بودجەی 2027ی عێراق؛ دەرفەت و مەترسییەکانی بەردەم پشکی هەرێمی کوردستان

بەرایی

بڕیارە لە رۆژانی داهاتوودا وەزارەتی دارایی  عێراق بودجەیەکی جیاواز لە دوو دەیەی رابردوو رەوانەی ئەنجومەنی وەزیران بکات، هێندەی جیاوازی بودجە نوێیەکە لە بودجەکانی رابردوو، پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە، بەتایبەتیش لەرووی نەوت و دارایییەوە. هەربۆیەش بودجەی 2027 یان بودجەی پرۆگرامەکان هەم دەرفەت و هەمیش مەترسی گەورەی لەبارەی پشکی هەرێمی کوردستان تێدایە.

ئەگەر پێشووتر گفتوگۆکانی پێش و پاش ئامادەکردنی بودجەی ساڵانە لە وەزارەتی دارایی، ئەنجومەنی وەزیران و پەرلەمانی عێراقیش بۆ رێککەوتنێک بوایە لەبارەی پشکی هەرێمی کوردستان و جێگیرکردنی لە یاسای بودجەکەدا، ئێستا دەتوانین بڵێن هەموو رێککەوتنەکان کراوە و زانیارییەکان لەبارەی دۆخی داراریی هەرێمی کوردستان بەزیادەوە لەلای دامەزراوە فیدراڵییەکان بەردەستە.

هەرێمی کوردستان ساڵانە لە بودجەی عێراق پشکەکەی بە ماددەیەک بۆ سێ ماددە پێناسە دەکرا، سەرەتا بە رێژەی 17% و دواتر لەسەر بنەمای دانیشتوان بە رێژەی 12.67% بۆ جیادەکرایەوە، بەڵام بەچاوخشاندنەوەیەک بە مێژووی دەیەی رابردوو هەرگیز ئەو رێژەی بۆ خەرجنەکراوە و نەهاتووە، هۆکاری جیاواز وەک رادەستنەکردنی نەوت بە سۆمۆ، نەگەڕانەوەی داهاتی نانەوتی و نەبوونی لیستی مووچەخۆران و هتد بۆ ئەوەش باسدەکرا، بەڵام ئێستا داتا داراییەکانی هەرێمی کوردستان بەژمارەی PIN کۆدی فەرمانبەران لای بەغدایە، کۆی نەوتی بەرهەمهێنراو و هەناردەکراو بە سۆمۆ رادەستکراوە، مانگانە تەرازوی پێداچوونەوە بە خەرجی و داهات بۆ بەغدا دەنێردرێت و لیستی مووچە ئامدە دەکرێت، رێککەوتنی کۆتاییش لەسەر دابەشکردنی داهاتی دەروازە سنوورییەکان کراوە.

ئێستا، پرسیارە سەرەکییەکە ئەوەیە لەکاتێکدا عێراق بودجەیەکی جیاواز بۆ 2027 ئامادە دەکات، جیاوازییەکەی بۆ هەرێمی کوردستان چی دەبێت و، ساڵی داهاتوو هەرێمی کوردستان بودجەی بۆ دێت یان مووچەکەی دوای دوو هەفتە لە عێراق پی دەدەرێت؟

چوار قۆناخی جیاواز، ماددەکانی پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی ساڵانەی عێراق

بەپێی ئەو ماددە و بڕگانەی لە یاساکانی بودجەی ساڵانەی عێراقدا (2015 – 2023) تایبەت بە هەرێمی کوردستان هاتوون، پشکەکە بە چوار قۆناخی جیاوازدا تێپەڕیوە:

قۆناخی یەکەم (2015): سیستەمی رێژەی 17% و گۆڕانکارییەکانی ماددەکانی 10، 11 و 12.
قۆناخی دووەم (2016 – 2017): فراوانبوونی خەرجییە سیادییەکان و مانەوەی هەمان رێژەی هەرێمی کوردستان لە دوای لێدەرکردنی ئەم خەرجییانە.
قۆناخی سێیەم (2018 – 2021): گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە میکانیزمی دیاریکردنی پشکەکە، لە رێژەیەکی جێگیرەوە بۆ رێژەی ژمارەی دانیشتووان.
قۆناخی چوارەم (2023): یاسای بودجەی سێ ساڵە، پەسندکردنی رێژەی 12.67% و جێگیرکردنی پشکی دارایی پێشمەرگە.

