سمۆرەکەی سلێمانی
سمۆرە ئاژەڵێکی بچووکی جوان و سەرنجڕاکێشە، بەزۆری لە ناوچە دارستانەکاندا هەیە، خواردنی خواردنی سەرەکی سمۆرە گوێز و بەڕووە، لە سلیمانی زۆر کەس ئارەزووی بەخێوکردنی سمۆرە دەکەن، بۆیە لە چەندین ماڵ سمۆرە دەبینرێت، راوچییەکان دەچنە دارستانەکان و بێچووە سمۆرەکان دێننەوەو ماڵییان دەکەن، دواتر لەبازاڕ دەیانفرۆشن، نرخی هەر سمۆرەیەک لە بازاڕ تاوەکو 100 هەزار دینار دەچێ، لەم فیچەرەدا سمۆرە لە ماڵەکانی سلێمانی دەبینین.
ئهم گیانداره بچووكه، نهدهتوانێ قسه بكات و نه هاوڕێى نزیكى مرۆڤیشه، بهڵام كاتێكى كهمى پێویست بوو بۆ ئهوهى دڵى ئهو دوو هاوژینه بهدهستبهێنێ. ئێستا ئهو خۆشهویسترین ئهندامى خێزانهكهیه.
خۆشى عوسمان، خەڵکی سلێمانی دەڵێ "لهگهڵ هاوسهرهكهمدا هێشتا منداڵمان نییه، بهڵام ئهمه جێگهى منداڵى بۆ گرتووینهتهوه، ههركاتێك میوانێك بێت ئهو لهكونهكهیهوه سهیر دهكات، بۆ ئهوهى بزانێ كێیهو كێ نییه، ئینجا بدهن لهدهرگا یان تهلهفونێك بێت گهر خهوتبێتیش یهكسهر دێت گوێ دهگرێت، بزانێ چى دهكهین چ ناكهین، مێوانیكش بێت سهرهتا پێى بێتاقهت دهبێت تاوهكو ئهكرێتهوه لهگهڵ میوانهكهدا، ئێمه گهر خهوتبین تهقهتهق دهكات ئهیهوێ ئێمه خهبهرمان بێتهوه، دهچێت خۆى ههڵدهواسێت و باوشێك دهدات و دهموچاوى پاك دهكاتهوه، وهكو راهێنانێك خۆى رائهكێشێ، دهچێت ئهو قهراخهمان لێدهگرێت تاوهكو ههستین لهخهو، كهههستاین لهخهو دهبێت دهرگاكهى بۆ بكهینهوه ئهگینا شێت دهبێت له ژوورهوه".
زۆربهى ماڵهكانى سلێمانى، ئێستا چێژى زۆر له راگرتنى سمۆره دهبینن. ئهو گیانلهبهره توكن و سهرنجڕاكێشهى، بلیمهتانه دهتوانێ خۆى لهگهڵ مرۆڤ بگونجێنێ.
خۆشى عوسمان، خاوەنی سمۆرەیەکە و دەڵێ "گوڵهبهرۆژهى كاڵ ئهخوات ههموو گوڵه بهرۆژهیهك ناخوات، تاوهكو ئێستا دوو بۆ سێ جۆر گوڵهبهرۆژهمان بۆ هێناوه، بهس گوڵه بهرۆژه كاڵهكه دهخوات، بهڵام دهبێت دهنكهكهى گهوره بێت، پێویستى بهخهوه، شهوان كه ئێمه دهخهوین ئهویش دهخهوێت، بهیانیان كه ههڵئهستێتهوه ئیتر كهمێك یارى لهگهڵ ئهكهم و دواى ئهخهوێتهوه، حهز دهكات ختووكهى بدهم، ئهگهر تاقهتم نهبێت یارى لهگهڵ بكهم دهچێت گازم لێدهگرێت تاوهكو یارى لهگهڵ بكهم، ئهگهر خهویشى بێت وورده وورده دهچێتهوه بۆلاى قهفهزهكهى و دێتهوه بلاى من وهك ئهوهى تێمبگهیهنێت دهرگاى قهفهزهكهى بۆ بكهمهوه بۆ ئهوهى بخهوێت".
بهختیار عهلى، سمۆرەفرۆشێکی بازاڕی ئاژەڵانی سلێمانییە دەڵێ "تهبیعهتێكى ههیه بۆنى دهست دهكات، بهبۆنى دهستدا دهتناسێتهوه، كهبۆنى دهستى كرد لهههر شوێنێك بیت، یهك چهقهنهى بۆ لێبده دێت بهرهو رووت و دهچێته سهرشانت،وهكو ئهمهى ئێستا، ئێستا ئهمه فوول ماڵییه".
