پێشتریش لە چەند بەرنامەیەكی كەناڵەكانی راگەیاندندا گوتوومە و نووسیومە و لێرەش دەیڵێمەوە: میدیا ـ راگەیاندن ـ لە هەرێمی كوردستان، دوو كێشەی بنەڕەتیی هەیە: یەكەم، بوونی كەلێن یان بۆشایی یاسایی كە تا ئێستاش میدیای بینراو و بیستراو (رادیۆ و تیڤی) هەروەها ڕێكلام و بواری تریش یاسای تایبەت بەخۆیان نییە.. دووەم: بۆشایی مەرجەعیەت..
واتە ئۆرگانێكی باڵای ئیداری پیشەیی یاسایی نییە كە سەرپەرشتی راگەیاندن بكات و كاروبارەكانی رێكبخات، ئەمەش وایكردووە هەركەس بێت و خۆی بكاتە خاوەن و مەرجەع، وەزارەتی رۆشنبیری لەلایەك، وەزارەتی ئەوقاف ـ كە زۆرجار هەڕەشەی داخستنی كەناڵەكان دەكات، لەلایەك و هەروەها وەزارەتی ناوخۆ و وەزارەتی گەیاندن.
ئەمە جۆرێك لە بێسەروبەری و پاشاگەردانی دەخولقێنێ و پێویستە هەرچی زووە چارە بكرێ.
دەوڵەتی ئێراق پاش 9/4/2017 لەیەكەم كابینەدا وەزارەتی ڕۆشنبیری و راگەیاندنی گۆڕی بە (وەزارەتی رۆشنبیری) و لە دەستووردا (دەستەی راگەیاندن و گەیاندن mcc)ی چەسپاند و دواتریش بەیاسایەكی تایبەت، ئەو دەستەیە كرایە مەرجەع و بەرپرس لەپێدانی مۆڵەت و رێكخستنی كاروباری راگەیاندن، ئیتر نە وەزارەتی ڕۆشنبیری و نە هیچ وەزارەتێكی دیكە دەستوەرناداتە كاروباری میدیا.
بەڵام هەرێمی كوردستان، ئەگەرچی 10 ساڵ پێش بەغدا، لە 1993 لەكابینەی یەكەمدا ئەو هەنگاوەی ناوەو وەزارەتی رۆشنبیریی دامەزراند، بەبێ پاشگری راگەیاندن، بەڵام لەبەر نەبوونی دەستەیەك یاخود ئەنجوومەنێك، كە ئەم بۆشاییە پڕبكاتەوە، وەزارەتی رۆشنبیری هێشتا دەستی لە یەخەی راگەیاندن نەبووەتەوە و لە دەرەوەی یاسایەكی تایبەت، لەڕێی ڕێنمایی تایبەتەوە، بەناوی رێنمایی ژمارە ـ 1ـ ی ساڵی 2014 كە چەند جارێك هەمواركراوەتەوە، مافی ئەوەی بەخۆی داوە، بەهەماهەنگی لەگەڵ هەردوو وەزارەتی ناوخۆ و گواستنەوە و گەیاندن، مۆڵەتی رەسمی بداتە رادیۆ و تیڤییەكان، بە لۆكاڵی و ئاسمانییەوە، هەروەها وەرگرتنی باج و رسومات بۆ مۆڵەت و نوێكردنەوەی مۆڵەتی ساڵانەی كەناڵەكان و سكرینی رێكلام .
لەڕاستیدا ئەمە جگە لەوەی بەدەقێكی یاسایی تایبەت، یان لە یاسای وەزارەتی رۆشنبیریدا، بەماددە، یان بڕگەیەكی روون و راشكاو نەهاتووە كە ئەم دەسەڵاتە بداتە ئەم وەزارەتە، یان ئۆرگانێك لەناو وەزارەتەكەدا، ئەم دەستێوەردانەی وەزارەتی رۆشنبیری لە كاروباری میدیا، خۆی لە خۆیدا لەگەڵ ئەو دید و فەلسەفەیەدا یەكناگرێتەوە كە حكومەتی هەرێمی لەسەر دامەزراوە. چونكە ئاراستەی دەسەڵاتی حوكمڕانی كوردستان هەر لە سەرەتاوە دیموكراسیانە بوو، بەوشێوەیە بوو كە حكومەت دەستوەرنەداتە كاروباری میدیا و راگەیاندن ئازاد بێت لە چوارچێوەی یاسایەكی هاوچەرخدا.
لەلایەكی دیكەوە، ئەمڕۆ دەزگاكانی راگەیاندن گەورە بوون و میدیا بووەتە بازرگانی و پیشەسازی و دەزگای بەرهەمهێنان، واتە ئەركەكانی میدیا فراوانتر بووە و زەحمەتە ئۆرگانێكی حكومی بتوانێت ئیستیعابی هەموو ئەم كار و چالاكیانە بكات، لە ڕێگەی چەند رێنماییەكەوە كە جگە لەوەی پاڵپشتیی یاسایی نییە، قسەی دیكەش هەڵدەگرن.
بۆیە بە تێڕوانینی خۆم، بۆ چارەسەری ئەو دوو كێشە سەرەكییەی كە هەر لەسەرەتاوە ئاماژەم پێدا و بۆ رێكخستنەوەی باشتری كاروباری راگەیاندن و ڕۆژنامەگەریی بە گشتی لە هەرێمی كوردستان، پێویستە كار بۆ داڕشتن و دەرچوونی یاسایەكی گشتگیری هاوچەرخ بكەین، یان لانیكەم لەم قۆناغەدا، یاسای تایبەت بۆ رادیۆ و تیڤییە لۆكاڵەكان و رێكلام دەربچێت.. هەروەها بەیاسایەكی تایبەت كار بۆ پێكهێنانی دامەزراوەیەكی سەربەخۆ لە دەرەوەی حكومەت بكرێت كە سەرپەرشتی تێكڕای بوارەكانی راگەیاندن بكات.
خۆ ئەگەر دەگوترێ لەوانەیە دەستووری عێراقی ڕێگە نەدات چونكە ئەمە لە دەسەڵاتی حەسری دەوڵەتی فیدراڵە، من وا دەزانم ئەوەش ئەڵتەرناتیڤی هەیە و بەتەواوی بەو شێوەیە نییە، بۆیە دەكرێ لەگەڵ بەغدا گفتوگۆی لەسەر بكەین، بەتایبەت ئاراستەكە وایە كە ئێمە نامانەوێت ئەم كارە جارێكی دیكە بخەینەوە ژێر ركێفی ناوەند.