ئەگەر لەسەر بنەمای دەقی یاساکان وردتر بینەوە:

یەکەم: لە بودجەی ساڵی 2015دا پشکی هەرێمی کوردستان بە رێژەی جێگیری 17% لە کۆی گشتیی خەرجییە راستەقینەکانی بودجەی فیدراڵی (دوای لێدەرکردنی خەرجییە سیادییەکان) دیاریکرا. گرنگیی ماددەی 11 لەو ساڵەدا لەوەدا بوو کە بووە بنەمای رێککەوتنی نەوتی و دارایی نێوان هەردوو حکومەتی فیدراڵ و هەرێمی کوردستان، بە شێوازێک کە بەندێکی تایبەت بە پابەندبوون یان پاشەکشەکردنی مەرجدار (لە ئەگەری پابەندنەبوونی هەر لایەنێک) جێگیر کرا. هاوکات ماددەی 12 دەرگای بۆ پێداچوونەوە بەم رێژەیەدا واڵا کرد لەسەر بنەمای ئەنجامی سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان، کە ئەو کات بڕیار بوو لە ساڵی 2015دا ئەنجام بدرێت.

دووەم: لە ساڵانی 2016 و 2017دا، هەرچەندە سیستمی 17% بە فەرمی وەک خۆی مایەوە، بەڵام خشتەی خەرجییە سیادییەکان (خشتەی “د” لە یاسای بودجەدا) بە شێوەیەکی بەرچاو فراوانتر کرا. چەندین بواری نوێی وەک خەرجییەکانی دەزگای هەواڵگری و کۆنترۆڵی سەرچاوە تیشکدەرەکانی بۆ زیاد کرا. ئەم فراوانکردنەی خەرجییە سیادییەکان کاریگەریی راستەوخۆی هەبوو لەسەر کەمکردنەوەی پشکی کۆتایی، چونکە ئەم خەرجییانە بەر لە دیاریکردنی پشکی هەرێم لێ دەردەهێنران. ئەمەش بووە سەرەتای دروستبوونی ناکۆکییە دارایی و وردبینییە ژمێریارییەکانی نێوان بەغدا و هەولێر لەسەر قەبارەی راستەقینەی پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی گشتیی عێراقدا، کە هەندێک لە لێکەوتەکانی تا ئێستاش بەردەوامن.

سێیەم: لە ساڵی 2018 و لەدوای گۆڕانکارییە سیاسییەکانی کۆتایی 2017، گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە یاسای بودجەدا روویدا؛ هاوکێشەی جێگیری 17% بە تەواوی هەڵوەشێندرایەوە و گۆڕدرا بۆ پشک بەپێی رێژەی دانیشتووانی هەر پارێزگایەک (کە بۆ ماوەیەک هەرێمی کوردستان وەک سێ پارێزگای لێکجیاواز مامەڵەی لەگەڵدا دەکرا). لەم قۆناخەدا، جگە لە جێگیرکردنی پێوەری دانیشتووان لە ماددەی 9 (و دواتر لە ماددەی 10ی یاسای بودجەی 2021)، لیستی خەرجییە سیادییەکانیش گەورەتر کرایەوە و بڕگەی دیکەی وەک خەرجییەکانی دەزگای دژەتیرۆر، حەشدی شەعبی، پۆلیسی فیدراڵی و هێزەکانی پاسەوانی سنووری تێدا جێگیر کرا؛ بەمەش ئەرک و مافە دارایییەکانی هەرێمی کوردستان بە شێوەیەکی روونتر بە داتا فەرمییەکانی وەزارەتی پلاندانانی عێراقەوە بەسترانەوە.

