Search Search
Radio TV TV Audio

سەرۆککۆماری عێراق هەڵبژێردرا

دوای راگەیاندنی ئەنجامی گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار لە پەرلەمانی عێراق، لەتیف رەشید بە بەدەستهێنانی 162 دەنگ بە سەرۆککۆماری عێراق هەڵبژێردرا.

رووماڵی تایبەت

13-10-2022

19:02

سەرۆککۆماری نوێ محەممەد شیاع سوودانی بۆ پێکهێنانی حکومەت رادەسپێرێت

رووداو
 
لەتیف رەشید دوای دەستبەکاربوونی وەکو سەرۆککۆماری نوێی عێراق، کەمێک پێش ئێستا محەممەد شیاع سوودانیی بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق راسپارد.
 

19:01

بافڵ تاڵەبانی: گەلی کورد و عێراق لە پرۆسەی گرنگ و چارەنووسسازی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار سەرکەوت

 
بافڵ تاڵەبانی لەبارەی بوونە سەرۆککۆماری لەتیف رەشید دەڵێت، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان "حیزبەکەی خۆتان سەرکەوتنی بەدەستهێنا و سەرباری ھەموو پیلان و مەرامەکان نەتوانرا ئیرادەی تێکبشکێنرێت و سوور بووە لەسەر ھەڵوێست و بڕیاری نیشتمانیی خۆی".
 
رۆژی پێنجشەممە 13-10-2022 بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پیرزۆبایی لە لەتیف رەشید دەکات بەبۆنەی بوونی بە سەرۆککۆماری عێراق.
 
بافڵ تاڵەبانی لەو بارەوە راگەیاند، "بەدەستهێنانی متمانەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق و ھەڵبژاردنی بەڕێز د. لەتیف رەشید، سیاسەتمەدار و تێکۆشەری یەکێتی وەک سەرۆککۆماری عێراقی فیدراڵ، سەرکەوتنی ئیرادەی گەل، پرۆسەی دیموکراسی و یەکێتی بوو. وێڕای پیرۆزبایی گەرمم لە بەڕێزیان، دڵنیام پشتبەستوو بە رابردوو، رۆڵی لە پرسە سیاسی و نیشتمانییەکان و بەشداری لە حوکمڕانی و کاری رێکخراوەیی، لەم ئەرکە نوێ و چارەنووسسازەدا لە راپەڕاندنی ئەرکە نیشتمانی و دەستوورییەکان سەرکەوتوو دەبێت."
 
سەرۆکی یەکێتی لە پەیامەکەیدا دەڵێت، "لێرەوە بۆ ھەموو لایەکی رووندەکەینەوە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەک ھەمیشە پارێزەری مافی ھەموو نەتەوە و پێکهاتەکانی وڵات دەبێت. لە سەنگەری پێشەوەی داکۆکی و بەرگری دەبین بۆ پێشکێشکردنی خزمەتگوزاری و پارێزگاریکردن لە مافە دەستوورییەکانی گەلەکەمان. لە هەوڵەکانمان بۆ پتەوکردنی تەبایی و یەکڕیزیی نێوان لایەنەکان بەردەوام دەبین لەپێناو بەهێزترکردنی پێگەی هەرێم و خزمەتکردنی خەڵکە خۆشەویستەکەمان."
 
بافڵ تاڵەبانی ئاماژە بەوەش دەدات، "دواجار گەلی کورد و عێراق لەم پرۆسە گرنگ و چارەنووسسازەدا سەرکەوت. بە ھەموو دەنگ و رەنگە جیاوازەکانمانەوە ھەر بۆچوونێکمان ھەبوو بێت، یەک ئەرکمان لەسەر شانە ئەویش پاراستنی یەکڕیزیی نێوماڵی کورد و یەکگوتاریمانە لە ناوەند."

18:49

خانمی یەکەمی عێراق: دڵنیام عێراق قۆناخێکی نوێ بەخۆوە دەبینێت

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، خانمی یەکەمی عێراق. وێنە: ئەرشیڤ
 
خانمی یەکەمی عێراق دوای سەرکەوتنی لەتیف رەشید پەیامێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، "دڵنیام" عێراق قۆناخێکی نوێ بەخۆوە دەبینێت.
 
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، خانمی یەکەمی عێراق لە پەیامەکەیدا دەڵێت، "فەخامەتی سەرۆک دکتۆر عەبدولـلەتیف، بەبۆنەى هەڵبژاردنتان بە سەرۆککۆمارى عێراقى فیدراڵ، گەرمترین پیرۆزباییتان ئاراستە دەکەم و هیواى سەرکەوتنتان بۆ دەخوازم لەم ئەرکە نیشتمانییە نوێیەدا، دڵنیام عێراق لە سایەى سەرۆکایەتیی کردنتدا پاڵپشت بە دەستوور، قۆناغێکی نوێ بەخۆوە دەبینێت لە بنیاتنان و خۆشگوزەرانیدا."
 
خانمی یەکەمی عێراق ئاماژەی بەوەش کردووە، "متمانەى تەواوم هەیە کە گرتنەدەستى ئەم بەرپرسیارێتییە نوێیە لەلایەن فەخامەتتانەوە، پاڵپشتێکی گرنگ دەبێت بۆ هێنانەکایەى ئاشتی و ئارامی و ئاوەدانیى زیاتر لە وڵات و لەسەر هەمان رێبازى سەرۆک مام جەلال هەنگاوەکانت بۆ بەهێزکردنی پەیوەندیی نێوان پێکهاتەکان و پێکەوەژیان دەبێت لە عێراقى هەموواندا، گەلى کوردستانیش بە ماف و ئاواتەکانی خۆی دەگات."
 
لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لە پەرلەمان، لەتیف رەشید توانیی 162 دەنگ بەدەستبهێنێت، بەوەش 50 کۆ یەکی دەنگەکانی بەدەستهێنا و بەسەر بەرهەم ساڵحدا سەرکەوت کە 99 دەنگی بەدەستهێنا. هاوکات 8 دەنگی پووچەڵیش هەبوون.
 
لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماردا 269 پەرلەمانتار بەشداریی دانیشتنی پەرلەمانیان کرد. بەراورد بە گەڕی یەکەم دەنگەکانی لەتیف رەشید زیادیکرد و دەنگەکانی بەرهەم ساڵح وەکو خۆی مایەوە.
 
لە گەڕی یەکەمدا 282 پەرلەمانتار بەشداریی دانیشتنی پەرلەمانیان کرد و لەتیف رەشید 157 دەنگی بەدەستهێنا و بەرهەم ساڵح 99 دەنگی بەدەستهێنا.
 

18:36

سەرۆک بارزانی پیرۆزبایی لە لەتیف رەشید دەکات: هیوادارم پرۆسەی سیاسی بکەوێتە قۆناخێکی نوێ و ئەرێنی

سەرۆک مەسعود بارزانی
 
سەرۆک بارزانی لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا پیرۆزبایی لە لەتیف رەشید، بەربژێری سەرکەوتوو بۆ پۆستی سەرۆککۆمار دەکات و هیوا دەخوازێت، "پرۆسەی سیاسی بکەوێتە قۆناخێکی نوێ و ئەرێنی."
 
بارەگای بارزانی رایگەیاند، ئێوارەی رۆژی پێنجشەممە 13ی تشرینی یەكەمی 2022 سەرۆك مەسعود بارزانی لەڕێگەی تەلەفۆنەوە پیرۆزبایی لە لەتیف رەشید كردووە بۆ هەڵبژاردنی وەكو سەرۆككۆماری عێراق.
 
لە راگەیێندراوەکەی بارەگای بارزانی-دا هاتووە، سەرۆک بارزانی هیوای ئەوەی خواستووە "پرۆسەی سیاسیی عێراق بكەوێتە قۆناغێكی تازە و ئیجابی."
 

18:15

پەرلەمانی عێراق سەرکەوتنی لەتیف رەشید رادەگەیێنێت و کازمی پیرۆزبایی لێدەکات

پەرلەمانی عێراق بە فەرمی سەرکەوتنی لەتیف رەشیدی وەکو بەربژێری سەرکەوتوو بۆ پۆستی سەرۆککۆمار راگەیاند و سەرۆکوەزیرانی عێراقیش پیرۆزبایی لێدەکات.

کەمێک پێش ئێستا بە فەرمی پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، لەتیف رەشید توانیویەتی لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار سەرکەوتن بەدەستبهێنێت بە بەدەستهێنانی 162 دەنگ، هاوکات بەرهەم ساڵح 99 دەنگی بەدەستهێنا.

مستەفا کازمی، سەرۆکوەزیرانی عێراق پیرۆزبایی لە لەتیف رەشید، سەرۆککۆماری نوێی عێراق دەکات و داوا لە هەموو لایەنەکان دەکات کە هاوکار و پشتیوانی بن.
 

18:06

لەتیف رەشید بووە سەرۆککۆماری عێراق

 
لەتیف رەشید لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق بە بەدەستهێنانی زۆرینەی دەنگی پەرلەمانتاران سەرکەوتنی بەدەستهێنا و دەبێتە سەرۆککۆماری عێراق.
 
لە گەڕی دووەمدا لەتیف رەشید توانیی 162 دەنگ بەدەستبهێنێت، بەوەش 50 کۆ یەکی دەنگەکانی بەدەستهێنا و بەسەر بەرهەم ساڵحدا سەرکەوت کە 99 دەنگی بەدەستهێنا. هاوکات 8 دەنگی پووچەڵیش هەبوو.
 
لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماردا 269 پەرلەمانتار بەشداریی دانیشتنی پەرلەمانیان کرد. بەراورد بە گەڕی یەکەم دەنگەکانی لەتیف رەشید زیادیکرد و دەنگەکانی بەرهەم ساڵح وەکو خۆی مایەوە.
 
لە گەڕی یەکەمدا 282 پەرلەمانتار بەشداریی دانیشتنی پەرلەمانیان کرد و لەتیف رەشید 157 دەنگی بەدەستهێنا و بەرهەم ساڵح 99 دەنگی بەدەستهێنا.
 

 

 
پرۆفایلی لەتیف رەشید، بەربژێری سەرکەوتووی سەرۆککۆماری عێراق:
 
- ساڵی 1944 لە سلێمانی لەدایکبووە
- ساڵی 1968 بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازەی شارستانی لە زانکۆی لیڤەرپووڵ بەدەستهێناوە
- ساڵی 1976 دکتۆرای لە زانکۆی مانچستەر بەدەستهێناوە
- لە یەمەن و سعودیە بەڕێوەبەری پرۆژەی رێکخراوی خۆراک و کشتوکاڵی جیهانی FAO بووە
- ئەندامی ئەنجوومەنی جێبەجێکردنی کۆنگرەی نیشتمانیی عێراقی INC بووە
- ساڵی 1986 نوێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە لە بەریتانیا
- ساڵی 2003 بووەتە وەزیری سەرچاوەکانی ئاوی عێراق

 

18:02

ئەنجامی بەشێک لە دەنگەکانی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار

بەپێی زانیارییەکان رووداو، لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار لەو دەنگانەی تاوەکو ئێستا جیاکراونەتەوە، لەتیف رەشید 162 دەنگی بەدەستهێنا و بەرهەم ساڵح 99 دەنگی بەدەستهێناوە.

17:53

پەیامنێری رووداو لە بەغدا: بەرهەم ساڵح پەرلەمانی عێراقی بەجێهێشت

 
 
پەیامنێری رووداو لە بەغدا رایگەیاند، بەرهەم ساڵح پەرلەمانی عێراقی بەجێهێشت. ئەوەش لەکاتێکدایە کە ژماردنی دەنگەکانی گەڕی دووەم دەستیپێکردووە و تاوەکو ئێستا لەتیف رەشید لەپێشە.
 

17:47

ئەنجامی بەشێک لە دەنگەکانی گەڕی دووەم

بەپێی زانیارییەکان رووداو، لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار لەو دەنگانەی تاوەکو ئێستا جیاکراونەتەوە، لەتیف رەشید 88 دەنگی بەدەستهێنا و بەرهەم ساڵح 43 دەنگی بەدەستهێناوە.

17:24

گەڕی دووەمی دەنگدان بۆ سەرۆککۆمار کۆتاییهات و دەنگەکان جیادەکرێنەوە

دەنگدان بۆ گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق کۆتاییهات و دەست بە جیاکردنەوەی دەنگەکان دەکرێت. لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنەکەدا 269 پەرلەمانتار بەشدارییان کردووە.

