شێرەژنان لە بەرنامەی دەرووندا؛ چیرۆکی وەفایەک کە لە ئازار بەهێزتر بوو
شێرەژنان لە بەرنامەی دەرووندا؛ چیرۆکی وەفایەک کە لە ئازار بەهێزتر بوو
لە بەرنامەی ئەمجارەی دەرووندا، برینە قووڵەکانی ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە جارێکی دیکە کرانەوە، بەڵام ئەمجارەیان نەک تەنیا بۆ گریان و یادکردنەوەی تراژیدیا، بەڵکو بۆ دەرخستنی هێزێکی شاراوە لەناو دڵی کارەساتەکاندا؛ هێزی وەفا و خۆڕاگریی ژنی کورد.
بەرنامەکە بە میوانداریی چەند کەسوکارێکی قوربانییان، لەوانە گەشاو موراد، سەبیحە ئەحمەد، خانزاد تەتو و رەعدە نەجیم، بووە گۆڕەپانێک بۆ گێڕانەوەی ئەو داستانانەی کە تێیدا ژنان لە لووتکەی بێکەسیدا، بوونە پاڵەوانی مانەوە و هیوا.
گەشاو موراد؛ شانازییەک لەناو دڵی کارەساتێکدا
چیرۆکی گەشاو موراد، خوشک و کەسوکاری بیست و دوو شەهیدی کیمیابارانی هەڵەبجە، نموونەی بەرجەستەی خۆنەویستی بوو. ئەو کاتێک لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا دایک و باوکی لەدەستدا، ئەرکی بەخێوکردنی چوار برای لەخۆی منداڵتری گرتە ئەستۆ. گەشاو بە چاوی پڕ لە فرمێسک و دەنگێکی پڕ لە شانازییەوە گوتی"دوای لەدەستدانی دایک و باوکم، بووم بە دایک و باوک بۆ چوار براکەم".
ئەو نەوەستاو بەخێوکردنیانی بە رەنجی شانی خۆی و کاری دەشتودەر مسۆگەرکرد، تاوەکو دوو لە براکانی گەیاندە پلەی دکتۆرا و دووانیشیانی کردە خاوەن بڕوانامەی ماستەر. جوانترین وەرچەرخان لە ژیانی گەشاودا ئەو کاتە بوو کە براکەی پێیگوتبوو"ئێستا نۆرەی ئێمەیە خزمەتی تۆ بکەین". ئیتر گەشاو گەڕایەوە بەر خوێندن و رەنجی ساڵانی لەوەدا بینییەوە کە براکەی بووە مامۆستا و بەڕێوەبەری ئەو پەیمانگایەی کە تێیدا دەیخوێند، چیرۆکی گەشاو چیرۆکی گۆڕینی فرمێسک بوو بۆ سەرکەوتن.
سەبیحە ئەحمەد؛ قەمسەڵێک گەرمی و تەمەنێک چاوەڕوانی
سەبیحە ئەحمەد، ژنێکی دیکەی قوربانیی ئەنفال، چیرۆکی چاوەڕوانییەکی بێ کۆتایی گێڕایەوە، ئەو کە هاوژین و برا و کەسوکاری لە ئەنفالدا لەدەستدابوو، بە تەنیا پێنج منداڵی بە نەبوونی و هەژاری پێگەیاند، بەڵام تراژیدیترین بەشی چیرۆکەکەی ئەو کاتە بوو کە باسی لە قەمسەڵەکەی هاوژینەکەی کرد"دە ساڵ شەوانە تا قەمسەڵەکەی هاوژینەکەمم نەدەکرد بە بەرمدا، خەوم لێ نەدەکەوت".
ئەو قەمسەڵە تەنیا پارچە قوماشێک نەبوو، بەڵکو بووبووە دوا یادگاری، دوا هیوای گەڕانەوە و دوا پەناگەی ئارامیی ئەو، سەبیحە ئەحمەد بە دەنگێکی ماندوو بەڵام پڕ لە باوەڕەوە گوتی"وەسیەتم کردووە ئەگەر مردم، قەمسەڵەکەی لەگەڵمدا بنێنە ناو گۆڕەکەم... تاوەکو ئەو رۆژەی دامدەنێنە ناو خۆڵ، من هەر چاوەڕێی گەڕانەوەیانم". ئەمە لووتکەی وەفایە کە تەنانەت مەرگیش ناتوانێت کۆتایی پێ بهێنێت.
خانزاد تەتو و رەعدە نەجیم؛ دوو رووی خۆڕاگری و سەربەرزی
خانزاد تەتو، کەسوکارێکی دیکەی ئەنفالکراوانی بارزانە، ئازارێکی جیاوازی باسکرد. ئەو دوای سێ مانگ لە ئەنفالکردنی هاوژینەکەی، زانیبووی کە دووگیانە، کوڕەکەی هێمن، بەبێ ئەوەی هەرگیز دەنگی باوکی ببیستێت، گەورە بوو. خانزاد دەیگوت"کوڕەکەم دەیگوت، خۆزگە تەنیا یەک جار گوێم لە دەنگی باوکم بووایە". ئەمە چیرۆکی ئەو ئازارە بوو کە لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی دیکە دەگوێزرێتەوە.
