ئەمریکا و ئێران هێرش دەکەنە سەر یەکدی؛ دۆخی کەنداو و تەنگەی هورمز دەشڵەژێت

رووداو دیجیتاڵ

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا رایگەیاند، هەڵمەتێکی نوێی هێرشەکانی بۆ سەر ئێران تەواو کردووە بە ئامانجی رێگریکردن لە تاران بۆ ئەنجامدانی هێرش دژی کەشتییەکان لە تەنگەی هورمز. لە بەرامبەردا سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، چەندین بنکەی سەربازیی ئەمریکای لە ئوردن، بەحرێن و کوێت بۆردوومان کردووە.

رۆژی دووشەممە، 13-07-2026، فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم) لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس ئاماژەی بەوە کرد، هێزەکانیان سیستمەکانی بەرگریی ئاسمانی، وێستگەکانی راداری کەناراو، تواناکانی درۆن و مووشەکی و چەندین بەلەمی بچووکی ئێرانییان پێکاوە. لەم هەڵمەتەدا، ئەمریکا بۆ یەکەمجار فڕۆکەی جەنگی، کەشتیی جەنگی و درۆنی بۆمبڕێژی ئاسمانی و دەریایی بەکارهێناوە.

وەڵامی تاران و هێرش بۆ سەر وڵاتانی ناوچەکە

میدیا فەرمییەکانی ئێران بڵاویانکردەوە، سوپای پاسداران وەک تۆڵەیەک، چەند ئامانج و بنکەیەکی سەربازیی ئەمریکای لە ئوردن، بەحرێن و کوێت پێکاوە.

ئاژانسی هەواڵی (ئیرنا) ئاماژەی بەوە کردووە، بنکەی ئاسمانیی شازادە حەسەن لە ئوردن، سەنتەری فەرماندەیی درۆنەکانی ئەمریکا لە بەحرێن و بنکەی ئاسمانیی عەلی سالم لە کوێت کراونەتە ئامانج.

بەپێی سێنتکۆم، هێرشە نوێیەکانی ئەمریکا 140 پێگەیان لەنێو ئێران بە ئامانج گرتووە.

هورمز؛ جەنگی کۆنترۆڵکردنی شاڕێی وزەی جیهان

گرژییەکان دوای ئەوە زیادیان کرد کە بەیانیی رۆژی یەکشەممە، ئێران هێرشی کردە سەر کەشتییەکی بازرگانی لە تەنگەی هورمز و کەشتییەکە ئاگری گرت و ستافەکەی ناچار بوون جێی بهێڵن. سوپای پاسداران رایگەیاند: "تەنگەی هورمز تاوەکو کاتێکی نادیار و کۆتاییهاتنی دەستوەردانەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا، بە داخراوی دەمێنێتەوە."

لەلایەکی دیکەوە، سێنتکۆم جەختی کردەوە کە تەنگەکە بە رووی هەموو ئەو کەشتییانەدا کراوەیە کە بە شێوەیەکی یاسایی کاردەکەن و رایگەیاند: "ئێران کۆنترۆڵی تەنگەکەی لەدەست نییە و هاتووچۆ بەردەوامە."

کۆنترۆڵکردنی ئەم رێڕەوە ئاوییە کە 20٪ـی نەوت و گازی جیهانی پێدا دەڕوات، بووەتە کارتی سەرەکیی گوشاری ئێران؛ بە جۆرێک راوێژکارێکی رێبەری ئێران رایگەیاند، گرنگیی هورمز لە "دەیان بۆمبی ئەتۆمی" زیاترە.

ئاماری قوربانییەکان و زیانەکان

لە ئێران: میدیای تاران رایانگەیاند، لانیکەم 10 تۆن تەقەمەنی لە دوورگەی قیشم بەردراونەتەوە. لە دوورگەی فارور کارمەندێکی گەیاندن کوژراوە و دووانی دیکە بریندار بوون. هەروەها لە شاری مەهشەهر، هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر وێستگەیەکی ئاو، بووەتە هۆی کوژرانی کەسێک و برینداربوونی چواری دیکە.

لە کوێت: سێ بنکەی پاسەوانی سنوور لە باکووری وڵاتەکە زیانیان بەرکەوتووە و سەکۆیەکی نەوتیش لەناو دەریا بە درۆن پێکراوە و کەسێک بریندار بووە.

لە ئوردن: دەسەڵاتدارانی عەممان رایانگەیاند، سێ مووشەکی ئێرانی لەناو خاکی وڵاتەکەیان کەوتوونەتە خوارەوە.

لەناو دەریا: لە ئەنجامی هێرش بۆ سەر کەشتییەک کە ئاڵای قوبرسی هەڵکردبوو، دەریاوانێکی هیندی بێسەروشوێنە.

هەڵوێستی توندی عومان و هەڕەشەکەی ترەمپ

سوپای پاسداران رایگەیاند، هێرشیان کردووەتە سەر عومانیش، کە ئەمە رووداوێکی دەگمەنە. مەسقەت دەستبەجێ باڵیۆزی ئێرانی بانگهێشت کرد و یاداشتێکی ناڕەزایەتیی توندی رادەست کرد؛ ئەمەش لەکاتێکدایە عومان هەمیشە وەک نێوەندگیر لەنێوان تاران و واشنتن رۆڵی بینیوە.

لەلایەکی دیکەوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رۆژی شەممە هۆشدارییەکی توندی دایە تاران و رایگەیاند، هەر هەوڵێک بۆ تیرۆرکردنی، وا دەکات ئەمریکا بە تەواوی ئێران "لەنێو ببات."

نێوەندگیرەکان، لەوانەش پاکستان، داوای هێورکردنەوەی دۆخەکە دەکەن. ئیسحاق دار، وەزیری دەرەوەی پاکستان، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ هاوتا ئێرانییەکەی جەختی کردەوە کە تەنیا دیالۆگ و دیپلۆماسی رێگەی چارەسەرن. هەروەها ئەنتۆنیۆ گۆتێرێش، سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکانیش داوای راگرتنی دەستبەجێی ئەم هێرشانەی کرد.