ئەوەش لەکاتێکدایە ئەنجامی گەڕی یەکەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق، دوای جیاکردنەوەی دەنگەکان، راگەیێندرا و لەتیف رەشید 157 دەنگی بەدەستهێنا و بەرهەم ساڵح 99 دەنگی بەدەستهێنا.

بەگوێرەى شرۆڤەى دادگەى باڵاى فیدراڵیى عێراق کە 3ى شوباتی 2022 کردی، سەرۆککۆمار بە دەنگی دوو لەسەر سێى ئەندامانى پەرلەمان لە گەڕی یەکەمدا هەڵدەبژێردرێت، بەوەش لە گەڕی یەکەمدا بەربژێرى سەرۆککۆمار پێویستى بە دەنگى 220 پەرلەمانتارە.

ئەگەر هیچکام لە بەربژێرەکان نەیانتوانى لە گەڕی یەکەمدا دەنگى پێویست بەدەستبهێنن، گەڕی دووەمى دەنگدان بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار بەڕێوەدەچێت لەنێوان دوو بەربژێرى گەڕی یەکەم کە زۆرترین دەنگیان بەدەستهێناوە.

لە گەڕی یەکەمی هەڵبژاردنەکەدا، لەتیف رەشید 157 دەنگ، بەرهەم ساڵح 99 دەنگ، رێبوار ئەوڕەحمان 9 دەنگ، هەریەکە لە سائیر غانم و مەهدی محەممەد یەک دەنگ و 10 دەنگی بەتاڵیش هەبوو. بەوەش هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار چووە گەڕی دووەم کە تێیدا 242 پەرلەمانتار ئامادە بوون.

ئەو بەربژێرەى سەرۆککۆمار کە لە قۆناخى دووەمدا زۆرینەى دەنگەکان بەدەستبهێنێت، دەبێتە سەرۆککۆمار واتە پەنجا کۆ یەکى دەنگى پەرلەمانتارانى دەنگدەر لەو کۆبوونەوەیە.
 

16:51

فراکسیۆنی پارتی: پێشبینی دەکەین لە گەڕی دووەمدا لەتیف رەشید دەنگی پێویست بەدەستبهێنێت

ڤیان سەبری، سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق. وێنە: رووداو
ڤیان سەبری، سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق. وێنە: رووداو
 
رووداو دیجیتاڵ

سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق پێشبینی دەکات لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماردا لە پەرلەمان، لەتیف رەشید دەنگی پێویست بەدەستبهێنێت و ببێتە سەرۆککۆمار.
 
ڤیان سەبری، سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق ئەمڕۆ پێنجشەممە 13-10-2022 بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، "پێشبینی دەکەین دکتۆر لەتیف رەشید ببێتە سەرۆککۆمار بەو پێیەی لە گەڕی یەکەمدا دەنگێکی زۆرتری بەدەستهێنا و جیاوازییەکی زۆری دەنگ هەبوو لەنێوان هەردوو بەربژێرەکەدا."
 
سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق هیوای خواست لەتیف رەشید "وەکو سەرۆککۆمارێک کارەکانی بکات، هاوسەنگی لەنێوان هەموو عێراقییەکان بپارێزێت؛ سەرۆککۆماریش پارێزەری دەستوورە. هیوادارین لەگەڵ سەرۆکایەتییەکانی دیکە پێکەوە هاوئاهەنگییەکی باشی هەبێت بۆ بەرژەوەندیی هەموو عێراقییەکان، بەتایبەتی بۆ ئێمە وەکو کوردستانی."
 
سەبارەت بە چاوەڕوانییەکانیان لە لەتیف رەشید، سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق ئاماژەی بەوە کرد، "جەخت لەسەر جێبەجێکردنی دەستوور دەکەینەوە؛ 58 ماددەی دەستوور جێبەجێ نەکراون، لەوانە ماددەی 140، ئەنجوومەنی فیدراڵی، یاسای نەوت و گاز و چەندین ماددەی دیکە. هەروەها سەرۆککۆمار نوێنەرایەتیی کورد دەکات و پێویستە لەو ئاستەشدا بێت."
 
ڤیان سەبری دەشڵێت، "حکومەت بە زوویی پێکبهێندرێت، چونکە ئێستا حکومەت کاربەڕێکەرە. ئێمە وەکو ئەنجوومەنی نوێنەران ناتوانین لێپێچینەوە لەگەڵ ئەم حکومەتە بکەین بەو پێیەی کاربەڕێکەرە."
 
لە گەڕی یەکەمى هەڵبژاردنى سەرۆککۆماردا لە پەرلەمانى عێراق، لەتیف رەشید 157 دەنگى بەدەستهێنا و بەرهەم ساڵحیش 99 دەنگ.
 
13ى تشرینى یەکەمى 2022 پەرلەمانى عێراق بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار کۆبووەوە و تێیدا 277 پەرلەمانتار ئامادەبوون.
 
بەو پێیەى هیچکام لە بەربژێرەکان نەیانتوانى دەنگى دوو لەسەر سێی ژمارەى ئەندامانى پەرلەمان بەدەستبهێنن، هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار چووە گەڕی دووەم کە تێیدا هەر بەربژێرێک نیوە کۆ یەکى دەنگدەران بەدەستبهێنێت دەبێتە سەرۆککۆمار.
 
هەر لە گەڕی یەکەمى دەنگداندا رێبوار ئەوڕەحمان، بەربژێرى فراکسیۆنى نەوەى نوێ 9 دەنگى بەدەستهێنا و 10 پەرلەمانتاریش بە بەتاڵى دەنگیاندا. هەروەها بۆ گەڕی دووەمی هەڵبژاردن فراکسیۆنی نەوەی نوێ کشایەوە.
 

16:11

رێژەی یاسایی بۆ گەڕی دووەمی هەڵبژاردن تەواو بووە؛ 242 پەرلەمانتار بەشداریی کۆبوونەوەکەن

 
بەپێی زانیارییەکانی رووداو، 242 پەرلەمانتار بەشداریی گەڕی دووەمی هەڵبژاردنیان کردووە و بەو پێیەش رێژەی یاسایی تەواو دەبێت و کۆبوونەوەکە دەستپێدەکات.

16:10

پەرلەمانتارێکی یەکێتی: لە دانیشتنی پەرلەمان نەکشاوینەتەوە

پەرلەمانتارێکی فراکسیۆنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان رەتیدەکاتەوە، فراکسیۆنی یەکێتی لە دانیشتنی پەرلەمانی عێراق کشابێتەوە. 
 
نەرمین مەعرووف، ئەندامی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی یەکێتی نیشتمانی کوردستان ئەمڕۆ پێنجشەممە 13-10-2022 بۆ تۆڕی میدیایی رووداو قسەی کرد و رەتیکردەوە، دوای دەرکەوتنی ئەنجامی گەڕی یەکەمی دەنگدان، فراکسیۆنی یەکێتی لە دانیشتنەکەی پەرلەمان کشابێتەوە.
 
پەرلەمانتارەکەی یەکێتی گوتی: " خۆم ئێستا لەنێو هۆڵی پەرلەمانم؛ فراکسیۆنی یەکێتی نەکشاوەتەوە".
 
277 پەرلەمانتار ئامادەی کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆی پەرلەمانی عێراق بوون بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار و ئەنجامەکە بەم جۆرە بوو: 
 
لەتیف رەشید 157 دەنگ
 
بەرهەم ساڵح 99 دەنگ
 
رێبوار ئەوڕەحمان 9 دەنگ
 
10 دەنگیش بەتاڵ بوون
 
هەربۆیە هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار دەچێتە گەڕی دووەم.
 

16:05

فراکسیۆنی نەوەی نوێ بایکۆتی گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق دەکات

کۆنگرەی رۆژنامەڤانیی فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی عێراق
کۆنگرەی رۆژنامەڤانیی فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی عێراق

فراکسیۆنی نەوەی نوێ رایگەیاند، بایکۆتی گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لە پەرلەمان دەکات.

سروە عەبدولواحید، سەرۆکی فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی عێراق لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا رایگەیاند، دەنگیان بە رێبوار ئەوڕەحمان، بەربژێری نەوەی نوێ بۆ سەرۆککۆماری عێراق داوە کە نۆ دەنگی بەدەستهێنا و هەمووی دەنگی نەوەی نوێ بوون.

سەرۆکی فراکسیۆنی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی عێراق ئاماژەی بەوەش کرد، ناچنە نێو گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق، "چونکە ئەمە یارییەکی سیاسیی پیسە لەنێوان حیزبە کوردییەکان کەوا دەسەڵاتدارن لە هەرێمی کوردستان و ئێمەش بەشێک نابین لەم یاریە سیاسییەدا."

هاوکات نەرمین مەعرووف، پەرلەمانتارێکی فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان قسەی بۆ رووداو کرد و رەتیکردەوە فراکسیۆنەکەیان لە دانیشتنی پەرلەمانی عێراق کشابێتەوە.

لە گەڕی یەکەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لە پەرلەمان 277 پەرلەمانتار ئامادەی کۆبوونەوەکە بوون، کە ئەنجامەکە بەم جۆرە بوو:

لەتیف رەشید 157 دەنگ

بەرهەم ساڵح 99 دەنگ

رێبوار ئەوڕەحمان 9 دەنگ

10 دەنگیش بەتاڵ بوون

هەربۆیە هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار چووە گەڕی دووەم و بڕیارە لە کاژێرەکانی داهاتوودا دەنگدان بەڕێوەبچێت و سەرۆککۆماری عێراق لە پەرلەمان هەڵبژێردرێت.

 

15:46

زەنگی چوونەژوورەوەی پەرلەمانتاران بۆ گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لێدرا

 
زەنگی چوونەژوورەوەی پەرلەمانتاران بۆ گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لێدرا، ئەوەش لەکاتێکدایە کە لە گەڕی یەکەمدا هیچکام لە بەربژێرەکان نەیانتوانی سەرکەوتن بەدەستبهێنن، لەتیف رەشید 157 دەنگ و بەرهەم ساڵح 99 دەنگی بەدەستهێنا، کە دوو بەربژێری سەرەکین بۆ بەدەستهێنانی پۆستی سەرۆککۆمار.

 

15:36

هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار دەچێتە گەڕی دووەم

 

بەپێی ئەو زانیارییانەی دەست رووداو کەوتوون، تاوەکو ئێستا بەرهەم ساڵح 99 دەنگی بە دەستهێناوە و لەتیف رەشید 157 دەنگی بەدەستهێناوە. هەروەها چوار دەنگی پووچەڵ. بەو پێیەش بەربژێری براوەی سەرۆککۆمار لە گەڕی دووەم یەکلایی دەبێتەوە.

 
ئەنجامی دەنگەکان لە گەڕی یەکەم بەمشێوەیە بوون: 
 
لەتیف رەشید: 156 دەنگ
بەرهەم ساڵح: 99 دەنگ
رێبوار ئەوڕەحمان: 9 دەنگ
سائیر غانم: یەک دەنگ
مەهدی محەممەد: یەک دەنگ
لوئەی عەبدولساحێب: یەک دەنگ
دەنگی پووچەڵ: 10 دەنگ

15:34

ئەنجامی بەشێک لە دەنگدانی بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار

 
بەپێی ئەو زانیارییانەی دەست رووداو کەوتوون، تاوەکو ئێستا بەرهەم ساڵح 80 دەنگی بە دەستهێناوە و لەتیف رەشید 145 دەنگی بەدەستهێناوە. هەروەها سێ دەنگی پووچەڵ و رێبوار عەبدولڕەحمانیش دوو دەنگی بەدەستهێناوە.

15:25

ئەنجامی بەشێک لە دەنگەکانی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار

بەپێی ئەو زانیارییانەی دەست رووداو کەوتوون، تاوەکو ئێستا بەرهەم ساڵح 66 دەنگی بە دەستهێناوە و لەتیف رەشید 126 دەنگی بەدەستهێناوە. هەروەها سێ دەنگی پووچەڵ و رێبوار عەبدولڕەحمانیش دوو دەنگی بەدەستهێناوە.