بهپێچهوانهى ساڵانى رابردوو كه كهنارى و باڵنده دهنگخۆشهكان خهڵكیان به خۆیانهوه سهرقاڵكردبوو، ئێستا له بازاڕى ژێرپردهكهى سلێمانى، كڕیاران زۆرتر ههواڵى سمۆره دهپرسن، بهتایبهتى ئهوانهى ماڵی و دهستهمۆ كراون.
بهختیار عهلى، باڵندهفرۆش دەڵێ "مهوسوومى دهگاته مانگى سێ بۆ چوار پهیدا دهبێت، زاوزێ دهكهن لهشاخدا بهزۆرى له ناوچهى قهندیل و شارباژێر، ئێنجا بهبهچكهیى بۆمان ئههێنن، خهڵك تامهزرۆیهتى و حهزى لێیهتى، چونكه بهچكهیه بهههموو شێوهیك رایهت، لهپێشدا شیر ئهخوات دواى بسیكتى ئهدرێتێدواى سیلیلاكى دهدرێتێ، ئینجا گهوره ئهبێت و گوێز و بهڕووى ئهدرێتێ".
باشوورى كوردستان شاخ و كهژ و كێو و دارستانى زۆره، ههربۆیه بهشێك لهو سمۆرانهى كڕین و فرۆشتنیان پێوهدهكرێت لهلایهن راوچییهكانهوه دهگهنه بازاڕ. بهڵام ههندێكیشیان له دهرهوه هاورده دهكرێن.
بهختیار عهلى، باڵندهفرۆش دەڵێ "ئهگهر ماڵى نهبێت پهنجهى منداڵ ئهگهزێ، پهنجهى خۆت ئهگهزێ، دانى زۆر زۆور تیژه، بهراستى گازت لێبگرێ پێویستت به نهشتهرگهرییه، پێویست به دهرزى گهزاز ههیه. لهبهرئهوهى سهركێشهو ئهڕوات، بهس ئهمانه، لهمنداڵییهوه بهشیر بهخێوكراون زۆرشتێكى نازدارن خهڵك حهزى لێئهكات، نرخهكگهشى 90 ههزار بۆ 100 ههزار دیناره، بهبهچكهیى به 25 ههزار دیناره، ئێستا ئهمه سمۆرهیهكى ماڵییه، ماچى ناودهمى دهكهم بههیچ شێوهیهك گاز ناگرێت، بهس ئهگهر وهحشى بێت لایهكت لێدهكاتهوه".
گوێز و بهڕوو، دووز له خواردنه سهرهكیهكانى سمۆرهن. بهپێى گڕانهوه بهبڵاوهكان، سمۆره رۆڵێكى زۆرى ههیه له دارستانه سرووشتى و چڕهكاندا، چوونكه بهشێكى زۆر لهو بهڕووانهى بهدهستى دههێنێ، لهژێر زهویدا دهیشارێتهوه، بهڵام دواتر بۆى نادۆزرێتهوه تاوهكو بیخوات.
ئهم گیانداره بچووكه، نهدهتوانێ قسه بكات و نه هاوڕێى نزیكى مرۆڤیشه، بهڵام كاتێكى كهمى پێویست بوو بۆ ئهوهى دڵى ئهو دوو هاوژینه بهدهستبهێنێ. ئێستا ئهو خۆشهویسترین ئهندامى خێزانهكهیه.
خۆشى عوسمان، خەڵکی سلێمانی دەڵێ "لهگهڵ هاوسهرهكهمدا هێشتا منداڵمان نییه، بهڵام ئهمه جێگهى منداڵى بۆ گرتووینهتهوه، ههركاتێك میوانێك بێت ئهو لهكونهكهیهوه سهیر دهكات، بۆ ئهوهى بزانێ كێیهو كێ نییه، ئینجا بدهن لهدهرگا یان تهلهفونێك بێت گهر خهوتبێتیش یهكسهر دێت گوێ دهگرێت، بزانێ چى دهكهین چ ناكهین، مێوانیكش بێت سهرهتا پێى بێتاقهت دهبێت تاوهكو ئهكرێتهوه لهگهڵ میوانهكهدا، ئێمه گهر خهوتبین تهقهتهق دهكات ئهیهوێ ئێمه خهبهرمان بێتهوه، دهچێت خۆى ههڵدهواسێت و باوشێك دهدات و دهموچاوى پاك دهكاتهوه، وهكو راهێنانێك خۆى رائهكێشێ، دهچێت ئهو قهراخهمان لێدهگرێت تاوهكو ههستین لهخهو، كهههستاین لهخهو دهبێت دهرگاكهى بۆ بكهینهوه ئهگینا شێت دهبێت له ژوورهوه".
زۆربهى ماڵهكانى سلێمانى، ئێستا چێژى زۆر له راگرتنى سمۆره دهبینن. ئهو گیانلهبهره توكن و سهرنجڕاكێشهى، بلیمهتانه دهتوانێ خۆى لهگهڵ مرۆڤ بگونجێنێ.
