وەزارەتی تەندروستیی عێراق: لەدایکبوونی بێ پلان دەبێتە هۆی گرفتی زۆر بۆ کۆمەڵگە

 

 

د. ماجیدە کەریم ئەحمەد، بەرپرسی هۆبەی رێکخستنی خێزان لە وەزارەتی تەندروستیی عێراق بە رادیۆی رووداوی راگەیاند، "ستراتیژیی رێکخستنی خێزان لە عێراق زۆر گرنگە، چونکە بەهۆی ئەو پرۆگرامەوە دەتوانین بگەینە زۆر راستی و رێژە لەنێو کۆمەڵگە. هەروەها بۆ بەدیهێنانی یەکسانی لە نێوان هەردوو رەگەز و پێدانی رۆڵی زیاتر بە ئافرەت و کەمکردنەوەی خەرجییەکان."

 

ماجیدە کەریم گوتیشی، "ئەو ستراتیژەی هەمانە چەندین تەوەری تێدایە، بەڵام لە دوو تەوەری سەرەکی پێکدێن، یەکەمیان خێزانی تەندروست و کاریگەر چۆن بەدی بێت. دوو باشترکردنی خێزان و زیادکردنی خزمەتگوزاری گشتیی، بەهۆی هەبوونی پرۆژەیەکی ستراتیژی بۆ رێکخستنی خێزان شتیی باش بە دەستهاتوون، کە تێکڕای پیتاندن لە 2.6 بۆ 3.3 زیادبووە، بەراورد بە ساڵی 2018. هەروەها لە هەرێمی کوردستانیش پێشکەوتنی زیاتر هەیە لە کەرتی تەندروستی بۆ سەرخستنی ئەو پرۆگرام و ستراتیژە، وەزارەتی خوێندنی باڵا و وەزارەتی کاروکاروباری کۆمەڵایەتی و کەرتی تایبەتیش لە چوارچێوەی ئەو ستراتیژەدان."

 

باس لەوەش دەکات، "بڕیاری یەکەم و کۆتایی لە خێزان دەگەڕێتەوە بۆ پیاو ئەمەش وادەکات لایەنی ئایینیش رۆڵی هەبێت و لە رێگەی مامۆستایانی ئایینی خێزان زیاتر هۆشیار بکەینەوە. هەروەها دەتوانین لەو رێگەشەوە رۆڵی زیاتر بە ئافرەت بدەین و وا بکەین ببێتە کارەکتەرێکی کارا لەنێو کۆمەڵگە."

 

بەرپرسی هۆبەی رێکخستنی خێزان لە وەزارەتی تەندروستیی عێراق گوتیشی، "رێژەی منداڵبوون تاڕادەیەک کەمبووەتەوە، ئەمەش کاریگەری لەسەر کۆمەڵگە هەبووە، دەبێت خێزان بەرنامەی هەبێت بۆ دیاریکردنی ژمارەی ئەندامانی."

 

ئاماژە بەوەش دەکات، "ستراتیژی خێزان وا دەکات قەرەباڵخی کەمبێتەوە، خزمەتگوزارییەکان رێکبخرێن، چونکە زیادبوونی هەڕەمەکی وا دەکات خزمەتگوزارییەکان کەمببنەوە، ئەگەر پیتاندن و لەدایکبوون زیاد بێت و پلان نەبێت، دەبێتە هۆکاری گرفتی زۆر بۆ کۆمەڵگە."

 

بە گوێرەی ماجیدە کەریم، "پێش ئەوەی وەچە بخرێتەوە دەبێت لێکۆڵینەوە لە هەموو کەرتەکاندا بکرێت، کە ئایا خزمەتگوزاری تەندروستی لە چی ئاستێک دایە؟ لە بوارەکانی دیکەش دەتوانین چی بکەین؟ هەروەها لەدایکبوونی ناتەندروست و مردنی ژنان وا دەکەن بیر لەوەبکەینەوە ستراتیژێکی دیارمان هەبێت بۆ کۆمەڵگە و وەچە خستنەوە." 

 

بەگوێرەی دوایین راپۆرتی سندوقی دانیشتووانی نەتەوەیەکگرتووەکان، نزیکەی نیوەی سکپڕی لە جیهاندا بێ مەبەستە، راپۆرتەکە ئاماژە بەوەش دەکات، ساڵانە 121 ملیۆن سکپڕی بێ مەبەست لە جیهاندا روودەدات، رۆژانەش 331 هەزار حاڵەتی لەو شێوەیە هەن، 60%ـی زیاتری ئەو سکپڕیانەش بە لەباربردن کۆتایی دێت. نزیکەی نیوەی سکپڕیش بە هەمان شێوە سەلامەت نییە.

 

راپۆرتی سندوقی دانیشتووانی نەتەوەیەکگرتووەکان دەشڵێت، "نایەکسانی رەگەزی، هەژاری، تووندوتیژی سێکسی، کەمی دەستگەیشتن بە پێویستی دژە سکپڕی گەورەترین کێشەن لەبەردەم ژناندا."