15:07

پرۆسەی دەنگدان کۆتاییهات، جیاکردنەوەی دەنگەکان دەستیپێکرد

 
277 پەرلەمانتار لە گەڕی یەکەم دەنگیان داوە و، دەست بەجیاکردنەوەی دەنگەکان دەکرێت. 
 
شێروان دووبەردانی، ئەندامی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، پرۆسەی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لە پەرلەمان کۆتاییهات و ئێستا پرۆسەی جیاکردنەوەی دەنگەکان دەستیپێکرد.  
 
بەگوێرەى شرۆڤەى دادگەى باڵاى فیدڕاڵیى عێراق لە 3ى شوباتی 2022، دەڵێت سەرۆککۆمار بە دەنگی دوو لەسەر سێى تێکڕاى ئەندامانى پەرلەمان بۆ قۆناخى یەکەم هەڵدەبژێردرێت، بەوەش بۆ قۆناخى یەکەم بەربژێرى سەرۆککۆمار پێویستى بە دەنگى 220 پەرلەمانتارە.
 
ئەگەر هیچکام لەبەربژێرەکان نەیانتوانى لە قۆناخى یەکەمدا دەنگى پێویست بەدەست بهێنن، قۆناخى دووەمى دەنگدان بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار ئەنجام دەدرێت لەنێوان دوو بەربژێرى قۆناخى یەکەم کە زۆرترین دەنگیان بەدەستهێناوە.
 
ئەو بەربژێرەى سەرۆککۆمار کە لە قۆناخى دووەمدا زۆرینەى دەنگەکان بەدەست دەهێنێت، دەبێتە سەرۆککۆمار واتە پەنجا کۆیەکى دەنگى پەرلەمانتارانى دەنگدەر لەو کۆبوونەوەیە.
 
دواى هەڵبژاردنى، سەرۆککۆمار سوێندنى یاسایی لە بەردەم پەرلەمان دەخوات.
 
بەگوێرەى مادەى 76ى دەستوورى عێراق سەرۆککۆمار 15 رۆژى لە بەردەستدا دەبێت بۆ ئەوەى بەربژێرى گەورەترین فراکسیۆن بۆ پێکهێنانی حکومەتى نوێ راسپێرێت.
 

14:13

پرۆسەی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لە پەرلەمان کۆتاییهات

کابینەکانی دەنگدان لە پەرلەمانی عێراق
کابینەکانی دەنگدان لە پەرلەمانی عێراق
 
پەیامنێری رووداو لە بەغدا رایگەیاند، پرۆسەی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لە پەرلەمان کۆتاییهات و کەمێکی دیکە دەست بە ژماردن و جیاکردنەوەی دەنگەکان دەکرێت.
 

کاژێر 13:00ی ئەمڕۆ پەرلەمانی عێراق رێژەی یاسایی بۆ کۆبوونەوەی تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار تەواوکرد و بە ئامادەبوونی 269 پەرلەمانتار دەنگدان دەستیپێکرد.

لە کۆی 329 پەرلەمانتاری عێراق، 269 پەرلەمانتار ئامادەی کۆبوونەوەکە بوون، لە کاتێکدایە رێژەی یاسایی کۆبوونەوەکە پێویستی بە ئامادەبوونی 220 پەرلەمانتارە.

 

13:44

بەنگین رێکانی: 149 پەرلەمانتار بڕیاریانداوە دەنگ بە لەتیف رەشید بدەن

بەنگین رێکانی، ئەندامی شاندی دانوستاندنکاری پارتی لە بەغدا
بەنگین رێکانی، ئەندامی شاندی دانوستاندنکاری پارتی لە بەغدا
ئەندامێکی شاندی دانوستاندنکاری پارتی بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق دەڵێت: "بۆ ماوەی چوار مانگ هەوڵمان دەدا لەگەڵ یەکێتی لەسەر بەربژێرێکی هاوبەش رێکبکەوین، بەڵام ئەوان هەر کاتیان بەفیڕۆدەدا بۆ ئەوەی بگەینە ئەمڕۆ" و دەشڵێت: "تائێستا 149 پەرلەمانتار ئامادەن کە دەنگ بە لەتیف رەشید بدەن".
 
رۆژی پێنجشەممە 13-10-2022 بەنگین رێکانی، ئەندامی شاندی دانوستاندنکاری پارتی لە بەغدا میوانی بوولتەنی نیوڕۆژی تۆڕی میدیایی رووداو بوو، کە سەنگەر عەبدولڕەحمان پێشکێشی دەکات و رایگەیاند: "دۆخەکە گەیشتە قۆناخێک کە دەبووایە چارەسەرێک هەبێت؛ سەرۆک بارزانی فەرمانیکرد بگەینە چارەسەرێکی شیاو لەنێوان هەموو لایەنەکان؛ بۆیە ئێمە بڕیارماندا بەربژێری خۆمان بکشێنینەوە. لە هەمانکاتدا بڕیار بدەین کە دەنگ بە لەتیف رەشید بدەین کە سەرکردەیەکی یەکێتیی نیشتمانییە".
 
بەنگین رێکانی گوتی: "پشتیوانیکردنی د. لەتیف لە بنەڕەتەوە یەکێک لە پێشنیازەکانی چوارچێوەی هاوئاهەنگی بوو، چوارچێوە داوایکرد بگەینە ئەنجامێک، لە ماوەی سێ بۆ چوار مانگ لەگەڵ یەکێتی هەوڵماندا رێکبکەوین، ئەوکات رێگە هەبوو دەرگەی بەربژێرکردنیش بکەینەوە ئەگەر گەیشتباینە بەربژێرێکی هاوبەش، بەڵام بەداخەوە برادەرانی یەکێتی نەهاتنە پێشەوە و پێداگرییان لەسەر د. بەرهەم کرد، بۆیە هەندێک پێشنیازی چوارچێوەی هاوئاهەنگی ئەوە بوو کە پاڵپشتی د. لەتیف بکەین و پارتیش لەو قۆناخە بەوە رازیبووە".
 
ئەو ئەندامەی شاندی دانوستانکاری پارتی پێیوایە: چوارچێوەی هاوئاهەنگی دابەشبووە بۆ دوو بەش، کە زۆرینەی لەگەڵ د.لەتیفە و ئەوانی دیکەش هەندێکیان دەڵێن، پاڵپشتی لەو رێککەوتنە دەکەن کە پێشتر لەگەڵ یەکێتی کراوە.
 
بەنگین رێکانی لەبارەی هەڵوێستی هاوپەیمانیی سەروەریی سوننە روونیدەکاتەوە: "هاوپەیمانییەکە هەموویان لەگەڵ پارتین و پاڵپشتیی د. لەتیف دەکەن، دەوڵەتی یاسا و سێ چوار کوتلەی دیکە وەک فەزیلە و عەتا و هەندێک لە سەربەخۆکان، هەموویان پاڵپشتی د. لەتیف دەکەن. محەممەد حەلبووسی لەناو هەموو کۆبوونەوەکان و لە پەیوەندی لەگەڵ هەموو لایەنەکان بە ئاشکرا گوتوویەتی، من لەگەڵ پارتیم و هەردووکمان بەیەکەوە بڕیارمانداوە پاڵپشتیی د. لەتیف بکەین، خەمیس خەنجەریش بە هەمانشێوە".
 
ئەندامی شاندی دانوستانکاری پارتی لە بەغدا دەڵێت، لە دانوستاندنەکانیان لەگەڵ یەکێتی باسی هیچ وردەکارییەک نەکرابوو و وەکو ئاماژەی پێدەدات: "لە کۆبوونەوەی رۆژی 8-10-2022 کە لەماڵی عەمار حەکیم بەڕێوەچوو، بافڵ تاڵەبانیش لەوێبوو، ئێمە بەڕوونی پێمانگوتن کە سێ چوار مانگە هەوڵتان لەگەڵ دەدەین و ئێوەش هیچ رێککەوتنێک ناکەن، تەنانەت باسی سەرۆکایەتیی کۆمار هەر ناکەن، ئەوان دەیانویست یاری بە کات بکەن تاوەکو بگەین بە ئەمڕۆ".
 
بەنگین رێکانی ئاشکرای کرد، لە دوا دیداری بافڵ تاڵەبانی، کە سێ هەفتە لەمەوبەر سەردانی سەرۆک بارزانی کرد، پێش دیدارەکە بافڵ تاڵەبانی گوتی دەرفەتم پێبدەن 15 خولەک بێمە لای سەرۆک بارزانی، بابەتی سەرۆککۆمار بەشێوەیەک چارەسەر دەکەم کە ئەویش پێی ئاسوودە بێت، بەڵام کە هاتە لای جەنابی سەرۆک، باسی ئەو کێشەیەی نەکرد. دەشڵێت: "کە ئێمەش لەسەر ئەو بابەتە لەگەڵیان دەدواین، دەیانگوت ئەو بابەتە لەگەڵ سەرۆک بارزانی باسدەکەین، ستراتیژیی ئەوان ئەوەبوو یاری بە کات بکەن تا بگەنە ئەمڕۆ".
 
لەبارەی ئەوەی لە نێوان د. بەرهەم ساڵح و د. لەتیف رەشید کامیان چانسی دەرچوونی زیاترە،  بەنگین رێکانی دەڵێت: "ئێمە ناڵێین کام بەربژێریان براوە دەبێت، بەڵام بەپێی ئامار سێ کوتلەی گەورە هەیە، دەوڵەتی یاسا و هاوپەیمانەکانی لە 60 پەرلەمانتار زیاتریان لە هۆڵی پەرلەمان ئامادەن، هاوپەیمانیی سەروەریی سوننە 59 پەرلەمانتار، پارتیش 30 پەرلەمانتار کە کۆی گشتی دەکاتە 149 پەرلەمانتار، جگە لەوەی زۆر پەرلەمانتاری دیکەش هەن کە بڕیاری خۆیان داوە دەنگ بە د. لەتیف بدەن. ئەی ئەوان چۆن دەتوانن 150 پەرلەمانتار کۆبکەنەوە بۆ ئەوەی بەربژێرەکەیان سەر بخەن".
 

13:26

دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق لە پەرلەمان دەستیپێکرد

بەڕێوەچوونی پرۆسەی دەنگدانی نهێنی لە پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار
 
کەمێک پێش ئێستا دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق دەستیپێکرد.
 

13:17

ئەندامێکی دەوڵەتی یاسا: پشتگیریی لەتیف رەشید دەکەین

 
ئەندامێکی فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسا لە پەرلەمانی عێراق ئاماژە بەوە دەکات، بڕیاری پارتی کە دەستبەرداری بەربژێرەکەی خۆی بووە بۆ پۆستی سەرۆککۆمار، ئەوە وادەکات دانیشتنەکەی ئەمڕۆ ئاسانتر بەڕێوەبچێت و بەڕێز لەتیف رەشید چانسی باشتری هەیە لە بەڕێز بەرهەم ساڵح.
 
جاسم عەتوان مووسەوی، ئەندامی فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسا لە پەرلەمانی عێراق بە رادیۆی رووداوی راگەیاند، خواستێک هەیە بۆ ئەوەی ئەمڕۆ کۆبوونەوەی پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار بکرێت، ژمارەیەکی زۆری پەرلەمانتاران گەیشتوونەتە پەرلەمان و گەشبینم کە زیاتر لە 220 پەرلەمانتار بەشداری دانیشتنی ئەمڕۆ دەکەن.
 
جاسم عەتوان مووسەوی گوتی: "پێشبینی دەکەم دانیشتنەکە بۆ ماوەیەکی کورت دوابکەوێت، تاوەکو زۆرترین پەرلەمانتار بەشداری دانیشتنەکە بکەن، بەڵام ئەمڕۆ دانیشتنەکە دەکرێت و بڕیاری پارتی کە دەستبەرداری بەربژێرەکەی خۆی بووە، وادەکات دانیشتنەکەی ئەمڕۆ ئاسانتر بەڕێوەبچێت".
 
ئەو ئەندامەی فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسا گوتیشی: "ئێمە سوپاسی برایانمان لە پارتی دیموکراتی کوردستان دەکەین، بۆ هاوئاهەنگی و دەستپێشخەرییەکەیان، ئەگەر رێککەوتنی زۆرینە لەسەر لەتیف رەشید هەبێت ئێمە لەگەڵ ئەوە دەبین و زۆربەی پەرلەمانتارانیش پشتگیریی بەڕێز لەتیف رەشید دەکەن".
 
