ئێران رێگە بە جووڵەی ئەو کەشتییانە دەدات کە هی "دووژمن" نین بە تەنگەی هورمزدا تێپەڕن، ئەمەش لە کاتێکدایە کە تێپەڕبوونی کەشتییەکان بە تەنگەی هورمزدا لەم مانگەدا گەیشتووەتە نزمترین ئاستی رۆژانە لە پێنج ساڵی رابردوودا، بە شێوەیەک لەم ماوەیەی جەنگدا کۆی تێپەڕبوونی کەشتییەکان 111 کەشتی بووە کە 40 دانەیان کەشتیی گواستنەوەی نەوت بوون
رۆژی 23ی ئاداری 2026، ئاژانسی بلومبێرگ بڵاویکردەوە، کەشتیی بازرگانیی "ئۆمێگا" نزیکەی 2 ملیۆن بەرمیل نەوتی عێراقی لە رێگەی تەنگەی هورمزەوە بۆ هیندستان گواستووەتەوە. بەپێی نرخی سەبەتەی نەوتی هیندستان لە 20ی ئاداری 2026دا، نرخی هەر بەرمیلێک 150 دۆلار بووە
نرخی نەوتی برێنت هێشتا لە سەرووی 100 دۆلارە. ئەو بڕە نەوتەی وڵاتانی بەکاربەر لە کۆگەی نیشتمانییەوە خستیانە بازاڕ، نەیتوانی نرخ دابەزێنێت، چونکە هیچ خستنەڕوویەک ناتوانێت ئەو بۆشاییە پڕ بکاتەوە کە بەهۆی داخستنی تەنگەی هورمزەوە لە بازاڕ کەم بووەتەوە. هەربۆیە، رۆژ دوای رۆژ گوشارەکانی ئەمریکا و جیهان بۆ کردنەوەی تەنگەی هورمز و تێپەڕبوونی کەشتییەکان روو لە زیادبوون دەکەن
بەپێی ژمارەکانی خۆیان، داهاتی نەوتی عێراق لە چارەکی یەکەمی 2026دا ئەگەر مانگی ئاداری 2026ش تەنیا ئەو بڕە بێت هەناردەی بەندەری جەیهان دەکرێت ئەوا لەگەڵ مانگی یەک و دوودا دەگاتە دوو هێندەی ئەو بڕەی لە 2014دا بەدەستهاتووە، هاوشێوەی چارەکی یەکەمی 2020 و 2017 دەبێت. بەم شێوەیەش لە رووی داهاتەوە عێراق کێشەی نییە و بەپێچەوانەی ئەوەی باس دەکرێت کێشەیەکی ئەوتووی بۆ دروست نابێت، چونکە ئەزموونی لەگەڵ کەمبوونەوەی داهاتی نەوت بە درێژایی دوو دەیەی رابردوو هەیە.
ئەمەی ئێستا لە بازاڕی وزە و بەتایبەتیش نەوت و گاز دەبینین تەواو جیاوازە و هاوشێوەی رووداوەکانی رابردوو نییە کەوا یەک بەرهەمهێنەر یاخود یەک بەکارهێنەر بەئامانج گیرابێت، بەڵکو دەرچەی 20 ملیۆن بەرمیل گیراوە و هاتووچۆی رۆژانەی دەیان کەشتی دیکە نییە کە ئاڵۆگۆڕی بازرگانیان لەم تەنگەیەوە دەکرد.
عێراق و هەرێمی کوردستان لەگەڵ هەڵگیرسانی جەنگدا، نەوەکو پریشکی ئاگرەکەیان بەرکەوت، بەڵکو سەرچاوەی بژێوی و شادەماری ئابوورییان بەرەو پەککەوتنە
رۆژ بە رۆژ مەترسی لەسەر کەشتییەکانی گواستنەوەی نەوت و زیادبوونی ئەگەری داخستنی گەرووی هورمز بەهۆی شەڕەوە زیاد دەبێت، کە لە ئەگەری داخستنی تەواوەتیدا ئەوا کاریگەرییەکەی، بەهۆی ئەو بەشدارییەی لە بازاڕی وزەی جیهانی هەیەتی زۆر گەورە دەبێت و لێکەوتەی بەتەنیا لەسەر نرخەکان نابێت، بەڵکو وڵاتانی بەرهەمهێنەری نەوت و بەکارهێنەریش زیانمەند دەبن
زیاتر لە سێ مانگە رێککەوتنی سێقۆڵی بۆ هەناردەکردنی نەوتی کێڵگەکانی هەرێمی کوردستان بە بۆری و فرۆشتنی بە بازاڕەکانی جیهان کراوە و "رێککەوتنەکە بۆ ماوەی 30 رۆژ لە کاتی واژۆکردنییەوە کاری پێدەکرێت و بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی تاوەکو 31ی کانوونی یەکەمی 2025 درێژ دەکرێتەوە. لایەنەکان دەتوانن رێکبکەون لەسەر درێژکردنەوەی رێککەوتنەکە بۆ کاتێکی زیاتر یان پێشوەختە کۆتایی پێبهێنن".
زیانە کورتخایەن و درێژخایەنەکانی هێرشەکەی سەرکۆرمۆر و بژارەی بەردەم دابینکردنی ئاسایشی وزەی هەرێمی کوردستان
