سەرەڕای تێپەڕبوونی 7 ساڵ بەسەر ئاڵۆزییە سیاسییەکانی شنگال، هێشتا کێشەی "دوو ئیدارەیی" و نەبوونی قایمقامێکی یاسایی، وەک بەربەستێکی گەورە لەبەردەم ئاوەدانکردنەوە و گەڕانەوەی ئاوارەکان ماوەتەوە.
گەیشتنی سوپای عەرەبیی سووریا بۆ سەر سنووری شنگال، جموجووڵێکی زۆری خستووەتە نێو هێزە سەربازییەکانی ناوچەکە. حەشدی ئێزدی و حەشدی شەعبی لەو هاوسنوورییە نیگەرانن و کەوتوونەتە ئامادەباشییەوە.
هێزە ئەمنییەکانی عێراق رێوشوێنە ئەمنییەکانیان لەسەر سنووری سووریا، بەتایبەت لە سنووری قەزای شنگال تووندتر دەکەن. فەرماندەیەکی پاسەوانی سنووریش دڵنیایی دەداتە هاووڵاتییان کە سنوورەکان بە تەواوی پارێزراون و هیچ مەترسییەک لەئارادا نییە.
رۆژێکی تایبەت بۆ نمایشکردنی جلوبەرگی کولتووریی کوردی ئێزدی لە حەوت وڵات، لە مەزارگەی شەرفەدین لە شنگال بەڕێوەچوو. چالاکییەکە دوای پێنج ساڵ لە بەڕێوەچوونی لە پەرستگەی لالش، بۆ یەکەمجارە لە شنگال سازدەکرێتەوە، ئەمەش دوای گەڕانەوەی خەڵکە بۆ ناوچەکەیان.
لەگەڵ هاتنی مانگی موحەڕڕەم، شیعەکان لە قەزای شنگال، هاوشانی شوێنەکانی دیکە، دەست بە رێوڕەسمی یادکردنەوەی عاشورا دەکەن. بۆنەیەک کە ساڵانە لە یەکەمی مانگەوە دەست پێدەکات و تاوەکو 13ی موحەڕڕەم بەردەوام دەبێت. لەم ماوەیەدا، گەورە و بچووک جلی رەش دەپۆشن و بە شێوازی جیاواز ماتەمینی بۆ ئیمام حوسێن دەگێڕن.
جەواد شەکەرچی، ئەکتەری ناسراوی عێراقی سەرۆکایەتی یەکەم خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی نەینەوا لە مووسڵ کرد و لەبارەی بەشداری فیلمسازانی کورد گوتی، کورد خاوەن ناسنامە و کولتوورە و داهاتووی لەو فێستیڤاڵەدا دەبێت.
رەوشێ قاسم، هاونیشتمانیێکی کوردی ئێزدییە، لە سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان دا دەرکەوت بەتەمەنترین کەسە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان و عێراقیش؛ وەک لە ناسنامەکەیدا دەردەکەوێت، ئەو لەدایکبووی ساڵی 1887ـە.
قوتابییانی چوار گوندی شنگال بەهۆی نەبوونی قوتابخانە و پاسی گواستنەوە، رۆژانە نزیکەی سێ کیلۆمەتر بە پێ دەبڕن بۆ ئەوەی بگەنە نزیکترین قوتابخانە.
زیاتر لە سێ ساڵە خەڵکی شنگال چاوەڕێی وەرگرتنی قەرەبووکردنەوەیانن لەبەرامبەر ئەو زیانانەی بەهۆی شەڕی داعشەوە بەریانکەوتووە. ئەندامێکی ئەنجوومەنی پارێزگای نەینەواش دەڵێت، بەم نزیکانە قەرەبوو دەکرێنەوە.
هەنجیری شنگال بە تام و خۆشییەکەی نێوبانگی لەسەر ئاستی ناوچەکە و عێراق پەیداکردووە. بەڵام بەهۆی نەبوونی پڕۆژەی ئاودێرییەوە نزیکەی شەش هەزار دارهەنجیر وشکبوون.
