هێشتا ماویەتی...
رووداو دیجیتاڵ
لێرە لە بەغدا، لەنێو جەرگەی رووداوەکان، مێژوویەکی نوێ بۆ عێراق دەنووسرێتەوە. رۆژی 14ی ئایاری 2026ـە، ئەو رۆژەی پەرلەمانی عێراق متمانەی بە حکومەتێکی نوێ بەخشیوە. بەرنامەی ئەمجارەی "هێشتا ماویەتی" لەنێو دڵی بەغداوە تۆمارکراوە؛ باس لەو مافانە دەکات کە کورد لەم قۆناغەدا چاوی لێیەتی، لە کاتێکدا عێراق لەژێر ناوی "پاراستنی دەوڵەت"، مەرکەزییەت لە بەغدا بەهێزتر دەکات و هەوڵی لاوازکردنی هەرێمی کوردستان دەدات.
24 کاژێر پێش وەرگرتنی متمانە؛ لە پشت دەرگا داخراوەکان چ روویدا؟
تەنیا 24 کاژێر پێش ئەوەی حکومەتەکەی عەلی زەیدی متمانە وەربگرێت، تیمی "هێشتا ماویەتی" لەناو جەرگەی دانوستاندنەکان بوو. لێرە، لە پشت ئەم دەرگا گەورانەی ناوچەی سەوز، سیاسییەکان نەک تەنیا حکومەت، بەڵکو بڕیار، پۆست، پلە، داهات و سنووری دەسەڵاتەکانیش دابەش دەکەن. پرسیارە جەوهەرییەکە ئەوەیە: مافی کورد لەم حکومەتەدا چییە؟ ئایا بەغدا هەرێمێکی بەهێزی دەوێت یان گوێڕایەڵ و لاواز؟
لە فراکسیۆنی یەکێتییەوە: "60٪ی کێشەکان خەتای هەرێم[ی کوردستان]ـە"
لە نێو فراکسیۆنی یەکێتی، تێڕوانینەکان بەرامبەر بەغدا جیاوازترن. سروە محەممەد، بڕیاردەری فراکسیۆنی یەکێتی دەڵێت، پێویستە کورد بەهێزەوە لەناو دامەزراوەکاندا بێت بۆ بەرگری لە مافەکانی. هەرێم کەمال ئاغا، سەرۆکی فراکسیۆنەکە، پێی وایە هەرچەندە سیاسەتی ناوچەکە بەرەو مەرکەزییەت دەچێت، بەڵام لە عێراق بەهۆی دەستوورەوە "کودەتا" روونادات.
دیلان غەفور، گوتەبێژی فراکسیۆنەکە، قسەیەکی جیاواز دەکات و دەڵێت: "60٪ی کێشەکان خەتای هەرێمە و رەنگە زیاتریش بێت." مازن غەریبیش بەڵێنێکی قورس دەدات و دەڵێت: "ئەمجارە پلانمان هەیە مادەی 140 جێبەجێ دەکرێت، با ئەم قسەیە لەسەر ئێمە ماڵ بێت."
لە لایەکی دیکەوە، پۆڵا سیروان ئاماژە بە غەریبیی کورد دەکات و دەڵێت هەموو پێکهاتەکان پشتیوانی نودەوڵەتییان هەیە "بەڵام کورد کەسی نییە."
فراکسیۆنی پارتی؛ "پارتی شەڕی مانەوەی کورد دەکات"
بەرەو لای فراکسیۆنی پارتی دەچین. حاکم فارووق باس لە "تاکڕەویی بەغدا" دەکات. دکتۆر دانەر عەبدولغەفار، گوتەبێژی فراکسیۆنەکە دەڵێت: "پارتی شەڕی مانەوەی کورد دەکات، بۆ ئەوە خەباتمان نەکردووە لەنێو شیعە بتاوێینەوە." جوتیار خدر-یش ئاماژە بەوە دەدات کە عەقڵییەتی بەغدا لە 2003ەوە نەگۆڕاوە و دەیانەوێت بە گوشاری ئابووری ڕێگری لە پێشکەوتنی هەرێم بکەن.
دکتۆر ڕێبوار هادی، جێگری سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی، هاوکێشەیەکی گرنگ دەخاتە روو: "سەقامگیریی عێراق بەستراوەتەوە بە مافی کوردەوە." ئەو دوو نموونەی مێژوویی دەهێنێتەوە؛ یەکەم: لە کاتی هاتنی داعش، هەرێم دەرگای بۆ ئاوارەکانی عێراق کردەوە. دووەم: لە کاتی شەڕی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل، کە هەناردەی نەوتی عێراق تووشی کێشە بوو، عێراق نەوتەکەی لە ڕێگەی بۆڕی هەرێمی کوردستانەوە هەناردە کرد. سیپان شێروانی-ش نیگەرانە و دەڵێت متمانەی نێوان هەولێر و بەغدا نەماوە.
بەڵێنەکەی دەوڵەتی یاسا؛ چارەسەری 90٪ی کێشەکان
لە دەرەوەی ماڵی کورد، عەلی شەعلان دەراجی، لە فراکسیۆنی دەوڵەتی یاسای نوری مالیکی، بەڵێنێکی گەورە بە کورد دەدات: "ئەمجارە 90٪ی کێشەی مووچەی خەڵکی کوردستان چارەسەر دەکەین، با ئەمە بەڵێن بێت لەسەر ئێمە."
ساتەوەختی متمانە؛ دیموکراسی لە ناوەوە و چەک لە دەرەوە
کاتژمێر چواری ئێوارە تێپەڕی. لە ناوەوەی پەرلەمان پرۆسەی دیموکراسییە، بەڵام لە دەرەوە هێزی سەربازی بە چەکەوە بڵاوەیان پێکراوە. نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، وەک یەکێک لە کارەکتەرە کاریگەرەکان گەیشتە ناو پەرلەمان.
پرۆسەی متمانەدان بەبێ گرژی تێنەپەڕی؛ هەندێک وەزیر دەنگیان نەهێنا، لەوانەش بەربژێرێکی پارتی کە نەبوو بە وەزیر. ئەمەش تووڕەیی پارتییەکانی لێکەوتەوە، هەرچەندە بێدەنگییان هەڵبژارد.
کۆتایی؛ هێشتا ماویەتی
شەش مانگ بەسەر ئەو گفتوگۆ توندانەدا تێپەڕیوە و لایەنەکان گەیشتنە رێککەوتن. بەڵام وەک هەمیشە، لە بەغدا تەنیا دەستوور بەس نییە، بەڵکو دەبێت هێزت هەبێت بۆ وەرگرتنی مافەکانت. حکومەتی نوێ دەوڵەتێکی پڕ لە گەندەڵی و قەیرانی وەرگرتووە. لێرە، مافەکان لە پشت دەرگاکان و لە رێگەی ڕازیکردنی هێزە گەورەکانەوە یەکلا دەبنەوە. ترسە کۆنەکان هەر ماون و کێشەکان تەنیا دوادەخرێن نەک چارەسەر.
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