چوارەم: لە یاسای بودجەی سێ ساڵەدا (2023 – 2025)، بەتایبەت لە ماددەی 11 (و ماددەکانی 12 و 13)دا، قەبارەی گشتیی خەرجییە حاکمەکان گەیشتە ئاستێکی نوێ. یەکێک لە گۆڕانکارییە گرنگەکانی ئەم قۆناخە، جیاکردنەوە و تەرخانکردنی بودجەی تایبەت بوو بۆ هێزەکانی پێشمەرگە لە ناو خشتەی بودجەی هێزە وشکانییەکانی سوپای عێراقدا بەپێی رێژەی دانیشتووان؛ ئەمەش هەنگاوێکی نوێ بوو بۆ دروستکردنی هاوسەنگییەکی ئەمنی و سەربازی لە چوارچێوەی بودجەی فیدراڵیدا، بەڵام ئەم بەشە وەک پێویست جێبەجێ نەکرا و لە ساڵی 2023دا کێشەی جددی لە شێوازی خەرجکردنی شایستە دارایییەکانی هەرێمی کوردستاندا دروست بوو.

ئێستا قۆناخێکی نوێیە کە دەکرێت ناوی بنێین "قۆناخی رێککەوتن و ئاساییبوونەوە،" بەوپێیەی بەشێکی زۆری ئەو پرسانەی لە رابردوودا جێی ناکۆکی و کێشمەکێشی بەردەوامی هەولێر و بەغدا بوون، چوونەتە چوارچێوەی لێکتێگەیشتن و رێککەوتنی نوێوە؛ دەکرێت ئەم قۆناخەش لە چەندین رووی جیاوازەوە هاوکات هەم ببێتە دەرفەت و هەمیش مەترسی بۆ سەر هەرێمی کوردستان دروستبکات.

دەرفەتەکانی بەردەم پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی فیدراڵیی 2027

یەکەم: داڕشتنەوەیەکی تەواو نوێ و جیاوازە، دوور لە بنەما و شێوازی داڕشتنی ماددەکانی دەیەی رابردوو (وەک ماددەکانی 8 تا 11 لە یاساکانی پێشووی بودجەدا) کە تایبەت بە پشکی هەرێمی کوردستان دەهاتن. هەروەها دابڕینی شایستە دارایییەکانی هەرێمی کوردستانە لەو مەرج و بەربەستانەی وەک “خەرجیی راستەقینە (الإنفاق الفعلي)”، خەرجیی حاکیمە، بڕی نەوتی بەرهەمهێنراو و هەناردەکراو، رەزامەندیی بەردەوامی ئەنجومەنی وەزیران یان سەرۆکوەزیران، و دەرکردنی بڕیاری تایبەت؛ بە شێوەیەک پشکی هەرێم هاوشێوەی پارێزگاکان و دامەزراوە فیدراڵییەکانی دیکە، ببێتە ماددەیەکی ئاسایی لە کۆی ئەو ٣٠ بۆ ٤٠ ماددەیەی یاسای بودجەی عێراق پێکدەهێنن.

دووەم: جێگیرکردنی ماف و شایستە دارایییەکانی مووچەخۆران و فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستانە بە هاوشێوەی تەواوی فەرمانبەرانی عێراق. تەنانەت ئەگەر لە یاسای بودجەی 2027دا پلەبەرزکردنەوە و دامەزراندنی نوێ لەسەر ئاستی عێراق رابگیرێت، دەبێت بۆ هەرێمی کوردستان جیا بکرێتەوە و رێگەی پێ بدرێت؛ چونکە زیاتر لە دەیەیەکە هیچ فەرمانبەرێکی نوێ لە هەرێمی کوردستان دانەمەزراوە و رێژەی میلاک بە نزیکەی 3.2% کەمی کردووە. لە ساڵی 2015دا ژمارەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان لە خشتەکانی بودجەدا لەسەر ئاستی هەموو عێراق لە پلەی یەکەمدا بوو، کەچی لە بودجەی 2023دا بۆ پلەی هەشتەم دابەزی؛ بەمەش قەبارەی میلاکی دامەزراوە فیدراڵییەکانی وەک پەروەردە و تەندروستی لە عێراق بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد و گەیشتە دوو هێندە، لە کاتێکدا میلاکی هەرێمی کوردستان بەستراوەتەوە.

