قسەیەكی بەناوبانگی مایك تایسن، یاریزانی ناوداری یاری بۆكسینگ هەیە كە دەڵێت "هەموو كەسێك پلانی هەیە تاوەكو ئەو كاتەی بۆكسێك دەكێشرێت بە دەمیدا". هەفتەی رابردوو باسی ئەوەم دەكرد كە پلانی بەغدا لەدژی هەرێمی كوردستان توندە و هیوادارم هەڵە بم. بەڵام ئێستا جۆرە گەشبینییەك هاتووەتە ئاراوە، ئەم گەشبینییەش دوو هۆكاری هەیە كە تاوەكو ئێستا رێگر بوونە لەوەی بەغدا دوایین گورزی خۆی بوەشێنێ.
یەكەم هۆكار ئەوەیە حكومەتی هەرێمی كوردستان، سەرەڕای ناكۆكییەكانی پێش هەڵبژاردن، توانیویەتی بەڕادەیەكی زۆر سەری خۆی بەرز راگرێت و لە دوای 16ی ئۆكتۆبەر زۆر زیرەكانە بەرگری لە هێڵە سوورەكانی خۆی كردووە، جیا لەمەش دەستی بە چاكسازیش كردووە (لەو پەیوەندییەشدا راپۆرتەكەی دیلۆت بۆ داهاتەكانی نەوت گرنگە)، هەروەها پشتگیرییەكی نێودەوڵەتیش كە لەگەڵ دەستپێكردنی دیالۆگی راستەقینەیە لەسەر بنەمای دەستووری عێراق.
هۆكاری دووەم ئەوەیە پارتە شیعەكان هێندە هاوئاهەنگ نین و لای هەندێكیان دژایەتی كورد هێندە سەرنجڕاكێش نییە، چونكە لە گەشەكردنی سیاسیی سوننەكان نیگەرانن، ئەمەش بۆ مانەوەی عێراق وەكوو دەوڵەتێكی زۆرینە شیعە و ناوەندگەرا بە پۆزەتیڤ نابینرێت.
كەشی كۆبوونەوەی هەفتەی رابردووی بەرپرسانی بەغدا و هەولێر خۆشتر دیار بوو، رەنگە لە داهاتوویەكی نزیكیشدا فڕۆكەخانەكانی كوردستان دەست بە كار بكەنەوە. سەردانی سەرۆكوەزیرانی هەرێمی كوردستان بۆ لای پاپای ڤاتیكان ورەبەخش بوو، تێیدا تیشك خرایە سەر هەوڵەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ پاراستنی مەسیحییەكان و كەمینە ئاینییەكانی دیكە. سەردانی سەرۆكوەزیران بارزانی بۆ بەریتانیاش لەوێوە گرنگە كە دەریدەخات لەندەن كورد پشتگوێ ناخات.
جێگەی دەستخۆشییە كە جۆن ویڵكس، باڵیۆزی بەریتانیا لە عێراق دژایەتی خۆی لەگەڵ گۆڕانی زۆرەملێی دیمۆگرافی لە ناوچە كێشەلەسەرەكان دەربڕیوە و داوای لە بەغدا كردووە رێساكانی سندوقی نێودەوڵەتیی دراو بپارێزێت و پشكی هەرێمی كوردستان لە هاوكارییەكان بدات. بڕیاری كۆمپانیای شێڤرۆن بۆ دەستبەركاربوونەوە لە كوردستان جۆرێك لە ئاسوودەیی بە كوردستان دەبەخشێت. كاتی دەوێت تاوەكو بۆمان دەربكەوێت ئاخۆ ئەو گۆڕانكارییانەی لە رەوتی رووداوەكاندا هەیە دواجار دەتوانێت ئاراستەی پەیوەندییەكانی بەغدا و هەولێریش بگۆڕێت یان نا.
دوایین گۆشەم لە ماڵپەڕی (رووداو) بووە هۆی ئەوەی خوێنەرێك رەخنەی توندم لێبگرێت و بڵێت كە من لە كورد كوردترم. بەڵام من قەت مەبەستم نەبووە ئەمە بكەم. من ساڵانێك لەسەر باكووری ئێرلەندا كارم كردووە و هەوڵم داوە بەشێك لە چەپەكانی بەریتانیا لەو بیركردنەوەیە رزگار بكەم كە وەڵامی كێشەی ئێرلەندا لای ئەوانە. من رەخنەم لەوانە دەگرت كە سەتان و هەزاران كیلۆمەتر لە واقیعی ئێرلەندا دوور بوون و دەیانویست لە دەرەوە و لەسەر بنەمای خوێندنەوەی هەڵەی مێژوو و داینامیكە هاوچەرخەكانی ئێرلەندا روانگەی تیۆریی خۆیان بەسەر ئێرلەندادا بسەپێنن. قسەی من ئەوە بوو كە ئەوانەی دەرەوە نابێت هەتا دوادڵۆپی خوێنی كەسێكی دیكە خەبات بكەن. من هەمان تێڕوانینم بۆ كوردستانیش هەیە.
