راپۆرتێک: ترەمپ ئامادە نییە نەتەنیاهوو ببینێت

رووداو دیجیتاڵ

بەرپرسانی کۆشکی سپی لە چەند رۆژی رابردوودا بە خوێندنەوەی هەواڵی کۆبوونەوەی پێشبینیکراوی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و بنیامین نەتانیاهوو، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل لە میدیاکانی ئیسرائیل سەرسام بوون؛ چونکە لە راستی دا هیچ کاتێک بۆ کۆبوونەوەی ئەو دوو سەرکردەیە دیاری نەکراوە. ئەم ساردییەی واشنتن بەرامبەر سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل، ئاماژەیە بۆ قەیرانێکی قووڵ لە نێوان دوو هاوپەیمانە نزیکەکەدا.

بە گوێرەی راپۆرتێکی ماڵپەڕی (ئەکسیۆس)ـی ئەمریکی، نەتەنیاهوو لەوەتەی ترەمپ گەڕاوەتەوە بۆ دەسەڵات، شەش جار سەردانی نووسینگەی سەرۆکایەتیی ئەمریکای کردووە، کە ئەمە زیاترە لە هەر سەرکردەیەکی دیکەی جیهان. 

لە جارەکانی پێشوودا، تەنیا چەند کاژێرێک یان چەند رۆژێکی کەم پێویست بووە بۆ دیاریکردنی کاتی کۆبوونەوە، بەڵام ئەمجارە نەتەنیاهوو زیاتر لە دوو هەفتەیە هەوڵی وەرگرتنی "مۆڵەتی بینین" دەدات و بێ ئەنجام بووە.

پیلانی "بیبی" بۆ سەپاندنی کۆبوونەوەکە

نەتەنیاهوو هەوڵی داوە لە رێگەی میدیاکانەوە جۆرێک لە گوشار دروست بکات. نووسینگەکەی بە رۆژنامەڤانانیان راگەیاندبوو کە سەرۆکوەزیران بۆ بەشداری لە پرسەی "لیندسی گراهام"، سیناتۆری کۆچکردووی ئەمریکا، گەشت دەکات و رۆژی دووشەممە، 20ی تەممووز لەگەڵ ترەمپ کۆدەبێتەوە.

نەتەنیاهوو ئەوەندە جیدی بووە لەم هەنگاوەدا، کە داوای لە هێزی ئاسمانیی وڵاتەکەی کردبوو فڕۆکە تایبەتەکەی حکومەت ئامادە بکەن و تیمێکی ئەمنی و پرۆتۆکۆڵیشی ناردبووە واشنتن؛ بەڵام بەیانیی رۆژی پێنجشەممە، نووسینگەی نەتەنیاهوو رایگەیاند، گەشتەکە هەڵوەشاوەتەوە، ئەوەش بەبیانووی دواخستنی رێوڕەسمی پرسەی گراهام.
 
بەرپرسێکی کۆشکی سپی بە ئەکسیۆسی راگەیاندووە: "پێمان وابوو کە بیبی دەیویست بە زۆر و بە خواستی خۆی کۆبوونەوەکە لە واقیعیدا دروست بکات، نەک ئەوەی ئێمە کاتمان بۆ دانابێت."

چی ترەمپی تووڕە کردووە؟

ساردیی پەیوەندییەکان بۆ چەند هۆکارێکی ستراتیژی و کەسی دەگەڕێتەوە. سەرەکیترینیان لێدوانەکانی نەتەنیاهوو بوو لە کەناڵی فۆکس نیوز رێک پێش گەشتەکەی ترەمپ بۆ تورکیا. نەتەنیاهوو لەو چاوپێکەوتنەدا رەخنەی لە بڕیارەکەی ترەمپ گرت بۆ فرۆشتنی فڕۆکەی جەنگیی ئێف 35 بە تورکیا.

بەرپرسانی کۆشکی سپی دەڵێن، ترەمپ بەم رەفتارەی نەتەنیاهوو "زۆر تووڕە بووە" و پێیوابووە کە سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل "هیچ مافێکی نییە" دەستوەردان لەو بابەتەدا بکات.

زانیارییە هەواڵگرییە "گوماناوییەکان"

لەلایەکی دیکەوە، لە کاتی سەردانەکەی ترەمپ بۆ ئەنقەرە، ئیسرائیل زانیاریی هەواڵگریی دایە ئەمریکا کە گوایە ئێران پلانی هەیە لەوێ ترەمپ تیرۆر بکات. ئەم زانیارییانە وایکرد "دەزگای پاراستنی سەرۆک" رێکاری تووند بگرێتەبەر و فڕۆکەکەی ترەمپ بگۆڕێت.

بەڵام ئێستا بەرپرسانی ئەمریکا بە گومانەوە سەیری ئەو زانیارییانە دەکەن. یەکێک لەوان دەڵێت: "ئەو زانیارییانە تەنیا یەک سەرچاوەیان هەبوو و پشتڕاست نەکرانەوە، زیاتر وەک ئارەزوویەکی ئیسرائیل دەهاتە بەرچاو بۆ دروستکردنی ترس، نەک پلانێکی کردەیی." هەواڵگریی تورکیاش دوای لێکۆڵینەوە رایگەیاند، هیچ پلانێکی لەو شێوەیە لە ئارادا نەبووە.

گوشارەکانی جەی دی ڤانس و بڕینی هاوکارییەکان

نەتەنیاهوو تەنیا لە لایەن دیموکراتەکانەوە رووبەڕووی گوشار نەبووەتەوە، بەڵکو لە ناو بازنەی نزیکی ترەمپیش پێگەی لاواز بووە. جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا، نەتەنیاهووی تۆمەتبار کردووە بەوەی لەبارەی جەنگی ئێران پێشبینی "گوڵ و گوڵزار"ـی بۆ ترەمپ کردووە، بەڵام لە راستی دا جەنگەکە بەو شێوەیە نەڕۆیشت.

ڤانس رۆژی چوارشەممە لە پۆدکاستی "جۆ رۆگان"دا بە راشکاوی ئەندامانی حکومەتەکەی نەتەنیاهووی تۆمەتبار کرد بەوەی هەوڵدەدەن سیاسەتی ئیدارەی ترەمپ بەرامبەر ئێران تێک بدەن تەنیا بۆ ئەوەی تەمەنی جەنگەکە درێژ بکەنەوە.

هاوکات لە پەرلەمانی ئەمریکا، 103 پەرلەمانتاری دیموکرات دەنگیاندا بۆ بڕینی سێ ملیار دۆلار لە هاوکارییە سەربازییەکانی ئیسرائیل، کە ئەمە وەک پەیامێکی سیاسیی تووند بۆ نەتەنیاهوو دەبینرێت.

دۆخی نەتەنیاهوو لە واشنتن لە هەموو کاتێک مەترسیدارترە. ئەو سەرکردەیەی پێشتر کلیلی دەرگاکانی کۆشکی سپی لە گیرفاندا بوو، ئێستا بۆ بینینی ترەمپ دەبێت پەنا بۆ بیانووی وەک "بەشداری لە پرسە" ببات. چاودێران دەڵێن، ئەگەر نەتەنیاهوو نەتوانێت لە مانگی داهاتوودا دڵسۆزیی خۆی بۆ ستراتیژە نوێیەکانی ترەمپ لە ناوچەکەدا بسەلمێنێت، رەنگە بۆ هەمیشە پاڵپشتیی کۆشکی سپی لەدەست بدات.