سێیەم: کۆتاییهێنانە بەو گوتارە باوەی بانگەشەی ئەوە دەکات گوایە “هەرێمی کوردستان تەنیا بەشدارە لە وەرگرتنی خەرجییەکان، هیچ داهاتێک ناگەڕێنێتەوە بۆ عێراق، نەوتەکەی رادەست ناکات، بۆ خۆی دەیفرۆشێت و پارەی نەوتی بەسرە دەبات”. ئەم لۆجیکە لە بنەڕەتەوە هەڵەیە؛ چونکە ئەگەر پارێزگایەک نەوتی نەبوو، وەک نەینەوا (موسڵ)، ئایا دەبێت لە مووچە و پڕۆژەی وەبەرهێنان و بودجە بێبەش بکرێت؟ لە کاتێکدا ئێستا هەرێمی کوردستان بە داهاتی نەوتی و نانەوتییەوە بەشدارە لە بودجەی گشتیی فیدراڵیدا؛ تەنانەت لەم ساڵدا و سەرەڕای دۆخی نالەبار و کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی نەوت بۆ کەمتر لە نیوە، تاوەکو 22ی ئابی 2026 زیاتر لە 1.3 ملیار دۆلار داهاتی بۆ گەنجینەی فیدراڵی گەڕاندووەتەوە.

راستییەکی دیکەی پەیوەست بە نەوت ئەوەیە کە پێشتر هەرێمی کوردستان پابەند دەکرا بە رادەستکردنی 250 یان 400 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانە، بێ ئەوەی کێشەی تێچووی دەرهێنان و هەناردەکردن یەکلا بکرێتەوە. ئێستا کۆمپانیای مەکینزی (McKinsey) راپۆرتی پێداچوونەوەی وردی لەسەر تێچووی بەرهەمهێنان و هەناردەکردنی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان تەواو کردووە و رادەستی لایەنە پەیوەندیدارەکانی کردووە؛ بەپێی رێککەوتنی 27ی ئەیلوولی 2025یش، دەبێت حکومەتی فیدراڵ ئەم تێچووە بگرێتە ئەستۆ، چ 8 دۆلار بێت یان 28 دۆلار. هەروەک بەڕێوەبەری کۆمپانیای سۆمۆ لە چاوپێکەوتنێکی ئەم دواییەیدا لەگەڵ کەناڵی "ئەلعەهد" ئاماژەی پێدا، "دوای واژۆکردنی رێککەوتنی سێقۆڵی، دۆخەکە زۆر باشتر بوو و بووەهۆی راگرتنی گومانەکان سەبارەت بە هەر جۆرە قاچاخچێتییەک بە نەوت یان بەرهەمە نەوتییەکانەوە؛ ئێستاش بەپێی ئەو رێککەوتنە، دەبێت سەرجەم ئەو نەوتەی لە کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان بەرهەم دەهێنرێت، رادەستی سۆمۆ بکرێت. راستییەکەی، ئێمە هیچ زانیارییەکی پشتڕاستکراوەمان لەبەردەستدا نییە کە پشتڕاستی بکاتەوە قاچاخچێتییەک لە هەرێمەوە هەبێت کە دوور بێت لە چاودێری وەزارەتی نەوت و کۆمپانیای سۆمۆ." سەبارەت بە جیاوازیی تێچووش (کە لە بەسرە 4 دۆلار و لە هەرێمی کوردستان 16 دۆلارە)، روونی کردەوە: "تێچوو لە کێڵگەیەکەوە بۆ کێڵگەیەکی دیکە دەگۆڕێت؛ بۆ نموونە لە کێڵگەی روومەیلەی بەسرە 3 بۆ 4 دۆلارە، کەچی لە کێڵگەی بەدرە لە پارێزگای واست دەگاتە نزیکەی 25 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک. بۆیە رێژەی 16 دۆلار بۆ هەرێمی کوردستان جێگیر نییە و لە دوای راپۆرتی مەکینزی، ئەگەر تێچووەکە زیاتر بووبێت پێیان دەدەین، کەمتر بووبێتیش پارەکە دەگێڕینەوە.

چوارەم: جێگیرکردنی مافی هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستانە لە رەشنووسی نوێی بودجەدا بۆ سوودمەندبوون لە پاڵپشتیی داراییی وزە (سوبسیدی بەنزین، نەوتی سپی و کارەبا) هاوشێوەی دانیشتووانی ناوەڕاست و باشووری عێراق؛ بەپێی دوایین راپۆرتە فەرمییەکان بڕی ئەم پاڵپشتییە ساڵانە لە سەرووی 14 ملیار دۆلارەوەیە، بۆیە هیچ پاساوێک نییە خەڵکی هەرێمی کوردستان لێی بێبەش بکرێن.

