Erbil (Rûdaw) - İran’da ülke genelinde uygulanan internet kesintilerinin, dijital ekonomi üzerinde ciddi kayıplara yol açtığı, günlük zararın 100 milyon doları aştığı bildirildi.
İran ile ABD ve İsrail arasında 28 Şubat’ta başlayan çatışmaların ardından, ülkede internet ve iletişim ağlarına yönelik kısıtlamalar artırıldı.
Yaklaşık 90 milyon nüfusa sahip ülkede, İran Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bakanlığı verilerine göre dijital ekonominin toplam ekonomi içindeki payı yüzde 8 seviyesinde bulunuyor. Hükümetin kalkınma planlarına göre bu oranın yüzde 10’a çıkarılması hedefleniyor.
Uzmanlara göre, güvenlik gerekçesiyle sosyal medya platformlarının yavaşlatılması ve uluslararası internet erişiminin büyük ölçüde kesilmesi, özellikle dijital ticarete dayalı sektörleri olumsuz etkiledi.
Günlük zarar 103 milyon dolar
Bakanlık raporuna göre, internet kesintileri nedeniyle dijital ticaret sektöründe günlük zarar 103 milyon doları aşıyor. Ayrıca altyapıda yaklaşık 440 milyon dolarlık hasar oluştuğu belirtiliyor.
Zararın sektörlere göre dağılımında büyük ölçekli dijital ticaret, iletişim hizmetleri ve e-ticaret öne çıkarken, küçük işletmeler ve yerel esnafın da ciddi kayıplar yaşadığı ifade ediliyor.
İnternet erişiminin kısıtlanması nedeniyle işletmelerin alternatif olarak kısa mesaj (SMS) gibi daha maliyetli ve düşük etkili yöntemlere yönelmek zorunda kaldığı kaydediliyor.
“Geçim kaynakları doğrudan etkileniyor”
Ekonomistler, internet kesintilerinin yalnızca iletişim sorununa yol açmadığını, geçimi tamamen dijital platformlara bağlı olan milyonlarca kişi için ekonomik faaliyetlerin ciddi şekilde aksaması anlamına geldiğini belirtiyor.
Yerel basında yer alan haberlere göre, lojistik ve taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren birçok şirket, internet ve GPS hizmetlerine erişimin kısıtlanması nedeniyle operasyonlarını sürdüremiyor.
Hükümet içinde görüş ayrılıkları
İnternet kısıtlamaları konusunda hükümet içinde farklı değerlendirmeler bulunuyor.
Hükümet Sözcüsü Fatma Muhacerani, internetin ülke koşulları normale döndüğünde eski haline geleceğini belirtirken, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Hüseyin Afşin ise internetin tamamen kapatılmasının çözüm olmadığını ifade etti.
Sektör temsilcileri de uygulamayı eleştirerek, dijital ekonominin önemli bir istihdam alanı oluşturduğunu ve kesintilerin küçük işletmeleri daha fazla etkilediğini vurguluyor.
Alternatif sistemler tartışılıyor
Hükümet, küresel internet erişimine alternatif olarak ulusal ağ ve yerel platformları devreye almayı önerirken, uzmanlar bunun uluslararası ticaret ve bilimsel iletişim açısından yetersiz kaldığını belirtiyor.
Öte yandan, yalnızca belirli kesimlere açık “sınırlı erişimli internet” uygulaması da tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Normalleşme için adım
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, internet erişiminin normalleşmesi amacıyla bir koordinasyon süreci başlatıldığını açıkladı. Bu kapsamda Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif’in süreci koordine etmekle görevlendirildiği bildirildi.
Uzmanlar, kesintilerin devam etmesi halinde dijital ekonomide daralma, yatırım ortamında zayıflama ve nitelikli iş gücünün ülkeden ayrılması gibi risklerin artabileceği uyarısında bulunuyor.
Yorumlar
Misafir olarak yorum yazın ya da daha etkili bir deneyim için oturum açın
Yorum yazın