جاسم عەتوان مووسەوی ئاماژەی بەوە کرد، کە لە دانیشتنی ئەمڕۆدا لەتیف رەشید دەنگی زۆرینە بەدەست دەهێنێت و دەڵێت: "ئێمە دەمانەوێت بەربژێرێک هەبێت نوێنەرایەتیی هەموو لایەنەکان بکات، بەڕێز لەتیف رەشیدیش چانسی باشتری هەیە لە بەڕێز بەرهەم ساڵح".
 

13:08

گوتەبێژی فراکسیۆنی یەکێتی: متمانەمان بە بەربژێرەکەی خۆمان هەیە و سەرکەوتوو دەبین

 
گوتەبێژی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق ئاماژە بەوە دەکات، ئەوان سوورن لەسەر بەربژێرکردنی بەرهەم ساڵح، بۆ پۆستی سەرۆککۆماری عێراق و هیچ رێککەوتنێکیان نییە بۆ کشاندنەوەی، دەشڵێت: "ئەوەی پارتی دەیکات و دەنگ بە بەربژێرێکی سەربەخۆ دەدات، یەکخستنی نێو ماڵی کورد نییە".
 
سۆزان مەنسوور، گوتەبێژی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق بە رادیۆی رووداوی راگەیاند، تائێستاش بەربژێری فەرمی یەکێتی د. بەرهەم ساڵحە و نایکشێنینەوە و متمانەشمان بە بەربژێرەکەی خۆمان هەیە و سەرکەوتوو دەبین و بۆ ئەو مەبەستەش قسەمان لەگەڵ لایەنەکان کردووە.
 
گوتەبێژی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق گوتی: "ئەوەی پارتی دیموکراتی کوردستان دەیکات، بۆ یەکخستنی نێو ماڵی کوردی نییە، بەڵکو پەرتەوازەکردنی نێو ماڵی کوردە، بۆچی پارتی دیموکراتی کوردستان متمانەی بە بەربژێرەکەی خۆی نەبوو، دێت دەنگ بە بەربژێرێکی سەربەخۆ دەدات؟ ئێمە لەوە تێناگەین حیزبێکی گەورەی وەک پارتی بۆچی دەنگ دەدات بە بەربژێری سەربەخۆ".
 
لەبارەی راگەیێندراوی دەوڵەتی یاسا بۆ پێشوازی لە دەستپێشخەرییەکەی پارتی سۆزان مەنسوور گوتی: "دەوڵەتی یاسا بوونەتە دوو بەرەی جیاواز لەوانەیە یەک دوو کەسیان دەنگ بە بەربژێری ئێمە نەدەن، ئەگینا ئەوانی دیکە دەنگ بە بەربژێری ئێمە دەدەن و قسەیان لەگەڵ کراوە".
 

13:06

کۆبوونەوەی پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار دەستیپێکرد

کەمێک پێش ئێستا کۆبوونەوەی پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار دەستیپێکرد.

راگەیاندنی پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، رێژەی یاسایی بۆ کۆبوونەوەکە تەواو بووە و لە کۆی 329 پەرلەمانتاری عێراق، 269 پەرلەمانتار ئامادەی کۆبوونەوەکەن. ئەوەش لە کاتێکدایە رێژەی یاسایی کۆبوونەوەکە پێویستی بە ئامادەبوونی 220 پەرلەمانتارە.
 

12:55

بەربژێرێکى کورد بۆ پۆستی سەرۆککۆمار کشایەوە

 
عومەر بەرزنجى، یەکێک لە بەربژێرانى کورد بۆ پۆستى سەرۆککۆمار لە رکابەریى بەدەستهێنانى ئەو پۆستە کشایەوە.
 
13ى تشرینى یەکەمى 2022 عومەر بەرزنجى بە تۆڕى میدیایی رووداوى راگەیاند، "ئەمڕۆ بە فەرمى داواکاریى کشانەوەم لە بەربژێرى بۆ پۆستى سەرۆککۆمار ئاراستەى پەرلەمانى عێراق کرد."
 
ئەو بەربژێرە کە لە بەربژێربوون کشاوەتەوە، ئاماژەی بەوەش کرد، "پێشتریش بڕیارى ئەوەم دابوو کە ئەگەر بەربژێرکردنم ببێتە هۆى پەرتەوازەکردنى دەنگى کورد، دەکشێمەوە."
 
پرۆسەی هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق بەردەوامە، 41 کەس خۆیان بۆ ئەو پۆستە بەربژێر کردبوو، جگە لە عومەر بەرزنجی، رێبەر ئەحمەد، بەربژێری پارتی بەر لە دەستپێکردنی کۆبوونەوەی پەرلەمان رایگەیاند، لە رکابەریکردن بۆ پۆستی سەرۆککۆمار کشاوەتەوە، بەوەش 39 بەربژێر ماونەتەوە.
 

12:49

نەوەی نوێ: بەشداری کۆبوونەوەی پەرلەمان دەکەین دەنگ بە بەربژێرەکەمان دەدەین

لۆگۆی نەوەی نوێ
 
بڕیارە ئەمڕۆ پەرلەمانی عێراق لەبارەی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار کۆببێتەوە، بەگوێرەی زانیارییەکانی رووداو نەوەی نوێ بەشداریی کۆبوونەوەکە دەکات و دەنگ بە رێبوار عەبدولڕەحمان، بەربژێری خۆیان بۆ پۆستی سەرۆککۆمار دەدەن. 
 
ئەمڕۆ پێنجشەممە 13-10-2022، پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق کۆدەبێتەوە و 40 کەس خۆیان بۆ ئەو پۆستە بەربژێر کردووە.
 
نەوەی نوێ رێبوار عەبدولڕەحمانی بۆ ئەو پۆستە بەربژێر کردووە، بەپێی زانیارییەکانی رووداو ئەمڕۆ فراکسیۆنەکەیان لە پەرلەمانی عێراق لەبارەی بەشداریکردنیان لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی پەرلەمان کۆبوونەتەوە و بڕیاریان داوە، بەشداری کۆبوونەوەکە بکەن و دەنگ بە رێبوار عەبدولڕەحمان بدەن. 
 
رۆژی 11ـی تشرینى یەکەمى 2022، محەممەد حەلبووسی، سەرۆکى پەرلەمانى عێراق رایگەیاند، رۆژی 13ى تشرینى 2022 پەرلەمان کۆدەبێتەوە، کۆبوونەوەکەش یەک بڕگە دەبێت، ئەویش هەڵبژاردنی سەرۆککۆمارە.
 
رۆژی 10ى تشرینى یەکەم، 170 ئەندامى پەرلەمانى عێراق کە زۆرینەیان سەر بە هاوپەیمانیی چوارچێوەى هاوئاهەنگى شیعە بوون، داواکارییەکیان پێشکێش بە سەرۆکایەتیی پەرلەمان کرد بۆ ئەوەى پەرلەمان بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار کۆببێتەوە.
 

12:37

زەنگی چوونەژوورەوەی پەرلەمانتاران بۆنێو هۆڵی پەرلەمانی عێراق لێدرا

 
کەمێک پێش ئێستا زەنگی چوونەژوورەوەی پەرلەمانتاران بۆنێو هۆڵی پەرلەمانی عێراق لێدرا و بڕیارە کەمێکی دیکە دانیشتنی پەرلەمان تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق دەستپێبکات.
 

12:21

دانیشتنی پەرلەمانی عێراق بۆ کاژێر 13:00 دوادەخرێت

کۆبوونەوەى پەرلەمانى عێراق بۆ کاژێر 13:00 دواخرا بەهۆى تەواونەبوونی رێژەى یاسایی پەرلەمانتاران بۆ ئەو کۆبوونەوەیە، کە بڕیارە سەرۆککۆماری عێراقی تێدا هەڵبژێردرێت.

خالید رێکانى، ئەندامى پەرلەمانى عێراق لە فراکسیۆنى پارتى دیموکراتى کوردستان بە تۆڕى میدیایی رووداوى گوت، "سەرۆکایەتیى پەرلەمان پێیان راگەیاندین کە کۆبوونەوەى پەرلەمان بۆ کاژێر 13:00 دواخراوە."

ئەو ئەندامەى پەرلەمانى عێراق لە فراکسیۆنى پارتى گوتیشى، "دواخستنەکە بەهۆى ئەوەوە بوو کە رێژەى یاسایی ئامادەبوونى ئەندامانى پەرلەمان بۆ دانیشتنەکە تەواو نەبووە و چاوەڕوان دەکرێت تاوەکو کاژێر 13:00 رێژەى یاسایی ئامادەبوونى پەرلەمانتاران ئامادەبن."

بڕیاربوو کاژێر 11:00ى پێشنیوەڕۆ کۆبوونەوەى پەرلەمانى عێراق بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار بکرێت کە پێویستى بە ئامادەبوونى 220 پەرلەمانتارە.
  
بڕیارە ئەمڕۆ پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق کۆببێتەوە، 40 کەسیش خۆیان بۆ ئەو پۆستە بەربژێر کردووە، بەهێزترین رکابەرییش لەنێوان بەرهەم ساڵح و لەتیف رەشیدە، ئەمەش دوای ئەوەی پارتی بەربژێرەکەی کشاندەوە، کە رێبەر ئەحمەد بوو و بڕیاری دا دەنگ بە لەتیف رەشید بدات.
 

12:13

هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق؛ کێ دەنگ بە کێ دەدات؟

کۆشكی سەلام لە بەغدا
 
بڕیارە ئەمڕۆ پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق کۆببێتەوە، هەندێک لە فراکسیۆنەکان هەر لە ئێستاوە یەکلایی بوونەتەوە دەنگ بە کام لەو 40 بەربژێرەی سەرۆککۆمار دەدەن، هەندێکیشیان دەنگدانەکەیان بە نهێنی هێشتووەتەوە، دوو فراکسیۆن و چەند پەرلەمانتارێکی سەربەخۆش بایکۆتی کۆبوونەوەکەیان کردووە.
 
دەوڵەتى یاسا: یەکلایی بووینەتەوە
 
هاوپەیمانیى دەوڵەتى یاسا، کە لەلایەن نوورى مالیکى سەرۆکایەتی دەکرێت، خاوەنى 38 کورسیی پەرلەمانى عێراقە وەکو پەرلەمانتارانى ئاماژەى بۆ دەکەن، بڕیاریان داوە کە دەنگ بە لەتیف رەشید، بەربژێرى سەرۆککۆمار بدەن.
 
عارف حەمامی، ئەندامى پەرلەمانى عێراق لە فراکسیۆنى دەوڵەتى یاسا بە تۆڕى میدیایی رووداوى راگەیاند، "فراکسیۆنەکەمان پشتیوانیى پێشنیازى پارتى دیموکراتى کوردستان دەکات بۆ دەنگدان بە لەتیف رەشید، بەربژێرى پۆستى سەرۆککۆمار لە بەرامبەر کشاندنەوەى بەرهەم ساڵح، بەربژێرى یەکێتى و رێبەر ئەحمەد، بەربژێرى پارتى". گوتیشى، "بڕیارمان داوە ئەگەر تەنانەت بەرهەم ساڵح نەکشێتەوە، هەر دەنگ بە لەتیف رەشید دەدەین."
 
هاوپەیمانیى فەتح دەنگ بە بەرهەم ساڵح نادات
 
هاوپەیمانیی فەتح بە سەرکردایەتیى هادى عامرى، کە خاوەنى 31 کورسیی پەرلەمانی عێراقە، بڕیاریداوە دەنگ بە لەتیف رەشید، بەربژێرى سەرۆککۆمار بدات.
 
رەفیق ساڵحى، ئەندامى  فراکسیۆنى فەتح لە پەرلەمانى عێراق بە تۆڕى میدیایی رووداوى رایگەیاند، "بڕیارمان داوە لەپێناو کۆتاییهێنان بە بنبەستى سیاسى دەنگ بە لەتیف رەشید، بەربژێرى سەرۆککۆمار بدەین وەکو بەربژێرێکى نێوەند."
 
پارتى بەربژێرەکەى کشانەوە
 
پارتى دیموکراتى کوردستان کە خاوەنى 31 کورسیی پەرلەمانى عێراقە، رۆژی 13ى تشرینى یەکەمى 2022 بەربژێرەکەی بۆ پۆستى سەرۆککۆماری عێراق کە رێبەر ئەحمەد بوو، کشاندەوە.
 
