(2-2)
لە بەشی یەكەمی ئەم وتارەمدا، باسی ئەوەم كرد كە كەرتی گشتی چی پێدەكرێ بۆ ئەوەی گوڕوتین بە سینەمای خۆماڵی كوردستان ببەخشێ؟ ئەكتەرەكانی دیكەی ئەو بوارەش ـ واتە كەرتی تایبەت، جەماوەر و فیلمسازان ـ بەهەمانشێوە ئەركیان دەكەوێتە سەر شان. بەڵام بۆ ئەوەی ئەوان ئەركەكەی خۆیان جێبەجێ بكەن، دەبێ حكومەت بەشێوەیەكی راستەقینە دەستیان بگرێ.
یەكێكی دیكە لەو هەنگاوانەی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەتوانێ بیهاوێژێ ئەوەیە هانی كەرتی تایبەت بدات بەشداری ئەو هەوڵە بكەن، بۆ ئەو مەبەستەش دەبێ پشت بە رێوشوێنی سەرنجڕاكێشی باج وەك هاندانێك بۆ وەبەرهێنان و بودجەی پێویست بۆ بەرهەمهێنەران ببەستێ.
كەرتی تایبەت هەتا ئێستا لەو بوارەدا نەهاتوونەتە مەیدان. ئەگەر لە روانگەی بزنسەوە سەیری مەسەلەكە بكەین، ئەوە ئەوانەی دەتوانن وەبەرهێنان بكەن، هێشتا متمانەیان بەو كەرتە نییە.
هیچ وەبەرهێنەرێك كە هۆشی لەسەر خۆی بێ نایەت پارەی خۆی بە ئاودا بدات. بەڵام كەسێكی خاوەن مێشكی بزنس دەشێ بە كۆمەڵێك پاڵنەر هانبدرێ.
كریدیتی باجی وەبەرهێنان كە بە پارێزبەندیی باجیش ناسراوە، بۆ ئەو كەسانەی كە پشتگیریی بەرهەمهێنانی فیلم دەكەن، یان وەبەرهێنانی تێدا دەكەن، وەك میتۆدێكی دروست لە هەموو جیهاندا تاقیكراوەتەوە. بۆ نموونە پۆڵەندا 50٪ هاندانی باجی هەیە، ئەو رێژەیە لە فیجی 47٪ و لە بەلجیكا نزیكەی 45٪ و لە چین و كۆڵۆمبیا 40٪ و لە هۆڵەندا 35٪ و لە فەرەنسا و ئیمارات دەبێتە 30٪.
بۆ هاندانی زیاتری وەبەرهێنەران و بەرهەمهێنەرانی فیلم، دەكرێ بودجەیەكی گونجاوی حكومەت لە شێوەی بەخشین تەرخان بكرێ. جیاوازیی نێوان وەبەرهێنان و ئەو پارەیەی حكومەت دەیبەخشێ ئەوەیە كە ئەو لایەنەی پارەكەی بەخشیوە پشكی لە قازانجی بەرهەمەكەدا نییە و پێویستیش ناكات پارە بەخشراوەكە بگەڕێندرێتەوە. لەلایەكی دیكەوە وەبەرهێنەرەكە، لە پاڵ ئەو قازانجەی لە كەمكردنەوەی باج پێیدەگات، دەبێتە هاوبەشێكی تەواو لەگەڵ بەرهەمهێنەرەكە و مافی ئەوەی هەیە پاش هەڵگرتنەوەی بڕی وەبەرهێنانەكەی 50٪ی قازانجەكەش وەربگرێ.
دەستپێشخەریی هاریكاریی دارایی گونجاو لە زۆر وڵاتی ئەوروپی كاری پێدەكرێ كە بەرچاوترینیان یوریمیجی یەكێتیی ئەوروپایە (سندوقی پشتگیریی سینەمای ئەوروپی).
ماوەیەكی زۆرە وەزارەتی رۆشنبیری و لاوانی حكومەتی هەرێمی كوردستان بودجەیەكی ساڵانە بۆ بەرهەمهێنانی فیلم تەرخان دەكات، هەرچەند بە داخەوە پارەكە زۆربەی جاران لە كەسانی گەندەڵ و نەشیاودا بەفیڕۆ دراوە كە كەسانێكی خاوەن پەیوەندین و خۆیان لە بەرپرسیارێتی دەدزنەوە. زۆربەی جاران ئەو كەسانە ستافی خودی وەزارەتەكەن كە لە كەڵك و كار كەوتوون كەچی لە ناوچاوانیان نووسراوە بۆ ماوەیەكی زۆر لەو كارە بەردەوام بن.
