانیا، دەریخستووە کە باشترکردنی کواڵیتیی هەوا و کەمکردنەوەی دوو مادەی پیسکەری سەرەکی (تەنۆلکەی وردی PM₂.₅ و  دووانە ئۆکسیدی نایترۆجین NO₂) کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر تەندروستیی مرۆڤ و ئابووریی وڵاتان دەبێت.

د. ئانالان ناڤاراتنام، توێژەری سەرەکی لە زانکۆی کامبریج رایگەیاند: "چارەسەرکردنی پیسبوونی هەوا کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر باشترکردنی کواڵیتیی ژیان و کەمکردنەوەی مردنی پێشوەختە دەبێت. بۆ یەکەمجار توانیمان سوودە شاراوەکانی رێنوێنییەکانی پاکی هەوا لە رێکخراوی تەندروستیی جیهانی لەسەر ئەو وڵاتانە بخەمڵێنین کە بەرزترین ئاستی پیسبوونی هەوایان هەیە''.

پیسبوونی هەوای دەرەوە گەورەترین هەڕەشەی ژینگەییە بۆ سەر تەندروستیی مرۆڤ لە جیهاندا و پەیوەستکراوە بە زیادبوونی نەخۆشییەکانی دڵ و سییەکان، جەڵتەی دڵ و مێشک، تەنگەنەفەسی و لەبیرچوونەوە.

توێژینەوەکە کە لە 136 وڵاتی کەمداهات و مامناوەند ئەنجامدراوە، دەریدەخات کە:

پابەندبوون بە رێنوێنییەکان بۆ تەنۆلکەی وردی PM₂.₅ دەتوانێت رێگری لە 9.4 ملیۆن مردنی پێشوەختە بکات لە ساڵێکدا.

پابەندبوون بە رێنوێنییەکان بۆ دوانە ئۆکسیدی نایترۆجین (NO₂) دەتوانێت رێگری لە 1.1 ملیۆن مردنی پێشوەختە بکات.

جگە لە رزگارکردنی ژیانی ملیۆنان کەس، باشترکردنی کواڵیتیی هەوا دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی تووشبوون بە چەندین نەخۆشیی درێژخایەن، لەوانە:

2.8 ملیۆن حاڵەتی کەمتری نەخۆشیی درێژخایەنی سییەکان (COPD).
1.1 ملیۆن حاڵەتی کەمتری لەبیرچوونەوە (dementia).
7.3 ملیۆن حاڵەتی کەمتری نەخۆشییەکانی دڵ.
2.3 ملیۆن حاڵەتی کەمتری جەڵتەی مێشک.

بابەتی پەیوەندیدار

پسپۆڕێک: ژەمی ئێوارە زووتر بخورێت و ماوە بمێنێت بۆ خەوتن
تەندروستی21-11-2026

پسپۆڕێک: ژەمی ئێوارە زووتر بخورێت و ماوە بمێنێت بۆ خەوتن

زانکۆی سیئۆل: خواردنی زیاتر لە دوو ژەم خۆراکی پڕ شەکر لە هەفتەیەکدا مەترسیی شێرپەنجەی مەمک زیاد دەکات
تەندروستی21-11-2026

زانکۆی سیئۆل: خواردنی زیاتر لە دوو ژەم خۆراکی پڕ شەکر لە هەفتەیەکدا مەترسیی شێرپەنجەی مەمک زیاد دەکات

کۆمەڵەی پزیشکانی منداڵان لە ئەمریکا: هۆکاری بۆماوەیی ئەگەری تووشبوون بە میزبەخۆداکردن لە منداڵاندا 70% زیاد دەکات
تەندروستی21-11-2026

کۆمەڵەی پزیشکانی منداڵان لە ئەمریکا: هۆکاری بۆماوەیی ئەگەری تووشبوون بە میزبەخۆداکردن لە منداڵاندا 70% زیاد دەکات

پێشنیازەکان

ئەمەنەش ببینە