شێروان دووبەردانى، ئەندامى پەرمانى عێراق لە فراکسیۆنى پارتى دیموکراتى کوردستان بە تۆڕى میدیایی رووداوى راگەیاند، "بڕیارمان دا بەشداریى کۆبوونەوەى پەرلەمان بکەین بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار و بەربژێرەکەمان بکشێنینەوە و دەنگ بە لەتیف رەشید بەربژێرى سەرۆککۆمار بدەین."
 
یەکگرتوو پەرلەمانتارەکانى سەرپشک دەکات
 
یەکگرتووى ئیسلامیى کوردستان کە خاوەنى چوار کورسیی پەرلەمانى عێراقە، بەشداریى کۆبوونەوەى پەرلەمان دەکات بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار.
 
جەمال کۆچەر، سەرۆکى فراکسیۆنى یەکگرتووى ئیسلامیى کوردستان بە تۆڕى میدیایی رووداوى گوت، "بڕیارمان داوە بەشداریى کۆبوونەوەى پەرمان بکەین." ئاماژەی بەوەش کرد، "پەرلەمانتارەکانمان سەرپشک کردووە کە دەنگ بە کام بەربژێرى سەرۆککۆمار بدەن."
 
حیکمەش دەنگ بە لەتیف رەشید دەدات
 
هاوپەیمانیی هێزەکانى دەوڵەتى نیشتیمانى، کە خاوەنى 11 کورسیی پەرلەمانى عێراقە عەمار حەکیم، سەرۆکى رەوتى حیکمە سەرۆکایەتیی دەکات بڕیاریان داوە کە دەنگ بە لەتیف رەشید بدەن.
 
ئەحمەد عیساوى، ئەندامى دەستەى گشتیى رەوتى حیکمە بە تۆڕى میدیایی رووداوى گوت، "ئێمە وەک بەشێک لە چوارچێوەى هاوئاهەنگى هاوپەیمانیمان لەگەڵ یەکێتى هەیە نەک بەرهەم ساڵح کە بەربژێرێتى، پێشبینی دەکەین لەتیف رەشید لەنێو پەرلەمانى عێراق هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار بباتەوە."
 
بەگوێرەی زانیارییەکانی رووداو، بڕیاری سەرکردایەتیی هاوپەیمانیی هێزەکانى دەوڵەتى نیشتمانى ئەوەیە دەنگ بە لەتیف رەشید بدەن.
 
یەکێتى سوورە لەسەر بەربژێرکردنی بەرهەم ساڵح
 
یەکێتیى نیشتیمانیى کوردستان کە خاوەنى 18 کورسیی پەرلەمانى عێراقە رژدە لەسەر بەربژێرکردنى بەرهەم ساڵح بۆ پۆستى سەرۆککۆمار.
 
رۆژی 13ى تشرینى یەکەمى 2022 یەکێک لە پەرلەمانتارانى ئەو فراکسیۆنە کە لەبەر هەستیاریى دۆخەکە نەیویست ناوى بڵاوبکرێتەوە بە تۆڕى میدیایی رووداوى راگەیاند، "رژدن لەسەر بەربژێرکردنى بەرهەم ساڵح بۆ پۆستى سەرۆککۆمار و گفتوگۆیان لەگەڵ لایەنەکانى دیکە کردووە، بڕیاریان داوە کە یەکلاییکردنەوەى ئەو پرسە ببەنە پەرلەمانى عێراقەوە لەڕێگەى دەنگدانەوە."
 

12:12

پارتی رێبەر ئەحمەد لە بەربژێرایەتیی سەرۆککۆمار دەکشێنێتەوە

رێبەر ئەحمەد، کە لە بەربژێربوونی پۆستی سەرۆککۆمار کشایەوە
 
مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان رایگەیاند، "له‌پێناو سه‌ركه‌وتنی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆككۆمار و دامه‌زراندنی كابینه‌ی نوێی حكومه‌تی فیدراڵ بڕیارماندا به ‌كشاندنەوه‌ی هه‌ڤاڵ رێبه‌ر ئه‌حمه‌د له‌ بەربژێرایەتی سه‌رۆككۆمار". هەروەها پارتی بڕیاری داوە دەنگ بە لەتیف رەشید بدەن.
 
بڕیارە ئەمڕۆ 13-10-2022 کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی نوێنەران لەبارەی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار بەڕێوەبچێت، مەکتەبی سیاسیی پارتی لە راگەیێندراوێکدا وێڕای کشاندنەوەی بەربژێری حیزبەکە ئاماژەی بەوە دا، "سه‌باره‌ت به‌ سه‌رۆككۆماری عێراق كه‌ پشكی كورده،‌ بۆچوونی خۆمان به‌ڕاشكاوی راگه‌یاندووه‌ كه‌ به‌پێویستی ده‌زانین كۆده‌نگی گه‌لی كوردی له‌سه‌ربێت، چونكه‌ نوێنه‌ری كورده‌ لە عێراقی فیدراڵدا، به‌داخه‌وه‌ هه‌وڵدرا ئه‌م بابه‌تە پشتگوێ بخرێ و به‌ده‌ستتێوه‌ردان و سه‌پاندنی ئیراده‌ و له ‌ده‌ره‌وه‌ی كۆده‌نگی ئه‌م مافه‌ی گه‌لی كورد پێشێل بكه‌ن، بۆیە پارتیمان هه‌ڤاڵ (رێبه‌ر ئه‌حمه‌د)ی بەربژێرکرد بۆ ئه‌و پۆسته‌".
 
پارتی دیموکراتی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق 31 کورسی هەیە. فوئاد حوسێن، سەرۆکی شاندی دانوستاندنکاری پارتی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، بەربژێرەکەیان بۆ پۆستی سەرۆککۆمار کشاندووەتەوە و دەنگ بە لەتیف رەشید دەدەن.
 
هەروەها رێبەر ئەحمەد لەو بارەوە لە تویتەری خۆی رایگەیاند، لە پێناو بەدیهێنانی رێککەوتنی نیشتمانی و خزمەتکردنی بەرژوەندییەکانی وڵات و هاووڵاتییان لە بەربژێرایەتیی سەرۆککۆمار کشاوەتەوە، هەروەها سوپاسی سەرۆک مەسعود بارزانی و پارتی دەکات بۆ پێدانی ئەو متمانەیە.
 
دوای هەڵبژاردنی پەرلەمان لە ئۆکتۆبەری ساڵی رابردوو، رەوتی سەدر، هاوپەیمانیی سووننەکان و پارتی هاوپەیمانێتییەکیان راگەیاند بە ناوی "رزگارکردنی نیشتمانی". مەکتەبی سیاسیی پارتی لەو بارەوە دەڵێت، "هه‌وڵه‌كانمان به‌ڕوون و ئاشكرا بۆ رزگاركردنی پرۆسه‌ی سیاسیی عێراق له‌ چه‌قبه‌ستوویی به‌گه‌ڕخست و، بەبێ جیاوازی له‌گه‌ڵ هه‌موو لایه‌نه‌كانی براوه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق له‌ گفتوگۆدا بووین و، پابەندی و رێزیشمان بۆ ئه‌و رێككه‌وتنه‌ی هه‌رسێ پێكهاته‌ی سه‌ره‌كی عێراق هه‌بوو له‌ ده‌ستنیشانكردنی نوێنه‌ریان بۆ ئه‌و پۆسته‌ سیادیه‌ی بۆ هه‌ر لایه‌ك دیاریكراوه‌".
 

12:11

فوئاد حوسێن: بەربژێرەکەمان کشاندەوە و دەنگ بە لەتیف رەشید دەدەین

فوئاد حوسێن، سەرۆکی شاندی دانوستاندنکاری پارتی بۆ پێکهێنانی حکومەت
فوئاد حوسێن، سەرۆکی شاندی دانوستاندنکاری پارتی بۆ پێکهێنانی حکومەت
 
فوئاد حوسێن رایگەیاند، بۆ "بەرژەوەندیی پێکهاتەی کورد و بەرژەوەندیی گشتی و بەرژەوەندیی عێراق" بڕیاریان داوە بەربژێرەکەیان بکشێننەوە و دەنگ بە لەتیف رەشید، بەربژێری سەرۆککۆمار بدەن.
 
رۆژی پێنجشەممە 13-10-2022، فوئاد حوسێن، سەرۆکی شاندی دانوستاندنکاری پارتی بۆ پێکهێنانی حکومەت بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، وەکو پارتی پشتیوانی لە بەربژێرکردنی لەتیف رەشید، بۆ پۆستی سەرۆککۆمار دەکەن، هێزە سیاسییەکانی دیکەش کە لەنێو پەرلەمان کە کوتلەی گەورەیان هەیە، بەڵێنیانداوە پشتیوانی لێبکەن.
 
رۆژی 13-10-2022 فراکسیۆنی پارتی لەگەڵ شاندی ئەو حیزبە بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق، لە بارەگای بارزانی لە بەغدا کۆبوونەوە، دوای کۆبوونەوەکە،  فوئاد حوسێن، سەرۆکی شاندی دانوستاندنکاری پارتی بە رووداوی گوت: "زۆربەی لایەنە کوردستانییەکان لە بەغدا دەنگ بە لەتیف رەشید دەدەن".
 
فوئاد حوسێن ئاماژەی بەبێ ئەنجامی دانوستاندنەکانیانی لەگەڵ یەکێتی کرد و گوتی: "ماوەیەکی زۆر لەگەڵ یەکێتی لە دانوستاندندا بووین، ئەوان پێداگربوون لەسەر بەربژێری خۆیان. لەناو یەکێتیدا یەک کەس بەربژێر نەبووە بۆ ئەو پۆستە، بەڵکو چەند بەربژێرێکیان هەیە. لە ئەنجامدا پارتیش بڕیاریدا بەربژێری خۆی لە بەرژەوەندیی پێکهاتەی کورد و بەرژەوەندیی گشتی و بەرژەوەندیی عێراق بکشێنێتەوە و پشتگیری لە لەتیف رەشید بکات". گوتیشی: "ئەوەی ئێستا روودەدات، ئەنجامی ماوەیەکی دوور و درێژی دانوستاندنە لەگەڵ یەکێتی، بەڵام سەرۆکی یەکێتی بڕیارێکی دیکەی هەبوو لە پەرلەمان، دواتر دەبینین ئەنجامەکەی چی لێدێت".
 
سەرۆکی شاندی دانوستاندنکاری پارتی لە بەغدا دۆخی ئێستای کورد لە بەغدا بە جیاواز لە ساڵی 2018 دەبینێت و پێیوایە: "سیناریۆی 2018 دووبارەنەبووەتەوە، دۆخەکە زۆر جیاوازە، ئێستا رێککەوتنێک هەیە لەنێوان پارتی و هێزە سیاسییەکانی دیکە و هێزە سیاسییە کوردەکانیش، دەیبینین ئەنجامەکەشی چی دەبێت، ئەوە بڕیاری پەرلەمانە کە خۆیان پشتگیری کێ دەکەن، بەڵام لەگەڵ هێزە سیاسییەکان قسە کراوە".
 
فوئاد حوسێن لەبارەی ماف و شایستەییەکانی کورد لە بەغدا دەڵێت، لەگەڵ محەممەد شیاع سوودانی، بەربژێری شیعە بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانی عێراق گفتوگۆیان کردووە و گوتی: "لە دانوستاندن لەگەڵ ئەو کەسەی بەربژێرە بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران باسی داواکارییەکانی کورد کراوە".
 
فوئاد حوسێن گەشبینە بە سەرکەوتنی لەتیف رەشید و دەڵێت: "کە دەچیتە ئیشێکەوە، بۆ ئەوەیە بگەی بە ئامانجێک، ئەمڕۆ ئێمە دەگەینە ئامانج".
 

12:11

یەکگرتوو و کۆمەڵ بەشداریی کۆبوونەوەی پەرلەمانی عێراق دەکەن

باڵەخانەی پەرلەمانی عێراق
 
فراکسیۆنی یەکگرتوو دەڵێت، بەشداریی کۆبوونەوەی ئەمڕۆی پەرلەمانی عێراق دەکەن، بەڵام تائێستا خۆیان یەکلانەکردووەتەوە دەنگ بە کێ دەدەن. تاکە پەرلەمانتارەکەی کۆمەڵ لە پەرلەمانی عێراقیش دەڵێت: بەشدار دەبێت. نەوەی نوێش تائێستا بڕیاری بەشداریکردنی لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی پەرلەمانی عێراق نەداوە. 
 