پێنجەم: گەرەنتیکردنی بەشەبودجەی وەبەرهێنانە بۆ کەرتە بنەڕەتییەکان، لەسەرووی هەموویانەوە کەرتی پەروەردە و تەندروستی. هاوکات هاوشێوەی ئەو خەرجییە زەبەلاحەی بۆ وەبەرهێنان لە ژێرخانی نەوت و گازی عێراق تەرخان دەکرێت، پێویستە پشکی هەرێمی کوردستانیش بۆ پەرەپێدان و زیادکردنی ئاستی بەرهەمهێنانی کێڵگە نەوتی و گازییەکان دیاری بکرێت.

مەترسییەکانی بەردەم پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی فیدراڵیی 2027

گەورەترین مەترسی، دووبارەبوونەوەی سیناریۆکانی دەیەی رابردووە؛ بە جۆرێک لە یاساکەدا چەندین تریلیۆن دینار وەک پشکی هەرێمی کوردستان دیاری بکرێت، بەڵام لە واقیعدا خەرج نەکرێت. بە دەربڕینێکی دیکە، پشکەکە لەسەر کاغەز و لە ناو خشتەکانی بودجەدا جێگیر بێت، بەڵام لە خەرجکردنی راستەقینەی مانگانەدا درێخی بکرێت و دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستانیش دوو هەفتە یان زیاتر لە دوای دامەزراوە فیدراڵییەکانی عێراقەوە دوابکەوێت.


دووەم مەترسی پەیوەستە بە بنەمای ئەو داواکارییانەی هەرێمی کوردستان ئاراستەی وەزارەتی دارایی فیدراڵی کردوون بۆ ئامادەکردنی رەشنووسی پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی 2027ی عێراقدا؛ چونکە شێوازی داواکارییەکان زیاتر لەگەڵ بودجەیەکی تەقلیدی و بە شێوازی خشتەی خەرجییەکان دەگونجێت، نەک «بودجەی پرۆگرام و بەرهەم» (برامج واداء). هەرچەندە وردەکارییەکان هێشتا بەردەست نین، بەڵام بەپێی ئەو دوو خشتەیەی خەرجی و داهاتەکان دەردەکەوێت کە بودجەیەکی گشتگیری لەو جۆرە پێویستی بەوەیە سەرجەم دەرئەنجام و داواکارییەکان لەخۆ بگرێت؛ لەوانە میلاکی نوێ، پلەبەرزکردنەوەی فەرمانبەران، هاوتاکردنی مووچە، دامەزراندنی یەکەمەکانی زانکۆ و پەیمانگاکان، و زیادکردنی مووچەی ئەو کەسانەی شایستەی چاودێریی کۆمەڵایەتین.

سێیەم مەترسی نەبوونی بودجەی وەبەرهێنانە بۆ ساڵی داهاتوو لە عێراق بەهۆی ئەو قەیران و دۆخە ئابوورییە سەختەی تێی کەوتووە؛ ئەمەش لەوانەیە ببێتە هۆی بێبەشکردنی هەرێمی کوردستان لە هەر پشکێکی وەبەرهێنان لە بودجەی پرۆگرامەکانی 2027دا. لە واقیعدا بەغدا دەیەوێت خاوەنی ئەم شێوازە لە بودجە بێت، بەڵام نەک بۆ پڕۆژەی نوێ، بەڵکو لەژێر ناوی تەرخانکردنی دارایی بۆ پڕۆژە تەواونەکراوەکان بە بڕی 15 تریلیۆن دینار (نزیکەی 10 ملیار دۆلار). جا چ ئەمە بودجەی وەبەرهێنان بێت یان پارەی تەواوکردنی پڕۆژە، لە هەرێمی کوردستاندا سەتان پڕۆژەی گرنگ هەن کە راگیراون و پێویستیان بە تەواوکردنە، وەک نەخۆشخانەی 400 قەرەوێڵەیی رانیە یان باڵەخانەی پارێزگای هەولێر، کە مافی خۆیانە پشکیان لەم تەرخانکراوە پێ بدرێت.