لەلایەکی دیکەوە، رەعدە نەجیم، کچێکی ئەنفالکراوی بارزانییە، بە دەنگێکی پڕ لە ئیرادە و سەربەرزییەوە قسەی دەکرد. ئەو خۆی بە "سەربەرزترین کەس" دەزانی، چونکە باوکی لەپێناو دۆزێکی پیرۆزدا ئەنفال کرابوو. رەعدە دەیگوت: "تاوانی باوکم تەنیا ئەوە بوو جامانەی سووری لەسەر بوو و ناسنامەکەی هی بارزان بوو". ئەو بە شانازییەوە باسی لەوە کرد کە چۆن بە دەستی خۆی خۆڵی بەسەر رووفاتی ئەو شەهیدانەدا کردووە کە لە بیابانەکانەوە گەڕێندرابوونەوە و دیارییەکی بە دەستی خۆی چنرابووی پێشکەش بە سەرۆک بارزانی کردبوو، وەک هێمایەک بۆ وەفا و بەردەوامی.
نەوەی نوێ و پەیامی وەفاداری
بەرنامەکە تەنیا چیرۆکی دایکانی جەرگ سووتاو نەبوو، بەڵکو ئاوێنەیەکیش بوو بۆ نەوەی نوێ. کچانی گەنجی ئامادەبوو بە رێز و سەرسامییەوە گوێیان لەو داستانانە دەگرت و جەختیان لەوە دەکردەوە کە "ئەوان مامۆستای ئێمەن" و دەبێت نەوەی نوێ لەوانەوە فێری وەفا، خۆڕاگری و کوردایەتی ببن.
لە کۆتاییدا، بەرنامەی دەروون توانی لە رێگەی ئەم چیرۆکە راستەقینانەوە، وێنەیەکی جیاواز لە قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە نیشان بدات. وێنەیەک کە تێیدا فرمێسک و ئازار دەبنە سەرچاوەی هێز، چاوەڕوانی دەبێتە بەڵگەی وەفایەکی ئەبەدی و خۆڕاگریی ژنانی کوردیش دەبێتە ناسنامەی گەلێک کە لە هەموو کارەساتەکان بەهێزترە. ئەو شەوە، لە ستۆدیۆی دەرووندا، وەفا لە ئازار، بردییەوە.
لە بەرنامەی ئەمجارەی دەرووندا، برینە قووڵەکانی ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە جارێکی دیکە کرانەوە، بەڵام ئەمجارەیان نەک تەنیا بۆ گریان و یادکردنەوەی تراژیدیا، بەڵکو بۆ دەرخستنی هێزێکی شاراوە لەناو دڵی کارەساتەکاندا؛ هێزی وەفا و خۆڕاگریی ژنی کورد.
بەرنامەکە بە میوانداریی چەند کەسوکارێکی قوربانییان، لەوانە گەشاو موراد، سەبیحە ئەحمەد، خانزاد تەتو و رەعدە نەجیم، بووە گۆڕەپانێک بۆ گێڕانەوەی ئەو داستانانەی کە تێیدا ژنان لە لووتکەی بێکەسیدا، بوونە پاڵەوانی مانەوە و هیوا.
گەشاو موراد؛ شانازییەک لەناو دڵی کارەساتێکدا
چیرۆکی گەشاو موراد، خوشک و کەسوکاری بیست و دوو شەهیدی کیمیابارانی هەڵەبجە، نموونەی بەرجەستەی خۆنەویستی بوو. ئەو کاتێک لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا دایک و باوکی لەدەستدا، ئەرکی بەخێوکردنی چوار برای لەخۆی منداڵتری گرتە ئەستۆ. گەشاو بە چاوی پڕ لە فرمێسک و دەنگێکی پڕ لە شانازییەوە گوتی"دوای لەدەستدانی دایک و باوکم، بووم بە دایک و باوک بۆ چوار براکەم".
ئەو نەوەستاو بەخێوکردنیانی بە رەنجی شانی خۆی و کاری دەشتودەر مسۆگەرکرد، تاوەکو دوو لە براکانی گەیاندە پلەی دکتۆرا و دووانیشیانی کردە خاوەن بڕوانامەی ماستەر. جوانترین وەرچەرخان لە ژیانی گەشاودا ئەو کاتە بوو کە براکەی پێیگوتبوو"ئێستا نۆرەی ئێمەیە خزمەتی تۆ بکەین". ئیتر گەشاو گەڕایەوە بەر خوێندن و رەنجی ساڵانی لەوەدا بینییەوە کە براکەی بووە مامۆستا و بەڕێوەبەری ئەو پەیمانگایەی کە تێیدا دەیخوێند، چیرۆکی گەشاو چیرۆکی گۆڕینی فرمێسک بوو بۆ سەرکەوتن.