رۆژی پێنجشەممە 13-10-2022، سۆران عومەر، پەرلەمانتاری کۆمەڵ لە پەرلەمانی عێراق بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "ئەگەر دانیشتنی پەرلەمان عێراق بکرێت بەشدار دەبم، بەڵام دەنگدان نهێنییە و ناتوانم بڵێم دەنگ بە کێ دەدەم."
 
هاوکات دارا سێکانیانی، پەرلەمانتاری یەکگرتوو لە پەرلەمانی عێراق بە رووداوی گوت: "چاوەڕوان دەکرێت دانیشتنی پەرلەمانی عێراق بکرێت و ئێمەش بەشدار دەبین، بەڵام بڕیارمان نەداوە دەنگ بە کام بەربژێر دەدەین، چونکە لایەنەکانیش بەگشتی لەسەر بەربژێرێک رێکنەکەوتوون."
 
بەگوێرەی ئەو زانیارییانەی دەست تۆڕی میدیایی رووداو کەوتووە تائێستا نەوەی نوێ بڕیاری بەشداریکردنی کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆی پەرلەمانی عێراق نەداوە، ئێستا لەوبارەوە لە کۆبوونەوەدان و کاژێرێکی دیکە یەکلادەبێتەوە بەشدار دەبن یاخود نا. 
 
رۆژی 11ـی تشرینى یەکەمى 2022، محەممەد حەلبووسی، سەرۆکى پەرلەمانى عێراق رایگەیاند رۆژی 13ى تشرینى 2022 پەرلەمان کۆدەبێتەوە، کۆبوونەوەکەش یەک بڕگە دەبێت، ئەویش هەڵبژاردنی سەرۆککۆمارە.
 
رۆژی 10ى تشرینى یەکەم، 170 ئەندامى پەرلەمانى عێراق کە زۆرینەیان سەر بە هاوپەیمانیی چوارچێوەى هاوئاهەنگى شیعە بوون، داواکارییەکیان پێشکێش بە سەرۆکایەتیی پەرلەمان کرد بۆ ئەوەى پەرلەمان بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار کۆببێتەوە.
 

12:10

پەرلەمانتارێکی پارتی: بۆ پۆستی سەرۆککۆمار دەنگ بە لەتیف رەشید دەدەین

شوان محەممەد، پەرلەمانتاری پارتی لە پەرلەمانی عێراق
 
پەرلەمانتارێکی پارتی لە پەرلەمانی عێراق رایگەیاند، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی فراکسیۆنەکەین لەگەڵ شاندی دانوستاندنکاری  پێیانگوتراوە بۆ دەرچوون لە چەقبەستوویی سیاسیی عێراق، دەنگ بە لەتیف رەشید، بەربژێری پۆستی سەرۆککۆمار بدەن. 
 
رۆژی پێنجشەممە 13-10-2022، شاندی دانوستاندنکاری پارتی دیموکراتی کوردستان کە پێکهاتوون لە د. فوئاد حوسێن و بەنگین رێکانی لە بارەگای بارزانی لە بەغدا لەگەڵ فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق کۆبوونەوە.
 
شوان محەممەد، پەرلەمانتاری پارتی، کە بەشداری لە کۆبوونەوەکە کردبوو، لەبارەی هەڵوێستی فراکسیۆنەکەی و دەنگدان بە بەربژێرێکی سەرۆککۆمار بە رووداوی گوت: "لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی فراکسیۆنەکەمان ئاگادارکراینەوە بۆ دەرچوون لە چەقبەستوویی سیاسیی عێراق دەنگ بە لەتیف رەشید، بەربژێری پۆستی سەرۆککۆما بدەن." گوتیشی: "تاوەکو ئێستا بڕیاری کۆتایی ئەوەیە لەگەڵ دەوڵەتی یاسا یەک دەنگ بین و دەنگ بە لەتیف رەشید دەدەین."
 
دوێنی دەوڵەتی یاسا رایگەیاند: لە دانیشتنی رۆژی پێنجشەممەی پەرلەمانی عێراق دەنگ بە لەتیف رەشید، بەربژێری پۆستی سەرۆککۆمار دەدەن. 
 
پارتی دیموکراتی کوردستان رێبەر ئەحمەدی بۆ پۆستی سەرۆککۆماری عێراق بەربژێرکردووە، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانیش بەرهەم ساڵحی بۆ ئەو پۆستە بەربژێرکردووە.
 
رۆژی 11ـی تشرینى یەکەمى 2022، محەممەد حەلبووسی، سەرۆکى پەرلەمانى عێراق رایگەیاند، رۆژی 13ى تشرینى 2022 پەرلەمان کۆدەبێتەوە، کۆبوونەوەکەش یەک بڕگە دەبێت، ئەویش هەڵبژاردنی سەرۆککۆمارە.
 
رۆژی 10ى تشرینى یەکەم، 170 ئەندامى پەرلەمانى عێراق کە زۆرینەیان سەر بە هاوپەیمانیی چوارچێوەى هاوئاهەنگى شیعە بوون، داواکارییەکیان پێشکێش بە سەرۆکایەتیی پەرلەمان کرد بۆ ئەوەى پەرلەمان بۆ هەڵبژاردنى سەرۆککۆمار کۆببێتەوە.
 

12:07

پەرلەمانتارێکی دەوڵەتی یاسا بۆ رووداو: دەنگ بە لـەتیف رەشید دەدەین

لـەتیف رەشید، بەربژێر بۆ پۆستی سەرۆککۆماری عێراق
 
پەرلەمانتارێکی دەوڵەتی یاسا بە سەرۆکایەتیی نووری مالیکی رایدەگەیێنێت، هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا، دەنگ بە لـەتیف رەشید دەدات، بۆ پۆستی سەرۆککۆماری عێراق. 
 
رۆژی 13-10-2022، جاسم عەلەوی، ئەندامی پەرلەمانی عێراق لە فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسا بە سەرۆکایەتیی نووری مالیکی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "بابەتی تەواوکردنی رێژەی یاساییمان لەگەڵ پەرلەمانتارانی سەرجەم فراکسیۆنەکان تاوتوێکردووە و پێشبینیدەکەین ژمارەی ئامادەبوونی پەرلەمانتاران رێژەی یاسایی تێپەڕێنێت".  
 
جاسم عەلەوی گوتی: "بەشێکی زۆری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان و هاوپەیمانیی تەقەدووم دووپاتیان کردووەتەوە، بەشداریی کۆبوونەوەکە دەکەن، هەروەها بەشێکی زۆری پەرلەمانتارانی سەربەخۆش، هەروەک زۆربەی پەرلەمانتارانی چوارچێوەی هاوئاهەنگی سوورن لەسەر ئەوەی ئامادەی کۆبوونەوەکە بن". 
 
یەکێتیى نیشتمانیی کوردستان کە 18 کورسی هەیە، بەرهەم ساڵحى بۆ پۆستى سەرۆککۆمار بەربژێرکردووە، بەڵام پارتى دیموکراتی کوردستان کە خاوەنی 31 کورسییە، رێبەر ئەحمەدی بۆ ئەو پۆستە بەربژێر کردووە.
 
سەبارەت بەوەی پەرلەمانتارانی دەوڵەتی یاسا دەنگ بە کام بەربژێر دەدەن جاسم عەلەوی گوتی: "لەبەر ئەوەی کورد لەسەر یەک بەربژێر رێکنەکەوتوون، ئەوا هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار لە کەشی نیشتمانی دەبێت. بۆچوونی زۆربەی چوارچێوەی هاوئاهەنگی و فراکسیۆنەکانی دیکە لەگەڵ ئەوەیە دەنگ بە لـەتیف رەشید بدرێت، ئەمەش بۆ رازییکردنی هەردوو لایەنە کوردییەکە، لەگەڵ ئەوەی پۆستی سەرۆککۆمار پشکی پێکهاتەی کوردە، بۆیە تا لەو خەجاڵەتییە دەربازبین دەنگ بە لـەتیف رەشید دەدەین". 
 
بڕیارە ئەمڕۆ پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار کۆببێتەوە، ئەوەش وەک هەنگاوێک بۆ کۆتاییهێنان بەو قەیرانە سیاسییە یەک ساڵییەی رووبەڕووی پرۆسەی سیاسیی وڵاتەکە بووەتەوە.
 
رۆژی چوارشەممە 12-10-2022، فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسا بە سەرۆکایەتیی نووری مالیکی لە راگەیێندراوێکدا بڵاویکردەوە، "پێشوازی لە دەستپێشخەریی پارتی دیموکراتی کوردستان دەکەین، بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی سیاسی لە رێگەی کشانەوەی بەربژێرەکەی بۆ پۆستی سەرۆککۆمار و پشتیوانیکردن لە لـەتیف رەشید، وەک بەربژێری هاوبەشی نێو ماڵی کوردی". 
 
فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسا دەڵێت: "ئێمە ئەو دەستپێشخەرییە بەرز دەنرخێنین، کە سەرخستنی بەرژەوەندیی گشتییە بەسەر بەرژەوەندیی حیزبی، کە سازانی نیشتمانی تازە گەشەسەندوو بەدیدەهێنیت بۆ تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان، لە سەرووی هەموویانەوە هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار لە کۆبوونەوە سبەی پێنجشەممە کە بڕیارە بکرێت، دووپاتیدەکەینەوە پشتیوانی تەواوی ئەو هەنگاوە دەکەین".
 
فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسا داوا لە هەمووان دەکات مامەڵە لەگەڵ ئەو دەستپێشخەرییەی پارتی دیموکراتی کوردستان بکرێت، بەوپێیەی تاکە رێگەیە بۆ کۆتاییهێنان بە دۆخی بنبەستی سیاسی، کە پێکهێنانی حکومەتی دواخستووە و وڵاتی بردووەتە نێو هەڵدێری مەترسیدارەوە.
 

11:56

هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق دوای 12 مانگی پڕ لە کێشمەکێشمی سیاسی

دانیشتنێکی پەرلەمانی عێراق
 
بڕیارە ئەمڕۆ ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمارێکی نوێ کۆببێتەوە، ئەوەش وەک هەنگاوێک بۆ کۆتاییهێنان بەو قەیرانە سیاسییە یەک ساڵییەی رووبەڕووی پرۆسەی سیاسیی وڵاتەکە بووەتەوە.
 
قەیران و ئاڵۆزییە سیاسییەکانی عێراق لەماوەی 12 مانگی رابردوودا کە لە هەڵبژاردنی پێشوەختەی 10ی تشرینی یەکەمی ساڵی رابردوو دەستیانپێکرد و لەو ماوەیەشدا چەندینجار ئەو ئاڵۆزیی و ململانێ سیاسییانە بووەتە هۆی دروستبوونی گرژیی لەنێو شەقام.
 
تشرینی یەکەمی 2021: هەڵبژاردنی پێشوەختە
 
لە 10ی تشرینی یەکەمی 2021دا، عێراق هەڵبژاردنی پێشوەختەی کرد، بەو هیوایەی خۆپێشاندانەکان کە گەنجانی عێراقی سەرکردایەتیان دەکرد، دامرکێنەوە. ئەو خۆپێشاندانانەی کە لە کۆتاییەکانی 2019 بەهۆی گەندەڵی و نەبوونی خزمەتگوزارییەوە سەریانهەڵدا.
 
موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر، کە پێش هەڵبژاردنیش خاوەنی زۆرینەی پەرلەمانی عێراق بوو، لە هەڵمەتەکانی هەڵبژاردندا، ئەجێندایەکی نیشتمانی و دژی گەندەڵی پەیڕەو کرد و لە ئەنجامیشدا ژمارەی کورسییەکانی رەوتەکەی زیاد کرد. 
   
رکابەرەکانی کە پێکهاتبوون لە هاوپەیمانیی فەتح و نوێنەرایەتیی هاوپەیمانە کۆنەکانی نێو حەشدی شەعبیان دەکرد، ژمارەی دەنگەکانیان بەشێوەیەکی بەرچاو کەمیکرد، بەڵام هەرزوو ئەوان ئەنجامی هەڵبژاردنەکەیان رەتکردەوە. 
 