ئەوە راستە كە خەڵكانی دەرەوە هەندێكجار دەتوانن شتەكان روونتر ببینن، بەڵام هەر ئەوانیش زۆربەی جاران كێشەكان دادەپۆشن. لە نێوان مافی بڕیاردانی چارەنووس و هاوسۆزیدا جۆرێك لە باڵانس هەیە. من بەتەواوەتی لەگەڵ ئەوەم كە بەریتانیا لەسەر هەق بوو كاتێك نیگەرانیی خۆی لە گشتپرسیی كوردستان دەردەبڕی و بەدوای ئەڵتەرناتیڤدا دەگەڕا، بەڵام لە هەمانكاتدا نیگەرانیش بووم لەوەی بەریتانیا بە مەرامی دیپلۆماتیك چاوی لە كاردانەوەی بەغدا لەدژی كوردستان پۆشی.
نیگەرانی ئەوەشم كە كورد بە هەڵە لە سەنگی بڕیاری گرووپی هەموو پارتەكانی پەرلەمان (APPG) لە قەبووڵكردنی مافی بڕیاردانی چارەنووس و پشتگیریكردن لە گشتپرسی تێبگەن، بە تایبەتیش ئەگەر ئەم تێگەیشتنە ئەو وەهمە دروستبكات كە بەریتانیا یارمەتی هێوربوونەوەی گرژییەكان دەدات بۆئەوەی زەمینە خۆش بكات بۆ دامەزراندنی دەوڵەت بۆ كورد. روون و ئاشكرایە كە ئەمە مەسەلەیەك نییە بەغدا بە ئاسانی گفتوگۆی لەسەر بكات.
بێگومان لە هەندێك حاڵەتدا دۆستە دەرەكییەكان دەتوانن بژارە ستراتیژییەكان بە بیری بڕیاردەران و رای گشتیی وڵاتەكەی خۆیان بهێننەوە، هانی بەغدا بدەن یان ئەوەتا فیدراڵیزم جێبەجێ بكات یانیش زەروورەتی بە دەوڵەتبوونی كورد قەبووڵ بكات. بۆ نموونە جەك لاپرێستی، سەرۆكی (APPG) لە نامەیەكدا بۆ رۆژنامەی گاردیەن باس لەوە دەكات كە “هاوپەیمانە كوردەكانمان لەگەڵ هەمان ئەو عەقڵییەتە لە بەغدا ساڵ نوێ دەكەنەوە كە بە ئابڵوقە و سزا بیردەكاتەوە".
بەڵام پشتگیری دەرەوە پێویستی بە بیركردنەوەیەكی سەخت و جیدییە لە ناوخۆی كوردستانیش. من ستایشی شیكردنەوەی هێمن عەبدوڵڵا دەكەم كە لە رۆژنامەی (رووداو) بڵاوی كردبووەوە و راشكاوانە تیشك دەخاتە سەر واقیعە ناڕەحەتەكان و ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە پێویستە بە شێوازێكی نوێ بیر لە ئابووری، كولتوور، پەروەردە و یەكڕیزی بكرێتەوە، وەكوو چۆن پێویستە لەوەش تێبگەین كە رۆژئاوا لە هەڵسەنگاندنی بۆ كورد لە شەڕی دژی داعشدا لە چوارچێوەی ئامانجێكی سنوورداردا بیریان لە كورد كردووەتەوە، وەكوو چۆن جەخت لەوەش دەكاتەوە كە پێویستە كورد ئەكتەرێكی بەهێزتر بێت لە بەغدا.
ساڵی 1972 سەبارەت بە مانای شۆڕشی فەرەنسی پرسیاریان لە چون لای، سەركردەی چینی كرد و ئەویش لە وەڵامدا گوتی "جارێ زووە باسی ئەوە بكرێت". بە هەمانشێوە زووشە لە مانا و ئاكامەكانی گشتپرسییەكەی ساڵی رابردوو تێبگەین. بەڵام شتێك هەیە دەیزانین، ئەویش ئەوەیە كە رێككەوتنی پێكەوە ژیان تەنیا دەكرێت لە لایەن كورد و عێراقییەكانەوە بكرێت، ئێستاش ئەگەری ئەمە لە چەند مانگ پێشتر زیاترە.
كورد بەرگەی زۆر لەمە خراپتری گرتووە و رزگاریان بووە. هەرچەندە وڵاتانی دۆستی كورد پێیانوایە كورد زێدەڕۆیی كردووە، بەڵام كورد هێشتاش فاكتەرێكی گرنگە بۆ داهاتووی عێراق و رۆژهەڵاتی نێوەڕاست. دۆستانی كرد دەبێت رۆڵی خۆیان ببینن بۆ ئەوەی كورد لەبیر نەكرێت، بەڵام كوردستانیش دەبێت ماندوێتی لەخۆی دەربكات و بگەڕێتەوە ناو رینگی مشتەكۆڵە و لەگەڵ ركابەرێكی قورستر لە خۆی یاری بكات و خۆی ئامادە بكات بۆ هەر شتێك كە مێژوو دەیخاتە بەردەستیان.
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