لە چلەی جەنگەکەدا ئێران دەبێتە 'دۆزەخ'؟

 

 

 

دەزگای ئاگرکوژێنەوە و فریاگوزاریی ئیسرائیل رایگەیاند، بەهۆی کەوتنەخوارەوەی مووشەکێکی ئێرانی بەسەر باڵەخانەیەکی 7 نهۆمیدا لە شاری حەیفای باکووری ئیسرائیل، 2 کەس کوژراون و تیمەکانیش بەدوای 2 کەسی دیکەی بێسەروشوێندا دەگەڕێن کە لەژێر داروپەردوو ماون.

 

 

سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، شەپۆلێکی دیکەی هێرشی ئاسمانیی بۆ سەر "ئامانجەکانی رژێم" لە تاران تەواو کردووە. میدیا ناوخۆییەکانی ئێرانیش باس لە چەندین هێرش بۆ سەر ناوچە سڤیلنشینەکان دەکەن، بەهۆی هێرشێکیش بۆ سەر زانکۆیەک، کارەبا و گاز لە بەشێکی پایتەخت بڕا.

 

 

فەرماندەیی ناوەندی خاتەمولئەنبیای سەر بە سوپای پاسداران هۆشداریی دا، "ئەگەر هێرش بۆ سەر ئامانجە سڤیلەکان دووبارە ببنەوە، قۆناخەکانی داهاتووی ئۆپەراسیۆنی تۆڵەسەندنەوەمان زۆر وێرانکەرتر و بەرفراوانتر دەبن." ئەمەش دوای ئەوە دێت کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا هەڕەشەی وێرانکردنی ژێرخانی سڤیلی ئێرانی کردبوو.

 

 

سوپای کوێت و وەزارەتی بەرگریی ئیمارات رایانگەیاند، بەرگرییە ئاسمانییەکانیان خەریکی بەرپەرچدانەوەی هێرشی مووشەکی و درۆنین کە ئاراستەی وڵاتەکانیان کراون.

 

 

حیزبوڵڵای لوبنان رایگەیاند، گورزە مووشەکێکی ئاراستەی شارۆچکەکانی باکووری ئیسرائیل کردووە.

 

 

بەهۆی بەردەوامیی جەنگ و مەترسی لەسەر دابینکردنی وزەی جیهان، بەیانیی دووشەممە نرخی نەوت زیاتر بەرزبووەوە. نەوتی برێنت گەیشتە 110.30 دۆلار (1.16% بەرزبووەوە) و نەوتی تێکساس گەیشتە 113.62 دۆلار (1.86% بەرزبووەوە).

 

 

بەرپرسانی تەندروستیی لوبنان رایانگەیاند، رۆژی یەکشەممە لە هێرشەکانی ئیسرائیلدا لانیکەم 15 کەس کوژراون و 39 کەس بریندار بوون. لەنێویاندا، 5 کوژراو و 52 بریندار لە گەڕەکی جناح لە بەیرووت و 7 کوژراو لە شارۆچکەی کفەر حەتا بوون.

 

 

ترەمپ لە پۆستێکی کورتدا لە تۆڕی (Truth Social) نووسیویەتی، "سێشەممە، کاژێر 08:00ی ئێوارە بە کاتی رۆژهەڵاتی ئەمریکا!" کە دەکاتە 03:00ی بەیانیی چوارشەممە بە کاتی هەولێر و 03:30ی بەیانی بە کاتی تاران، پێدەچێت بەمە 24 کاژێر مۆڵەتەکەی درێژکردبێتەوە بۆ ئێران تاوەکو تەنگەی هورمز بکاتەوە یان رووبەڕووی وێرانکاری ببنەوە.

 

 

ترەمپ هەڕەشەی کرد کە ئەگەر هورمز نەکرێتەوە "دۆزەخ" بە رووی ئێراندا دەکاتەوە و پرد و وێستگەکانی کارەبا وێران دەکات. لە وەڵامدا، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران گوتی ئەم "هەنگاوە بێباکانە" دەبێتە هۆی ئەوەی "تەواوی ناوچەکەمان بسووتێت."

 

 

ترەمپ رایگەیاند، لە ئۆپەراسیۆنێکی "دەرئاسا" و بە بەشداریی "دەیان" فڕۆکە، فڕۆکەوانە بێسەروشوێنبووەکەیان (کە بە سەختی بریندارە) رزگار کردووە. میدیاکانی ئەمریکا NYT و CBS ئاشکرایان کرد کە کۆماندۆکانی ئەمریکا چوونەتە قووڵایی خاکی ئێران و فڕۆکەخانەیەکی چۆڵکراویان لە ئیسفەهان بەکارهێناوە. دوو فڕۆکە کە بڕیار بوو تیمی رزگارکردنەکە بگەڕێننەوە، لە ئێران گیریان خواردووە و ئەمریکا ناچار بووە خۆی لەنێویان ببات بۆ ئەوەی نەکەونە دەست ئێران. لەلایەکی دیکەوە، سوپای ئێران باسی لەوە کرد، ئۆپەراسیۆنەکەی ئەمریکایان "بە تەواوی پووچەڵ کردووەتەوە."

 

 

هاوپەیمانیی نەوتی (OPEC+) رێککەوت لە مانگی ئایارەوە رۆژانە 206 هەزار بەرمیل نەوت بەرهەمهێنان زیاد بکات. هاوپەیمانییەکە هۆشداریدا کە نۆژەنکردنەوەی ئەو دامەزراوە نەوتییانەی لە هێرشەکاندا وێران بوون، کاتێکی زۆر و تێچووی زۆری دەوێت.

 

 

میدیای فەرمیی ئێران رایگەیاند، هێرشێکی ئاسمانیی ئەمریکا و ئیسرائیل، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی "قاسم سولەیمانی" لە باشووری رۆژئاوای ئێرانی پێکاوه.

 

 

پاپا لیۆی چواردەیەم، لە یەکەمین پەیامی جەژنی هەستانەوەدا لە ڤاتیکان، داوای لەوانە کرد کە "دەسەڵاتی هەڵگیرساندنی جەنگیان هەیە، ئاشتی هەڵبژێرن." گوتیشی، "ئێمە خەریکە رادێین لەگەڵ توندوتیژی و بێباک دەبین بەرامبەر مەرگی هەزاران کەس."

 

 

هێزە ئەمنییەکانی ئیسرائیل کۆتوبەندی تووندیان لە بەردەم رۆیشتن بۆ کەنیسەی قیامە لە رۆژهەڵاتی قودس سەپاند. کۆڵانەکانی شاری کۆنی قودس لە جەژنی هەستانەوەدا بە شێوەیەکی نائاسایی بێدەنگ بوون، چونکە جەنگەکە تارمایی بەسەر جەژنەکەدا کێشابوو.