سەبیحە ئەحمەد؛ قەمسەڵێک گەرمی و تەمەنێک چاوەڕوانی
سەبیحە ئەحمەد، ژنێکی دیکەی قوربانیی ئەنفال، چیرۆکی چاوەڕوانییەکی بێ کۆتایی گێڕایەوە، ئەو کە هاوژین و برا و کەسوکاری لە ئەنفالدا لەدەستدابوو، بە تەنیا پێنج منداڵی بە نەبوونی و هەژاری پێگەیاند، بەڵام تراژیدیترین بەشی چیرۆکەکەی ئەو کاتە بوو کە باسی لە قەمسەڵەکەی هاوژینەکەی کرد"دە ساڵ شەوانە تا قەمسەڵەکەی هاوژینەکەمم نەدەکرد بە بەرمدا، خەوم لێ نەدەکەوت".
ئەو قەمسەڵە تەنیا پارچە قوماشێک نەبوو، بەڵکو بووبووە دوا یادگاری، دوا هیوای گەڕانەوە و دوا پەناگەی ئارامیی ئەو، سەبیحە ئەحمەد بە دەنگێکی ماندوو بەڵام پڕ لە باوەڕەوە گوتی"وەسیەتم کردووە ئەگەر مردم، قەمسەڵەکەی لەگەڵمدا بنێنە ناو گۆڕەکەم... تاوەکو ئەو رۆژەی دامدەنێنە ناو خۆڵ، من هەر چاوەڕێی گەڕانەوەیانم". ئەمە لووتکەی وەفایە کە تەنانەت مەرگیش ناتوانێت کۆتایی پێ بهێنێت.
خانزاد تەتو و رەعدە نەجیم؛ دوو رووی خۆڕاگری و سەربەرزی
خانزاد تەتو، کەسوکارێکی دیکەی ئەنفالکراوانی بارزانە، ئازارێکی جیاوازی باسکرد. ئەو دوای سێ مانگ لە ئەنفالکردنی هاوژینەکەی، زانیبووی کە دووگیانە، کوڕەکەی هێمن، بەبێ ئەوەی هەرگیز دەنگی باوکی ببیستێت، گەورە بوو. خانزاد دەیگوت"کوڕەکەم دەیگوت، خۆزگە تەنیا یەک جار گوێم لە دەنگی باوکم بووایە". ئەمە چیرۆکی ئەو ئازارە بوو کە لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی دیکە دەگوێزرێتەوە.
لەلایەکی دیکەوە، رەعدە نەجیم، کچێکی ئەنفالکراوی بارزانییە، بە دەنگێکی پڕ لە ئیرادە و سەربەرزییەوە قسەی دەکرد. ئەو خۆی بە "سەربەرزترین کەس" دەزانی، چونکە باوکی لەپێناو دۆزێکی پیرۆزدا ئەنفال کرابوو. رەعدە دەیگوت: "تاوانی باوکم تەنیا ئەوە بوو جامانەی سووری لەسەر بوو و ناسنامەکەی هی بارزان بوو". ئەو بە شانازییەوە باسی لەوە کرد کە چۆن بە دەستی خۆی خۆڵی بەسەر رووفاتی ئەو شەهیدانەدا کردووە کە لە بیابانەکانەوە گەڕێندرابوونەوە و دیارییەکی بە دەستی خۆی چنرابووی پێشکەش بە سەرۆک بارزانی کردبوو، وەک هێمایەک بۆ وەفا و بەردەوامی.
نەوەی نوێ و پەیامی وەفاداری
بەرنامەکە تەنیا چیرۆکی دایکانی جەرگ سووتاو نەبوو، بەڵکو ئاوێنەیەکیش بوو بۆ نەوەی نوێ. کچانی گەنجی ئامادەبوو بە رێز و سەرسامییەوە گوێیان لەو داستانانە دەگرت و جەختیان لەوە دەکردەوە کە "ئەوان مامۆستای ئێمەن" و دەبێت نەوەی نوێ لەوانەوە فێری وەفا، خۆڕاگری و کوردایەتی ببن.
لە کۆتاییدا، بەرنامەی دەروون توانی لە رێگەی ئەم چیرۆکە راستەقینانەوە، وێنەیەکی جیاواز لە قوربانییانی ئەنفال و هەڵەبجە نیشان بدات. وێنەیەک کە تێیدا فرمێسک و ئازار دەبنە سەرچاوەی هێز، چاوەڕوانی دەبێتە بەڵگەی وەفایەکی ئەبەدی و خۆڕاگریی ژنانی کوردیش دەبێتە ناسنامەی گەلێک کە لە هەموو کارەساتەکان بەهێزترە. ئەو شەوە، لە ستۆدیۆی دەرووندا، وەفا لە ئازار، بردییەوە.
بهشی بكه لە