تشرینی دووەمی 2021: هەوڵی تیرۆرکردنی سەرۆکوەزیران
 
لە دوای ئاشکرابوونی ئەنجامە بەراییەکانی هەڵبژاردنەکان، چەندین هەفتەی گرژیی سیاسیی بەدوای خۆیدا هێنا. سەرەتا لایەنگرانی حەشدی شەعبی دەستیانکرد بە ناڕەزایەتی دەربڕین لەبەردەم دەروازەی ناوچەی سەوز، کە ناوچەیەکی پڕ لە پاسەوانە و شوێنی باڵیۆزخانە و باڵەخانە حکومییەکانە. 
 
لە 5ی تشرینی دووەمدا، لە ئەنجامی دروستبوونی گرژیی و ئاڵۆزی لە نێوان لایەنگرانی گرووپەکانی نزیک لە ئێران و هێزە ئەمنییەکاندا، خۆپێشاندەرێک کوژرا.  
 
لە شەوی 6ی تشرینی دووەمی 2021، مستەفا کازمی، سەرۆکوەزیرانی کاربەڕێکەر، لە هەوڵێکی تیرۆرکردن لە نێو ماڵەکەی خۆی لە ناوچەی سەوز بێ زیان رزگاری بوو. هیچ گرووپێک بەرپرسیارێتیی خۆی لە هەوڵی تیرۆرکردنی کازمی رانەگەیاند.  
 
کێشمەکێشمی سیاسی
 
هاوکات لە پەراوێزی خۆپێشاندانەکان، لایەنە سیاسییەکانی عێراق لە هەوڵەکانیان بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێ بەردەوام بوون.
 
لایەنە سەرەکییەکانی شیعە هاوپەیمانێتییەکیان پێکهێنا، بێگوێدانە ئەوەی هەر لایەنە و چەند کورسی بەدەستهێناوە. بەڵام سەدر، رکابەرە شیعەکانی تووڕە کرد، بەوەی سوور بوو لەسەر ئەوەی "حکومەتی زۆرینە" پێکبهێنێت، کە پێکهاتبوون لە رەوتەکەی خۆی و هاوپەیمانەکانی لە نێو سوننە و کورد. 
 
لە 30ی تشرینی دووەم، ئەنجامی فەرمی هەڵبژاردنەکان راگەیێندرا و سەرکەوتنی سەدرییەکان پشتڕاستکرایەوە و بەمەش فراکسیۆنەکەیان بووە خاوەنی 73ی کورسی لە کۆی 329 کورسی پەرلەمان، بەشێوەیەکی بەرچاو پێش رکابەرەکەی خولی پێشووی پەرلەمان کەوت کە هاوپەیمانیی فەتح بوو. فەتح 17 کورسی بەدەستهێنا کە پاشەکشەیەکی گەورەی سیاسی، بوو چونکە لە خولی رابردووی پەرلەمانی عێراقدا 48 کورسی بەدەستهێنابوو.
 
کانوونی دووەمی 2022: یەکەم دانیشتنی ئاگرینی پەرلەمان
 
لە یەکەم دانیشتنی خولی نوێی پەرلەمانی عێراقدا کە لە 9ی کانوونی 2022، کە بە دانیشتنێکی ئاگرین ناسرا، ئەندامانی نوێی پەرلەمان محەممەد حەلبووسی-یان وەکو سەرۆکی پەرلەمان هەڵبژاردووە. 
 
دەنگدانەکە لەلایەن چوارچێوەی هاوئاهەنگی نزیک لە ئێران بایکۆت کرا، کە ئەو هاوپەیمانێتییە لە هاوپەیمانیی فەتح و نەیاری سەرسەخت و کۆنی سەدر، نووری مالیکی، سەرۆکوەزیرانی پێشووتری عێراق، پێکهاتبوون.   
 
شوبات و ئاداری 2022: هێشتا سەرۆکی نوێ دیارنییە
 
لە ماوەی دوو مانگدا، لە نێوان 7ی شوبات بۆ 30ی ئادار، پەرلەمانی عێراق سێ دانیشتنی رێکخست بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری نوێی عێراق، بەڵام پەرلەمان لە هەرسێ هەوڵەکەیدا، سەرکەوتوو نەبوو. 
 
پۆستی سەرۆککۆمار کە هەمیشە بۆ کورد بووە و لەنێو کوردیش بۆ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە. زۆربەی کاتیش هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار رێگەخۆشکەر بووە بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکوەزیرانی نوێ و پێکهێنانی حکومەتی نوێ.
 
حوزەیرانی 2022: پەرلەمانتارانی سەدر دەستلەکاردەکشێنەوە
 
لە حوزەیرانی 10، تەواوی 73ی ئەندام پەرلەمانەکەی رەوتی سەدر دەستیانلەکارکێشایەوە، بەمەبەستی گوشار خستنەسەر رکابەرەکانیان، ئەمەش وەک هەنگاوێک بۆ خێراکردنی پرۆسەی پێکهێنانی حکومەتی نوێ. دواتر کورسییەکانیان درانە ئەو بەربژێرانەی کە لە پلەی دووەم هاتوون، بەمەش هاوپەیمانێتییەکەی نزیک لە ئێران بووە زۆرینە لە پەرلەمانی عێراقدا.  
 
تەممووزی 2022: دیاریکردنی بەربژێری سەرۆکوەزیران
 
لە 25ی تەممووزدا، چوارچێوەی هاوئاهەنگی نزیک لە ئێران، سیاسەتمەداری شیعە و وەزیری پێشووی کار و کاروباری کۆمەڵایەتیی عێراق، محەممەد شیاع سوودانی تەمەن 52 ساڵ کردە بەربژێری خۆیان بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران. لە دوای ئەو بڕیارە و لە 27ی تەممووزدا، لایەنگرانی تووڕەی سەدر، هەڵیانکوتایە سەر ناوچەی سەوز و چوونە نێو باڵەخانەی پەرلەمانەوە و لەوێ دەستیانکرد بە مانگرتن. 
 
سێ رۆژ دواتر، بە هەزاران لە لایەنگرانی سەدر چوونە نێو باڵەخانەی پەرلەمان و بەڵێنیاندا لەوێ بمێننەوە "تاوەکو ئاگاداری دیکەیان پێدەگات".
 
ئابی 2022: سەدر لە سیاسەت دەکشێتەوە
 
لە 12ی ئابدا، ئەمجارە لایەنگرانی چوارچێوەی هاوئاهەنگی، لە نزیک ناوچەی سەوز دەستیان بە مانگرتن کرد و داوای خێراکردنی پرۆسەی پێکهێنانی حکومەتی نوێیان کرد. 
 
پاش ئاڵۆزبوونی دۆخەکە و دوورکەوتنەوەی لایەنەکان لەسەر پێکهێنانی حکومەتی نوێ، لە 29ی ئابدا، موقتەدا سەدر، لە پرۆسەی سیاسیی عێراق کشایەوە و دواتریش بڕیاری داخستنی سەرجەم دامەزراوەکانی نزیک لە بزووتنەوەی سەدری دا. 
 
پاش بڕیارەکەی سەدر، بە هەزاران لایەنگری رژانە سەر شەقامەکان و هێرشیان کردە سەر ناوچەی سەوز و هەڵیانکوتایە سەر باڵەخانە حکومییەکانی نێو ناوچەی سەوز.  
 
بەمەش شەڕ و پێکدادانێکی 24 کاژێری لەنێوان لایەنە شیعەکان روویدا و بەهۆیەوە 30 لایەنگری سەدر کوژران. دواتر باری نائاسایی و قەدەخەی هاتووچۆی سەرتاسەری راگەیاندرا. 
 
دواتر لایەنگرانی سەدر لە ناوچەی سەوز و باڵەخانە حکومییەکان کشانەوە، دوای ئەوەی موقتەدا سەدر فەرمانی پێکردن. 
 
تشرینی یەکەمی 2022: هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری نوێ؟
 
لە ماوەی یەک ساڵی رابردوودا، پرۆسەی سیاسیی عێراق بە بازنەیەکی تەواودا سووڕایەوە بێ ئەوەی هیچ ئەنجامێکی هەبێت. 
 
لە رۆژی سێشەممە، 11ی تشرینی یەکەمی 2022، نووسینگەی محەممەد حەلبووسی، سەرۆکی پەرلەمان رایگەیاند کە بۆ دواجار پەرلەمانی عێراق رۆژی پێنجشەممە 13ی تشرینی یەکەم، کۆدەبێتەوە بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمارێکی نوێ. بەمەبەش رەنگە کۆتایی بەو ئاڵۆزی و کشمەکێشمی سیاسییە بێت کە ماوەی 12 مانگە بەرۆکی عێراقییەکانی گرتووە. 
 

11:52

بەشداری لە کۆبوونەوەی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار لایەنەکانی بەسەر سێ بەرەدا دابەشکردووە

کۆشکی سەرۆکایەتیی عێراق
 
بڕیارە ئەمڕۆ ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لەبارەی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار کۆببێتەوە. بەشێک لە فراکسیۆنەکان بەشداریی کۆبوونەوەکە دەکەن و بەشێکیشیان بەشداری ناکەن. کۆبوونەوەکە پێویستی بە ئامادەبوونی لانی کەم 220 پەرلەمانتارە.
 
یەکێتى کە 18 کورسی هەیە، بەرهەم ساڵحى بۆ پۆستى سەرۆککۆمار بەربژێرکردووە، بەڵام پارتى نایەوێت سیناریۆی 2018 دووبارە ببێتەوە کە بەدوو بەربژێرەوە چوونە نێو پەرلەمان.
 
بەشداری لە کۆبوونەوەی هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار لایەنەکانی بەسەر سێ بەرەدا دابەشکردووە، ئەو لایەنانەی بەشداریى کۆبوونەوەی پەرلەمان دەکەن ئەمانەن: چوارچێوەى هاوئاهەنگى: 130 کورسی، هاوپەیمانیی سەروەریی سوننەکان: 61 کورسی، پارتى: 31 كورسى، یەکێتى: 18 کورسی، هاوپەیمانیی عەزم: 14 کورسی، یەکگرتوو: 4 کورسی، کۆمەڵ: یەک کورسی، بەشێک لە سەربەخۆکان.
 
هەروەها ئەو فراکسیۆنانەى بەشداریی کۆبوونەوەکە ناکەن ئەمانەن: بزووتنەوەی ئیمتداد: 11 کورسی، ئیشراقەى کانون: 7 کورسی، سەربەخۆکان: 10 کورسی.
 
تاوەکو ئێستا نەوەی نوێ کە 9 کورسی لە پەرلەمان هەیە و بەشێک لە سەربەخۆکان خۆیان یەکلایی نەکردووەتەوە کە بەشداری کۆبوونەوەکە دەکەن یان نا.
 
ڤیان سەبری، سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە پەرلەمانی عێراق دوێنێ بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "هیچ رێنوێنییەکمان لەبارەی کۆبوونەوەی رۆژی پێنجشەممەی پەرلەمانی عێراق بەدەستنەگەیشتووە. دیارنییە چی دەبێت و چی روودەدات."
 
دەسەڵاتەکانی سەرۆککۆمار
 
دەسەڵاتەکانی سەرۆککۆمار عێراق لە ژمارەیەک بڕگە و ماددەکانی دەستووری هەمیشەیی ساڵی 2005ـی عێراقدا باسکراون، لەوانە ماددەکانی (58، 60 ،61، 64، 73، 78، 81 )کۆمەڵێک دەسەڵاتی هەن لەوانە:
 
- پارێزگاریکردن لە دەستووری عێراق و سەربەخۆیی و یەکێتی و سەلامەتیی خاکەکەی.
 
- داواکردنی کۆبوونەوەی نائاسایی لە ئەنجوومەنی نوێنەران بۆ بابەتێکی گرنگ کە لەسەر گۆڕەپانی عێراقی یان نێودەوڵەتی رووبدات. 
 
- داواکردنی درێژکردنەوەی وەرزی یاسادانانی عێراق لەماوەیەک لە مانگێک زیاتر نەبێت.
 
- پێشکێشکردنی پڕۆژەیاسا.
 
- پێشکێشکردنی داواکاری بۆ ئەنجوومەنی نوێنەران بۆ وەرگرتنەوەی متمانە لە سەرۆکوەزیران.
 
- پەسندکردنی داوای سەرۆکوەزیران لەبارەی هەڵوەشانەوەی پەرلەمان.
 
- بانگهێشتکردن بۆ هەڵبژاردنی پێشوەختە ئەگەر ئەنجوومەنی نوێنەران خۆی هەڵوەشاندەوە.
 
