رووداو دیجیتاڵ
عێراق لەبەردەم وەرچەرخانێکی گەورەی دیجیتاڵیدایە. بەپێی داتاکانی بانکی ناوەندیی عێراق، لە ماوەی 30 مانگدا قەبارەی مامەڵە داراییەکان لە ڕێگەی مۆبایلەوە (Mobile Wallet) گەیشتووەتە نزیکەی 12.8 تریلیۆن دینار، کە زۆرترینی لە رێگەی زەین کاشەوە بووە، بەڵام لەگەڵ کەمبوونەوەی داهاتی عێراق بەهۆی جەنگەوە، ئاڵوگۆڕی پارە لەو رێگەیەوە 50٪ کەمی کردووە.
بەگوێرەی ئاماری مانگانەی بانکی ناوەندیی عێراق، چوار کۆمپانیای تۆمارکراو هەن، کە کاری ئاڵوگۆڕی دراو لە رێگەی مۆبایلەوە دەکەن، ئەوانیش ئاسیا حەواڵە، ناسپەی، فاست پەی و زەین کاشن، بانکەکە داتای 30 مانگ (کانوونی دووەمی 2024 تاوەکو حوزەیرانی 2026)ی ئەو کۆمپانیایانەی بڵاوکردووەتەوە دەرکەوتەوە لەو ماوەیەدا 12 تریلیۆن و 790 ملیار و 419 ملیۆن و 502 هەزار و 211 دیناریان ئاڵوگۆڕ کردووە.
نەبیل نەجار، سەرۆکى رێکخراوى وەعینا بۆ رۆشنبیرى پارەدانى ئەلیکترۆنى بە رووداوى راگەیاند: "زیاد بوونى قەبارەی ئەو ئاڵوگۆڕەى دراو بەهۆى زیادبوونى بەکارهێنەرانى و ئەو شێوازە و زیادبوونى تۆڕى بریکارەکان و ئەو گرێبەستانەیە کە کۆمپانیاکانى پارەدانى ئەلیکترۆنى لەگەڵ دامەزراوەکانى حکومەت هەیانە."
زەین کاش؛ یەکەمی بێ رکابەر
زۆرترین پارەی ئاڵوگۆڕکراو لە رێگەی زەین کاشەوە بووە، کە 12 تریلیۆن و 81 ملیار و 823 ملیۆن و 618 هەزار و 894 دینار بووە، واتە 94٪ی ئەو پارەیەی لە رێگەی مۆبایلەوە ئاڵوگۆڕکراوە.
مانگی ئاداری 2024 بە "مانگی زێڕین"ی ئەم کۆمپانیایە دادەنرێت، کە نزیکەی 585 ملیار دیناری تێپەڕاندووە.
کۆمپانیای فاستپەی (Fast Pay) کە لە پلەی دووەمی بازاڕە داراییە ئەلیکترۆنییەکە دایە، کۆی گشتی مامەڵەکانی لەم ماوەیەدا گەیشتووەتە 367 ملیار و 193 ملیۆن و 504 هەزار و 634 دینار بووە.
گەورەترین بازدانی کۆمپانیای فاست پەی لە مامەڵەی ئەلیکترۆنیدا لە مانگی ئاداری 2025دا بووە، کە تەنیا لەو مانگەدا زیاتر لە 129 ملیار دیناری لە رێگەی ئەپلیکەیشنەکەی ئاڵوگۆڕ کردووە.
ناس پلەی لە پلەی سێیەم دێت بە ئاڵوگۆڕکردنی 285 ملیار و 74 ملیۆن و 912 هەزار و 985 دینار. ئەم کۆمپانیایە لە ساڵی 2026دا بەهێزتر دەرکەوتووە، بەتایبەت لە مانگی کانوونی دووەمی 2026دا زیاتر لە 27 ملیار دیناری ئاڵوگۆڕ کردووە.
ئاسیا حەواڵە کەمترین پشکی لە بازاڕەکەدا بەرکەوتووە، لە ماوەی 30 مانگدا تەنیا 56 ملیارو 327 ملیۆن و 465 هەزار و 698 ئاڵوگۆڕ کردووە.
ئاڵوگۆڕی پارە لە رێگەی مۆبایلەوە کەمی کردووە
ساڵی 2024 ساڵی لوتکەی گەشەی ئابووری دیجیتاڵی بووە، لەو ساڵەدا 6 تریلیۆن دینار و 10 ملیار دینار و 831 ملیۆن و 234 هەزار و 310 دینار بووە، بەڵام لە ساڵی 2025دا قەبارەی ئاڵوگۆرەکە کەمی کردووە بۆ 4 تریلیۆن و 607 ملیار و 175 ملیۆن و 65 هەزار و 224 دینار بووە، واتە بە رێژەی 23٪ کەمی کردووە.
لەگەڵ قوڵبوونەوەی قەیرانی دارایی عێراق بەهۆی جەنگەی ئێرانەوە، ئاڵوگۆڕی دراویش لە رێگەی ئەپەکانی مۆبایلەوە کەمی کردووە. لە شەش مانگی یەکەمی پاردا 2 تریلیۆن و 664 ملیار و 834 ملیۆن و 849 هەزار و 356 دینار بووە، لە شەش مانگی یەکەمی ئەم ساڵیشدا ئاڵوگۆڕەکە لە رێگەی ئەو چوار کۆمپانیایە 2 تریلیۆن و 143 ملیار و 498 ملیۆن و 896 هەزار و 848 دینار بووە.
شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵ بەراورد بە شەش مانگی یەکەمی پار، ئەو ئاڵوگۆڕە 521 ملیار و 335 ملیۆن و 952 هەزار و 508 دینار کەمی کردووە، واتە بە رێژەی 24٪ کەمی کردووە.
لە شەش مانگی 2026دا زۆرترین کەمبوونەوەی مامەڵەی ئەلیکترۆنی لە دوو مانگی کۆتایی بووە، بە جۆرێک لە چوار مانگی سەرەتادا بە تێکڕا مانگانە 430 ملیار دینار ئاڵوگۆڕ کراوە، بەڵام تێکڕای دوو مانگی کۆتایی 203 ملیار دینار بووە. واتە ئاڵوگۆڕەکە لە دوو مانگی کۆتایی بە رێژەی 50٪ کەمی کردووە.
سەرۆکی رێکخراوى وەعینا بۆ رۆشنبیرى پارەدانى ئەلیکترۆنى دەڵێت، کەمبوونەوەى مامەڵەى پارەدانى ئەلیکترۆنى کۆمپانیایەک ناکرێت تەنیا لە رێگەى ژمارەوە هەڵسەنگاندنى بۆ بکرێت ئەوە پەیوەندارە بە هۆکارى دیکەى وەک بازاڕ، ژمارەى بەکارهێنەران و ریکارەکان لەگەڵ زیادبوونى خزمەتگوزارى ئەلیکترۆنى راستەوخۆى بانکەکان بۆ پارەدانى لیکترۆنى.
نەبیل نەجار دەشڵێت هەڵسەنگاندنى ئەو کەمکردنەوەیە باشترە لەسەر بنەماى هەڵسەنگاندنى ئاڕاستەکانى بازاڕ بێت نەک لەسەر بنەماى جیاوازى نێوان دوو مانگ، بۆیە ناکرێت ئەو کەمکردنەیەى روویداوە ئاماژە بێت بۆ پاشەکشێى کەرتى پاردانى ئەلیکترۆنى، ئەگەر بۆ ماوەیەکى درێژتر بەردەام نەبێت.
.jpg&w=3840&q=75)