چوارەم مەترسی میکانیزمی دیاریکردنی پشکی هەرێمی کوردستانە لە کۆی گشتیی بودجەی عێراق. پێشتر رێژەکە 17% بوو، دواتر لەسەر بنەمای خەمڵاندنی وەزارەتی پلاندانانی فیدراڵ بۆ ژمارەی دانیشتووان کرا بە 12.67%. ئێستاش دوای ئەوەی سەرژمێریی گشتی دەریخست کە دانیشتووانی هەرێمی کوردستان 14.1%ی تەواوی عێراق پێکدەهێنن، چیدی جێی مشتومڕ نییە: یان دەبێت وەک ساڵانی 2015 و 2016 بگەڕێنەوە سەر رێژە تەوافوقییەکەی 17% کە لەسەر بنەمای دانیشتووان نەبوو، یاخود ئەگەر پێوەرەکە دانیشتووان بێت هاوشێوەی ساڵانی 2017 بۆ 2023، ئەوا پێویستە دەستبەجێ رێژەی 14.1% بە فەرمی جێگیر بکرێت.

کۆتایی

پێشبینی دەکرێت رەشنووسی یاسای "بودجەی پرۆگرامەکا" بۆ ساڵی 2027ی عێراقی فیدراڵ ئاڵۆز بێت؛ لەبەر ئەوەی یەکەمین ئەزموونە و لە قۆناخێکی ئابووریی نالەباردا ئامادە دەکرێت کە داهاتە نەوتییەکان ناتوانن تەنانەت چواریەکی کۆی خەرجییەکان پڕ بکەنەوە، بەتایبەت کاتێک دەیەوێت خەرجییەکی مانگانەی سەروو 10 تریلیۆن دینار بە دەرئەنجام و بەرهەمەوە ببەستێتەوە. سەرەڕای ئەم ئاڵۆزییە گشتییە، بە پێچەوانەی دەیەی رابردوو ماددەکانی تایبەت بە هەرێمی کوردستان زۆر سادەتر دەبن، بەهۆی ئەم سێ هۆکارەی خوارەوە:

یەکەم: پرسی نەوت، رەوایی گرێبەستەکان، و بڕی بەرهەمهێنان و رادەستکردن بوون بە رابردوو. کۆمپانیای گەڵف کیستۆنی بەریتانی لە دوایین راپۆرتیدا ئاماژەی پێ کردووە کە لە ئابی 2027ەوە بەپێی راپۆرتی مەکینزی تێچووی بەرهەمهێنانی هەر بەرمیلێک وەردەگرێت، ئەمەش دەیسەلمێنێت کە زیاتر لە ساڵێکە کۆمپانیای سۆمۆ سەرپەرشتیی تەواوی دۆسیەکە دەکات.

دووەم: شێوازی وردبینی لە داهات، خەرجی و میلاکی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان وەک ساڵانی رابردوو نییە کە بەند بێت بە سەردانی وەرزی و پەسەندکردنی هاوبەشی دیوانی چاودێریی دارایی؛ بەڵکو مانگانە وەزارەتی دارایی فیدراڵ حساباتی مانگی رابردوو وردبینی و پەسەند دەکات، ئینجا پارەی مووچەی مانگی نوێ دەنێرێت.

سێیەم: گرنگترین داواکاریی هەرێمی کوردستان تەنیا زامنکردنی تەمویلی مانگانەی مووچەیە، ئەو مافەی کە دوو دەیە لەمەوبەر مانگانە بێ کێشە و بێ گفتوگۆ رەوانە دەکرا.

لە کۆتاییدا، هەرچەندە رەشنووسی بودجەی 2027 لەڕووی شێواز و بونیادەوە لە هەموو ساڵانی پێشوو جیاوازە، بەڵام بۆ ئەوەی کە بزانین ئایا لە بەرژەوەندیی هەرێمی کوردستانیشدا جیاواز و بێ کێشە دەبێت یان نا، پێویستە چاوەڕوانی داڕشتنی کۆتاییی بەندەکان لەلایەن وەزارەتی دارایی، گفتوگۆکانی ئەنجومەنی وەزیران و دواتر ململانێکانی هۆڵی ئەنجومەنی نوێنەران بین؛ بڕیاری کۆتاییش لە کۆتایییەکانی چارەکی یەکەمی 2027دا بە روونی دەردەکەوێت.