هۆكاری ئەمە بۆ نەبوونی سیستەمێكی یەكدەست و هەوڵی بە دڵ و بە گیان بۆ هونەر دەگەڕێتەوە، یانیش بێ سیستەمییەك كە بەهۆی كاغەزكاری و دەرگاوانەكانەوە بە سەختی لە ناو رێڕەوی فەرمانگەكاندا پارێزگاری لێدەكرێ، باسی ئەو شارەزا ساختانەش ناكەم كە بە راوێژكار خۆیان دەردەخەن و من بە ناشارەزا ناویان دەبەم. سینەما بەڕاستی لە كێشەدایە.
لایەنێكی ئابڕووبەری دیكەی بەشداریی وەزارەت ئەوەیە كە بە بردنی 75٪ی پشكی بەرهەمەكە بۆ خۆی و 25٪ بۆ فیلمسازەكە، فیلمەكە دەكاتە هی خۆی، هەرچەندە زۆربەی جاران ناتوانێ هەموو پێویستییەكانی بودجەی بەرهەمهێنان پڕبكاتەوە یان لە بازاڕدۆزیی فیلمەكەدا وەبەرهێنان بكات، لە كاتێكدا ئەوە گرنگترین هەنگاوە بۆ دروستكردنی پیشەسازییەك كە بتوانێ خۆی رابگرێ.
كاتێك وەزارەت زۆرینەی مافی خاوەندارێتی بۆ خۆی دەبات بێ ئەوەی فیلمەكە تەواو بووبێ، ئەوە وەبەرهێنەرەكان هیچ پاڵنەرێكیان نابێ بۆ تەواوكردنی پڕۆژەكە یان دابەشكردنی خەرجییەكانی.
پشتگیری و هاوكارییەكان یان دەبێ لە شێوەی پارەی بەخشراو بن بۆ یارمەتیدانی هونەر یان لە فۆرمی وەبەرهێنانی بزنسدا بن. لە حاڵەتی دووەمیاندا وەزارەت مافی ئەوەی هەیە داوای تەنیا 50٪ی قازانجەكە بكات. 50٪كەی دیكە بۆ بەرهەمهێنەرانی فیلمەكەیە. چەند وڵاتێكی كۆمۆنسیتی لێدەربچێ، ئەمە شێوازێكی ستانداردی وەبەرهێنانە لە هەموو شوێنێكی جیهان.
هەرچی خەڵكیشە، بینەرانی كورد، وەك بینەرانی هەموو جیهان، لایەنگری سەرگەرمیی باوی هۆڵیوودن. ئەوەش ناكۆكە لەگەڵ سروشتی فیلمە كوردییەكان كە زۆربەی جاران بۆ فیستیڤاڵەكان ئامادە دەكرێن و بایەخ بە پەیام دەدەن و بێبەرین لە كواڵیتی فیلمە زەبەلاح و دڵخۆشكەرەكان.
بەڵام خەڵك دەبێ رابهێنرێن لەوەی پشتگیری لە سینەمای لۆكاڵی بكەن. حكومەت دەتوانێ یارمەتی دروستبوونی ئەو جۆرە كەشە بدات، بەوەی بەشێك لە خەرجییەكانی كاركردنی سینەماكان بگرێتە ئەستۆی خۆی، بۆ ئەوەی خاوەن سینەماكان بە پارەیەكی كەمتر خەڵك بۆ سینەماكان رابكێشن.
بەهەمانشێوە فیلمسازەكانیش دەبێ هەڵوێستێك پەیڕەو بكەن كە كردەیی بێ و لەگەڵ بازاڕدا بگونجێ، واتە فیلمەكانیان لەگەڵ حەز و خواستی بینەری باودا یەك بگرێتەوە. مەرجیش نییە بۆ ئەمە سوود لە تەكنیكە ناوازەكانی هۆڵیوود وەربگرن، بەڵكو چیرۆكی سادەی مرۆیی بكەن بە فیلم كە تێیدا شۆخییەكی خۆش و چیرۆكی رۆمانتیكی هاوشێوەی فیلمەكانی هیندوستان، نایجیریا و میسر هەبێت.
نوڵیوودی نایجیریا دوای كەرتی كشتوكاڵ گەورەترین دروستكەری هەلی كاری ئەو وڵاتەیە. نوڵیوود ساڵانە هەزار فیلم بەرهەمدەهێنێ كە بودجەكەیان لە نێوان 7 بۆ 13 هەزار دۆلارە.