خۆشى عوسمان، خاوەنی سمۆرەیەکە و دەڵێ "گوڵهبهرۆژهى كاڵ ئهخوات ههموو گوڵه بهرۆژهیهك ناخوات، تاوهكو ئێستا دوو بۆ سێ جۆر گوڵهبهرۆژهمان بۆ هێناوه، بهس گوڵه بهرۆژه كاڵهكه دهخوات، بهڵام دهبێت دهنكهكهى گهوره بێت، پێویستى بهخهوه، شهوان كه ئێمه دهخهوین ئهویش دهخهوێت، بهیانیان كه ههڵئهستێتهوه ئیتر كهمێك یارى لهگهڵ ئهكهم و دواى ئهخهوێتهوه، حهز دهكات ختووكهى بدهم، ئهگهر تاقهتم نهبێت یارى لهگهڵ بكهم دهچێت گازم لێدهگرێت تاوهكو یارى لهگهڵ بكهم، ئهگهر خهویشى بێت وورده وورده دهچێتهوه بۆلاى قهفهزهكهى و دێتهوه بلاى من وهك ئهوهى تێمبگهیهنێت دهرگاى قهفهزهكهى بۆ بكهمهوه بۆ ئهوهى بخهوێت".
بهختیار عهلى، سمۆرەفرۆشێکی بازاڕی ئاژەڵانی سلێمانییە دەڵێ "تهبیعهتێكى ههیه بۆنى دهست دهكات، بهبۆنى دهستدا دهتناسێتهوه، كهبۆنى دهستى كرد لهههر شوێنێك بیت، یهك چهقهنهى بۆ لێبده دێت بهرهو رووت و دهچێته سهرشانت،وهكو ئهمهى ئێستا، ئێستا ئهمه فوول ماڵییه".
بهپێچهوانهى ساڵانى رابردوو كه كهنارى و باڵنده دهنگخۆشهكان خهڵكیان به خۆیانهوه سهرقاڵكردبوو، ئێستا له بازاڕى ژێرپردهكهى سلێمانى، كڕیاران زۆرتر ههواڵى سمۆره دهپرسن، بهتایبهتى ئهوانهى ماڵی و دهستهمۆ كراون.
بهختیار عهلى، باڵندهفرۆش دەڵێ "مهوسوومى دهگاته مانگى سێ بۆ چوار پهیدا دهبێت، زاوزێ دهكهن لهشاخدا بهزۆرى له ناوچهى قهندیل و شارباژێر، ئێنجا بهبهچكهیى بۆمان ئههێنن، خهڵك تامهزرۆیهتى و حهزى لێیهتى، چونكه بهچكهیه بهههموو شێوهیك رایهت، لهپێشدا شیر ئهخوات دواى بسیكتى ئهدرێتێدواى سیلیلاكى دهدرێتێ، ئینجا گهوره ئهبێت و گوێز و بهڕووى ئهدرێتێ".
باشوورى كوردستان شاخ و كهژ و كێو و دارستانى زۆره، ههربۆیه بهشێك لهو سمۆرانهى كڕین و فرۆشتنیان پێوهدهكرێت لهلایهن راوچییهكانهوه دهگهنه بازاڕ. بهڵام ههندێكیشیان له دهرهوه هاورده دهكرێن.
بهختیار عهلى، باڵندهفرۆش دەڵێ "ئهگهر ماڵى نهبێت پهنجهى منداڵ ئهگهزێ، پهنجهى خۆت ئهگهزێ، دانى زۆر زۆور تیژه، بهراستى گازت لێبگرێ پێویستت به نهشتهرگهرییه، پێویست به دهرزى گهزاز ههیه. لهبهرئهوهى سهركێشهو ئهڕوات، بهس ئهمانه، لهمنداڵییهوه بهشیر بهخێوكراون زۆرشتێكى نازدارن خهڵك حهزى لێئهكات، نرخهكگهشى 90 ههزار بۆ 100 ههزار دیناره، بهبهچكهیى به 25 ههزار دیناره، ئێستا ئهمه سمۆرهیهكى ماڵییه، ماچى ناودهمى دهكهم بههیچ شێوهیهك گاز ناگرێت، بهس ئهگهر وهحشى بێت لایهكت لێدهكاتهوه".
گوێز و بهڕوو، دووز له خواردنه سهرهكیهكانى سمۆرهن. بهپێى گڕانهوه بهبڵاوهكان، سمۆره رۆڵێكى زۆرى ههیه له دارستانه سرووشتى و چڕهكاندا، چوونكه بهشێكى زۆر لهو بهڕووانهى بهدهستى دههێنێ، لهژێر زهویدا دهیشارێتهوه، بهڵام دواتر بۆى نادۆزرێتهوه تاوهكو بیخوات.
بهشی بكه لە
