پیاوی دۆلارەکە

لەم بەرنامەیەی هێشتا ماویەتی، پێشکێشکاری بەرنامە هیڤیدار ئەحمەد، بۆ ماوەی شەش رۆژ سەردانی بۆرسەی هەولێر دەکات بۆ ئەوەی لە نزیکەوە نهێنییەکانی ئەو هێزە ئاشکرا بکات کە بازاڕی دراو لە هەموو عێراق کۆنترۆڵ دەکات. بۆرسەی هەولێر، کە زیاتر لە یەک ملیار دۆلاری کاشی تێدایە، وەکو ناوەندی سەرەکیی ئاڵوگۆڕی دراو لە تەواوی عێراق دەرکەوتووە و نزیکەی 60٪ی مامەڵە داراییەکانی عێراقی بەدەستەوەیە.

بەرنامەکە بە وێنەیەکی سەرنجڕاکێش دەست پێدەکات: تەنانەت پێش کردنەوەی فەرمیی دەرگای بۆرسە لە کاژێر 7:40ی بەیانی، نرخی دۆلار بۆ ئەو رۆژە دیاری دەکرێت. بەڵام بڕیاری کۆتایی لە کاژێر 10ی بەیانیدا دێت، کاتێک پیاوێک بە ناوی موئەیەد دەگاتە بازاڕ. یەکەم وشەی ئەو، نرخی کردنەوەی بازاڕ دیاری دەکات و دەستبەجێ دەبێتە پێوەر بۆ مامەڵەکان لە بەغدا و شارەکانی دیکەی عێراق. ئەم دیمەنە دەریدەخات کە چۆن هێزی تاکە کەسێک لەم بازاڕە نافەرمییەدا لە بڕیارە ئابوورییە فەرمییەکان بەهێزترە.

بەپێی قسەی بازرگانە گەورەکانی وەکو عەلی دۆزی، "ئەگەر بۆرسەی هەولێر نەکرێتەوە، عێراق شەلەل دەبێت." توانای ئەم بازاڕە ئەوەندە بەرزە کە دەتوانرێت لە ماوەی یەک کاژێردا 30 ملیۆن دۆلار بکرێتە دینار، کە ئەمە لە بۆرسەکانی دیکەی عێراقدا ئەستەمە. سەرەڕای مامەڵەکردن بە سەرووی 100 ملیۆن دۆلارەوە لە رۆژێکدا و ناردنی حەواڵە بۆ چین و تورکیا، هیچ هێزێکی ئەمنی لە بۆرسەکەدا بوونی نییە؛ بازاڕەکە لەسەر بنەمای متمانە دەڕوات بەڕێوە.

بەڵام ئەم هێزە بێ کێشە نییە. بەرنامەکە باسی قەیرانی "دۆلاری سپی" دەکات، کاتێک یەک ملیار دۆلار لەم جۆرە دراوە، کە لە ناوچەکانی دیکەی عێراق رەتکرابووەوە، هاتە نێو بازاڕی هەولێر. ئەمەش بووە هۆی زیانێکی 20 ملیۆن دۆلاری بۆ بازرگانانی هەولێر، چونکە 100 دۆلاری سپی بە نزیکەی سێ هەزار دینار کەمتر لە دۆلاری ئاسایی مامەڵەی پێوە دەکرا.

لە کۆتاییدا، بەرنامەکە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە لە عێراقدا، دۆلار تەنیا دراو نییە، بەڵکو دەسەڵاتە. ئەم دەسەڵاتە لە دەستی حکومەتدا نییە، بەڵکو لە شەقام و لەنێو تۆڕێکی نافەرمیی بازرگاناندایە کە لە بۆرسەی هەولێرەوە چارەنووسی ئابووریی عێراق دیاری دەکەن. گێڕانەوەکە بە جووڵەی بەردەوامی نرخەکان و هەڵبەز و دابەزینی بازاڕ کۆتایی دێت، کە نیشانەی ناسەقامگیری و ئەو هێزە شاراوەیەیە کە لە پشتییەوەیە.