- راسپاردنی گەورەترین فراکسیۆنی پەرلەمانی بۆ پێکهێنانی حکومەت.
 
- جێبەجێکردنی ئەرکەکانی سەرۆکوەزیران ئەگەر پۆستەکە چۆڵ بێت.
 
- دەتوانێت لەگەڵ سەرۆکوەزیران پێشنیازی هەموارکردنەوەی دەستوور بکات و لە ماوەی حەوت رۆژدا پەسەندی بکات.
 
- دەرکردنی لێخۆشبوونی تایبەت لەسەر راسپاردەی سەرۆکوەزیران، جگە لەوەی پەیوەندیی بە مافی تایبەتەوە هەیە، لەگەڵ ئەوانەی بە تاوانی نێودەوڵەتی و تیرۆر و گەندەڵی دارایی و کارگێڕی سزادرابێتن.
 
- پەسندکردنی پەیماننامە و رێککەوتننامە نێودەوڵەتییەکان لەدوای پەسندکردنیان لە ئەنجوومەنی نوێنەران، بە پەسندکراویش هەژماردەکرێن دوای 15 رۆژ لە رۆژی وەرگرتنییەوە. 
 
- پەسندکردنی ئەو یاسایانەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق پەسندیان دەکات، بە پەسندکراو هەژماردەکرێت دوای تێپەڕبوونی 15 رۆژ لە رۆژی وەرگرتنییەوە.
 
- بانگێشتکردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی هەڵبژێردراو بۆ کۆبوونەوە لە ماوەی 15 رۆژ لەدوای پەسندکردنی ئەنجامی هەڵبژاردن. 
 
- بەخشینی مەدالیا و نیشان لەسەر راسپاردەی سەرۆکوەزیران
 
- قبووڵکردنی باڵیۆزەکان.
 
- دەرکردنی مەرسوومەکانی کۆماری
 
- پەسندکردنی حوکمەکانی لەسێدارەدان کە لەلایەن دادگە تایبەتمەندەکانەوە دەردەکرێن
 
- ئەرکی فەرماندەی باڵای هێزە چەکدارەکان بۆ کاروباری تەشریفایەتی و ئاهەنگسازی.
 

11:45

سەرۆککۆماری عێراق هەڵبژێردرا

لەتیف رەشید، سەرۆککۆماری نوێی عێراق
 
ئەمڕۆ پێنجشەممە 13ی تشرینی یەکەمی 2022 ئەندامانی پەرلەمانی عێراق جارێکی دیکە کۆدەبنەوە بە مەبەستی چوارەم هەوڵیان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار و شکاندنی ئەو چەقبەستووییە سیاسییە یەک ساڵەی رووبەڕووی عێراق بووەتەوە، کە بەهۆیەوە تووندوتیژیی کوشندەی لێکەوتووەتەوە و کێشە ئابوورییەکانی قووڵتر کردووەتەوە.
 
عێراقی دەوڵەمەند بە نەوت، هێشتا نەیتوانیوە حکومەتی نوێ پێکبهێنێت، لەدوای زیاتر لە ساڵێک تێپەڕبوون بەسەر هەڵبژاردنەکاندا، ئەو هەڵبژاردنەی بەهۆی شەپۆلی ناڕەزایەتی و خۆپێشاندانەکان دژی گەندەڵی و زۆربوونی رێژەی بێکاری و خراپبوونی ژێرخانی وڵات، پێشخرا.
 
لە سەرەتای ئەم هەفتەیە، نوێنەرایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق - یونامی رایگەیاند، "درێژەکێشانی ئەو قەیرانە، ناسەقامگیریی زیاتر بەرهەم دەهێنێت"، لە وڵاتێکی برینداری دەستی جەنگ، هۆشدارییش دەدات کە "سیاسەتی دابەشکاری، بووەتە هۆی بڵاوبوونەوەی بێهیوابوونێکی تاڵ لەنێو خەڵکدا."
 
کاژێر 11:00ی ئەمڕۆ دیاریکرابوو بۆ دەستپێکردنی کۆبوونەوەکە لەو باڵەخانەیەی نێو ناوچەی سەوزی بەغدای پایتەخت کە ناوچەیەکی پڕ پاسەوان و هێزە بەهۆی بوونی چەندین باڵەخانەی حکومی و هەروەها نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان و لەم دواییەشدا بووە شوێنی چەندین خۆپێشاندانی گەورە و خوێناوی؛ بەڵام بەپێی زانیارییەکانی رووداو کۆبوونەوەکە دوو کاژێر دواخراوە.
 
پەرلەمانتاران لە سێ هەوڵی رابردوودا لە مانگەکانی شوبات و ئاداری ئەمساڵدا، سەرکەوتوو نەبوون لە هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری نوێ و تاوەکو نەگەیشتنە تەواوکردنی رێژەی یاسایی بۆ بەڕێوەچوونی کۆبوونەوەکە کە لە کۆی 329 ئەندام، پێویستە 220 ئەندام ئامادە بێت.
 
دامەزراوە دیموکراسییەکانی عێراق کە لەدوای پرۆسەی ئازادکردنی ئەو وڵاتە لە ساڵی 2003 بونیاتنران، هێشتا دامەزراوەی ناسکن و ئێرانیش هەژموونێکی گەورەی بەسەر دراوسێکەیدا هەیە.
 
لە ماوەی 12 مانگی رابردوودا، عێراق بێجگە لەوەی بەبێ حکومەتێکی نوێ بووە، بەڵکو بەبێ بودجەش بووە و بەمەش بە ملیار دۆلاری لە داهاتی نەوت راگیراون و رێگری لە ریفۆرمە پێویستەکان و پرۆژەکانی بە‌هێزکردنی ژێرخان کردووە.
 
40 بەربژێر هەن، بەڵام تەنیا سیانیان چانسی سەرکەوتنیان هەیە
 
لایەنە سیاسییەکانی شیعە رکابەرایەتی دەکەن بۆ بەدەستهێنانی هەژموون و ماف بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکوەزیرانی نوێ و پێکهێنانی حکومەت، کە تائێستا مستەفا کازمی، سەرۆکوەزیران، وەکو سەرۆکوەزیرانێکی کاربەڕێکەر ماوەتەوە.
 
لە لایەک موقتەدا سەدری تووڕە هەیە، کە دەیەوێت پەرلەمان هەڵبوەشێتەوە و هەڵبژاردنێکی نوێ بەڕێوەبچێت؛ لە بەرامبەردا، لایەنەکانی نێو هاوپەیمانیی چوارچێوەی هاوئاهەنگییە، هاوپەیمانییەکە لەو لایەنە شیعانە پێکهاتووە کە نزیکن لە ئێرانەوە و بەرپرسانی پێشووی حەشدی شەعبیشی تێدایە، کە ئەوانیش دەیانەوێت حکومەتی نوێ پێکبهێندرێت پێش ئەوەی هەڵبژاردن بکرێت.
 
ئەم چەقبەستووییە سیاسییە وایکردووە هەردوو بەرە خۆپێشاندان بکەن کە لە هەندێک کاتدا بووەتە هۆی ئەوەی پێکدادانی خوێناوی لە شەقامەکانی بەغدا رووبدات.
 
لە 29ی ئابدا، گرژییەکان تەقینەوە و کاتێک لایەنگرانی سەدر و گرووپەکانی نزیک لە ئێران لەگەڵ هێزە ئەمنییەکان رووبەڕووی یەکدی بوونەوە و لە ئەنجامیشدا زیاتر لە 30 کەس لە لایەنگرانی سەدر کوژران.
 
وەکو نەریتێکی سیاسی لە عێراق، پۆستی سەرۆککومار هەمیشە بۆ کورد بووە و لەنێو کوردیش لەدوای پرۆسەی ئازادیی عێراقەوە ئەو پۆستە لای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە.
 
حەمزە حەداد، لێکۆڵەر لە سەنتەری تینک تانکی ئەنجوومەنی ئەوروپی بۆ پەیوەندییەکانی دەرەوە، لەبارەی رێککەوتنی پارتی و یەکێتی لەسەر پۆستی سەرۆککۆماری عێراق دەڵێت، "هێشتا دیارنییە لایەنە سیاسییە کوردییەکان لەسەر پرسی سەرۆککۆمار رێککەوتبن."
 
لەنێو ئەو 40 بەربژێرە، چەند بەربژێرێکی سەرەکی هەن لەوانەش: بەرهەم ساڵحی تەمەن 61 ساڵ، سەرۆککۆماری ئێستا و بەربژێری یەکێتی بۆ دووبارە وەرگرتنەوەی ئەو پۆستە و پارتیش وەزیری ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان رێبەر ئەحمەدی تەمەن 54 ساڵ بۆ ئەو پۆستە بەربژێر کردبوو.
 
لەگەڵ ئەوەشدا لەتیف رەشیدی تەمەن 78 ساڵ، کە وەزیری پێشووتری سەرچاوە ئاوییەکانی عێراق بووە.
 
رۆژی چوارشەممە، 12ی تشرینی یەکەم، فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسا بە سەرۆکایەتیی نووری مالیکی لە راگەیێندراوێکدا بڵاویکردەوە، پێشوازی لە دەستپێشخەریی پارتی دەکەن، بۆ یەکلاکردنەوەی پۆستی سەرۆککۆمار و پشتیوانیکردن لە عەبدولـلەتیف رەشید، وەکو بەربژێری هاوبەشی پارتی و یەکێتی، بەڵام هێشتا پێشبڕکێکە کراوەیە.
 
لەوبارەیەوە، لەهیب هیگڵ، شرۆڤەکاری سیاسی لە گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتی دەڵێت، "هەر سەرۆککۆمارێک، کە بەربژێری سەرەکیی ئەو دوو پارتە سەرەکییە کوردییە نەبێت، ناتوانێت پێگەی خۆی لە بەغدا بە‌هێز بکات."
 
رۆژی پێنجشەممە، چەند ئەندام پەرلەمانێکی پارتی بە تۆڕی میدیایی رووداو-یان راگەیاند، ئاگادارکراونەتەوە بۆئەوەی لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقدا، دەنگ بە لەتیف رەشید بدەن و بەربژێرەکەی خۆیان کە رێبەر ئەحمەدە، لە پێشبڕکێکە دەکشێننەوە.
 
هەنگاوی دواتر
 
لە ئەگەری هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار، هەنگاوی دواتر ئەوە دەبێت کە سەرۆککۆمار، سەرۆکوەزیرانی نوێ دیاریدەکات کە لەلایەن گەورەترین هاوپەیمانیی نێو پەرلەمان دیاریدەکرێت و پاشان پرۆسەی قورسی دانوستاندنەکان دەستپێدەکات بۆ پێکهێنانی کابینەی نوێ.
 
حەداد لەبارەی ئەو پرۆسەیەوە رایگەیاند، "ئەوەی چاوەڕوانکراوە، هەر کەسێک دیاریبکرێت، راستەوخۆ سەرۆکوەزیران هەڵدەبژێرێت و رایدەسپێرێت بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێ."
 
بەربژێری سەرەکی بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانی نوێ، بەربژێری چوارچێوەی هاوئاهەنگییە کە ئەویش محەممەد شیاع سوودانی-ی تەمەن 52 ساڵە.
 
حەداد پێیوایە، سوودانی زۆرترین ئەگەری هەیە ببێتە سەرۆکوەزیرانی نوێ، بەڵام هەروەکو راشیگەیاند، "لە پرۆسەی سیاسی عێراقدا، ئەگەر هەیە تاوەکو دوا خولەکیش هەموو شتێک بگۆڕدرێت."
 
چوارچێوەی هاوئاهەنگی کە هاوپەیمانێتییەکی نزیک لە ئێرانە، لە ئەندامانی هاوپەیمانیی فەتح و نەیاری سەرسەخت و لەمێژینەی سەدر، نووری مالیکی سەرۆکوەزیرانی پێشووتری عێراق، پێکهاتوون.
 
لە مانگی تەممووزی رابردووش کاتێک سوودانی وەکو بەربژێری چوارچێوەی هاوئاهەنگی دیاریکرا، شەپۆلێکی ناڕەزایەتی و خۆپێشاندانی بەدوای خۆیدا هێنا، کاتێک خۆپێشاندەران هەڵیانکوتایە سەر ناوچەی سەوز و باڵەخانەی پەرلەمان.