کەرکووک؛ هەرەسی کۆنترۆڵی کورد

لە کاتێکدا زرێپۆش و هێزە ئەمنییەکان دەوری باڵەخانەی پارێزگای کەرکووکیان داوە، شارەکە بەرەو قۆناخێکی نوێ هەنگاو دەنێت. ئەمجارە نەک بە شەڕ، بەڵکو بە رێککەوتنێکی سیاسی، لایەنی کوردی پۆستی پارێزگار رادەستی پێکهاتەکانی دیکە دەکات، ئەمەش کاردانەوەی تووندی لەنێو شەقامی کەرکووکدا لێکەوتووەتەوە.

بەیانییەکی جیاواز لە کەرکووک، تفەنگ بەدەستەکان و ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەکان بۆ شەڕ نەهاتوون، بەڵکو بۆ پاراستنی رێورەسمی رادەستکردنی دەسەڵات لێرەن. بۆ یەکەمجار دوای ساڵی 2003، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەگەڵ لایەنە تورکمان و عەرەبەکان گەیشتووەتە رێککەوتنێک کە تێیدا حوکمی کورد لەم شارەدا کۆتایی دێت و پۆستەکە بە شێوەی خولی دابەش دەکرێت.

رێککەوتنەکە چییە؟
بەپێی ناوەڕۆکی رێککەوتنەکە، پۆستی پارێزگار بۆ ماوەیەک لای لایەنی تورکمانی دەبێت و بڕیارە لە سەرەتای ساڵی 2027 پۆستەکە رادەستی عەرەب بکرێت. ئەحمەد حەمدانی، ئەندامی عەرەبی سوننە لە ئەنجوومەنی پارێزگا دەڵێت: "ئەمە دابەشکردنی کێک نییە، بەڵکو دروستکردنی هاوسەنگییە. کورد کاتی خۆی وەرگرت، ئێستا نۆرەی تورکمانە و دواتر عەرەب."

هەڵوێستی لایەنی تورکمانی
تورکمانەکان کە ساڵانێکی درێژە چاوەڕێی ئەم ساتەوەختەن، بە هێزێکی زۆر و متمانەیەکی گەورەوە چوونە نێو باڵەخانەی پارێزگا. ئەحمەد رەمزی، ئەندامی بەرەی تورکمانی جەخت دەکاتەوە کە سەردەمی "تاکڕەوی و پارێزگاری سێبەر" کۆتایی هاتووە و دەڵێت "ئێمە بەوە رازی نابین کەسێک خۆی بەسەرماندا بسەپێنێت، پارێزگاری داهاتوو پارێزگارێکی عێراقیی کەرکووکی دەبێت." هەروەها ئاماژە بەوەش دەکات کە وڵاتانی دراوسێ، بەتایبەت تورکیا، بێدەنگ نەبوون لەم پرۆسەیە و داواکارییان هەبووە.

یەکێتی؛ لەنێوان گوشار و ناچاریی
هەرچەندە لە سەرەتادا جۆرێک لە شۆک و دوودڵی لەنێو فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجوومەنی پارێزگا هەبوو، بەڵام دوای کۆبوونەوەیان لەگەڵ بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتی لە سلێمانی، بڕیاری کۆتایی درا. ئەحمەد کەرکووکی، ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگا لە فراکسیۆنی یەکێتی، پەردە لەسەر راستییەکان لادەدات و دەڵێت: "ئێمە لەسەر ئاگر کوڵاین و بە ناچاری دەنگمان دا، بەڵام بۆ ئەوەی بگەینە رێککەوتن و متمانە دروست بکەین، ئەم هەنگاوە پێویست بوو."

شەقامی کوردی؛ فرمێسک و توڕەیی
دوور لە هۆڵە ساردەکانی کۆبوونەوە، لەنێو بازاڕ و گەڕەکە کوردییەکانی کەرکووک، دۆخەکە جیاوازە. بێ ئومێدییەکی قووڵ باڵی بەسەر هاونیشتمانیاندا کێشاوە. هەندێک بە "خیانەت" و هەندێکی دیکە بە "هەڵەیەکی مێژوویی" ناوی دەبەن. عادل قادر، هاونیشتمانییەکی کەرکووکی، لە کاتێکدا فرمێسک لە چاوەکانی رادەماڵێت، دەڵێت: "کەس ئەمە قبووڵ ناکات، بۆچی بە دەستی خۆمان ماڵی خۆمان وێران بکەین؟ من چیتر ناچم بۆ دەنگدان."

کۆتایی سەردەمێک
ئێستا لە کەرکووک، بە دەنگی خودی کورد، پارێزگارە کوردەکە لادرا و رێگە بۆ سەرکردەیەکی تورکمان خۆش کرا. هەرچەندە لایەنە سیاسییەکان بە "سەرکەوتن" و "سەقامگیری" ناوی دەبەن، بەڵام بۆ زۆرێک لە کوردانی شارەکە، ئەمە رۆژێکی تەمومژاوییە.

پەیکەری پێشمەرگە لە کەرکووک، کە هێمایەکی پڕ لە مشتومڕی ناسنامەی شارەکەیە، وەک خۆی ماوەتەوە، بەڵام دەسەڵاتی سیاسیی کورد لەو شارەدا چووەتە قۆناخێکی نوێوە؛ قۆناخێک کە تێیدا کورد چیتر بڕیاردەری یەکەم نییە لە شارەکەی خۆیدا.