بەڵگەفیلم - هەژار موکریانی

رەنگە هیچ کەسێک وەکو ئەو ستەمی لەخۆی نەکردبێت کە "هەژار"ی کردبووە نازناوی کارە ئەدەبییەکانی، چونکە بەپێی لێکدانەوە و هەڵسەنگاندنی نووسەر و لێکۆڵینڤانانی کورد، ئەو یەکێکە لە هەرە زەنگینەکانی دونیای ئەدەب و وێژە و گێڕانەوەی کوردی.

نێوبانگە دەوڵەمەندەکەی هەژار، گرێدراوی شارەزایی و هەمەکارەییەتی، چونکە ئەو لەیەک کاتدا هۆزانڤان و نووسەر و وەرگێڕ و شۆڕشگێڕێکی مەیدانییش بوو. داهێنەرێک بوو جگە لەوەی قورئانی بۆ زمانی کوردی وەرگێڕابوو، زمانی گێڕانەوەی رووداوە مێژووییەکانی تەواو جیاواز بوو. کاتێک بەرهەمەکانی دەخوێنینەوە رۆڵی ئەو "قەڵەمە هەژار"ەمان بۆ دەردەکەوێت لە خستنەڕووی دەوڵەمەندیی زمانی کوردی. ئەوانەی لەم بەڵگەفیلمەدا قسە لەبارەی توانا و لێوەشاوەیی ئەو دەکەن، قسە لەسەر یەک پیاو و چەندین بواری پڕبەرهەمی جیاواز دەکەن لە ژیانێکدا کە پڕ بووە لە کوێرەوەری و زۆربەی کات یان بە چیاکانەوە بووە، یان لە ئاوارەیی. 

ئەو یەکێک بووە لە گەورەترین وەرگێڕ و شاعیرانی کورد کە بە چەندین زمان قسەی کردووە و بەرهەمی زۆر گرنگی پێشکێش بە کتێبخانەی کوردی کردووە. فەرهەنگی "هەنبانە بۆرینە" لە گرنگترین بەرهەمەکانی هەژارە، کە لە ماوەی 25 ساڵدا ئامادەی کردووە و یەکێکە لە دەوڵەمەندترین فەرهەنگەکانی زمانی کوردی. هەروەها وەرگێڕانی "شەرەفنامە"ی بەدلیسی، "چوارێنەکانی خەییام" و "مەم و زین"ی خانی لە شاکارە گرنگەکانی ئەم نووسەرە گەورەیەی کوردن. ژیانی هەژار پڕ بووە لە هەوراز و نشێو، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا خزمەتێکی گەورەی بە کولتوور و ئەدەبی کوردی کردووە. هەژار موکریانی لە تەمەنی حەوت ساڵییەوە دەستی بە خوێندن کردووە لە حوجرەی مزگەوتەکانی مەهاباد و سەقز. لەوێ فێری زمانی عەرەبی و فارسی بووە و دواتر چەندین زمانی دیکە فێربووە. بەشداری لە دامەزراندنی کۆماری کوردستان کردووە. لە سەردەمی کۆماردا رۆڵێکی گرنگی هەبووە لە بواری رۆشنبیری و رۆژنامەوانیدا.

یەکێک لە تایبەتمەندییە گرنگەکانی هەژار ئەوە بووە کە توانیویەتی زمانێکی سادە و رەوان لە نووسینەکانیدا بەکاربهێنێت. دیوانی "ئاڵەکۆک" کە کۆمەڵە شیعرێکی هەژارە، وێنەیەکی راستەقینەی ژیان و خەباتی گەلی کوردە. هەروەها لە کتێبی بیرەوەرییەکانیدا "چێشتی مجێور" باسی ژیانی خۆی و رووداوە گرنگەکانی سەردەمەکەی کردووە، کە بەڵگەنامەیەکی گرنگی مێژووییە.