ئەو بودجەیەی لە كوردستان لەلایەن وەزارەتی رۆشنبیرییەوە بۆ یەك فیلم خەرج دەكرێ كە لە فێستیڤاڵە جیهانییەكان بەشداری دەكات و دواتر دابەش دەكرێ، بەسە بۆ دروستكردنی 20 فیلمی ئاوها بۆ بازاڕەكانی نێوخۆ. بەڵام بەو پێیەی ستانداردی ژیانی كوردستان جیاوازە لە هی نایجیریا، من پێشنیار دەكەم بودجەكەش لە كوردستان دوو بەرامبەر بكرێ. ئەمە وادەكات خەڵك مانگانە نزیكەی یەك فیلمی نوێی خۆماڵی ببینن.
بەكارگێڕی و پلانێكی دروست دەتوانین سكرینی سینەماكان و تەلەڤزیۆنەكانمان پڕ بكەین لە فیلمی هەموو ژانرەكان و بابەتەكان. ئەمە وادەكات سینەمای كوردی دەربكەوێ و بەشێكی باشیش لە گەنجان دابمەزرێنێ، لەوێشەوە هەم بناغەیەك بۆ دەرخستنی تواناكانیان دادەنرێ و هەمیش دەتوانن بژێوی خۆیانی لێ دابین بكەن. بە كورتییەكەی خۆمان كێكەكە دروست دەكەین و خۆشمان دەیخۆین.
كەناڵەكانی تەلەڤزیۆن كەمترین بایەخیان بە فیلمی خۆماڵی داوە، ئەگەرچی ژمارەیەكی زۆر لە فیلمەكان خاوەنی خەڵاتی بەناوبانگی نێودەوڵەتین و كورتەفیلمە خۆماڵییەكانیش ئەوەندە زۆرن كە دەتوانن بۆ چەند ساڵی داهاتوو خشتەی تەلەفزیۆنەكانیانی پێ پڕ بكرێتەوە.
كەناڵەكان بایەخ بە ناساندنی فیلمە كوردییەكانیش نادەن، بەڵكو بە خۆڕایی فیلمە یەكەمەكانی هۆڵیوود دەناسێنن و بەناوی سەرگەرمییەوە ریكلام بۆ فیلمە زەبەلاحەكان دەكەن، ژمارەكانی بۆكس ئۆفیس ریز دەكەن و هەر بە ناوهێنانیان بازاڕیان بۆ بەهێز دەكەن. ئامۆژگاریی من بۆ ئەو كەناڵانە ئەوەیە: ستۆدیۆكانی هۆڵیوود دەیان ملیۆن دۆلار بۆ ریكلامی فیلمەكانیان تەرخان دەكەن، بۆیە ئێوە لە رێگەی ناساندنی ئەو فیلمانەوە دەتوانن داهاتێك بۆ خۆتان دەستبخەن، كەچی ئێوە وەك كاری خێرخوازی ئەوەیان بۆ دەكەن.
پشتگوێخستنی فیلمی خۆماڵی لەلایەن كەناڵە تەلەفزیۆنییەكانی خۆمانەوە بە دوو رێگە چارەسەر دەكرێ: ستاف یان راوێژكارانی تێگەیشتوو بەرپرسیارانە پرۆگرامەكان دابنێن و حكومەت كۆمەڵێك رێنمایی بۆ پەخش دابنێ.
بەڵام توخمێك هەیە كە ئەگەر لەبەرچاو نەگیرێ، هەموو ئەوەی لێرەدا نووسراوە تەنیا وەك وشەی سەر سكرینی كۆمپیتەر دەمێننەوە. بەبێ ئەو توخمە هەرگیز سینەمایەكی راستەقینە یان كۆڵیوود نایەتە ئاراوە، بەڵكو تەنیا كۆمەڵێك كاری گەمژانەی سەرلێشێواو سەوز دەبن.
ئەو توخمە جادووییە كە لە سەرسەرەوەی لیستەكەی مندا دێ چاكسازییە، واتە چاكسازییەكی سەرتاسەری.
چاكسازی یەكەم و تاكە رێگەی بەرەوپێشچوونە بۆ ئەوەی شوێن و پێگەیەكی باش بەدەست بهێنین یان لەسەر سكرینە زیوینەكە ببینە خاوەن پێگەی خۆمان، لەوێشەوە دەتوانین رێگەیەكی دڵخۆشكەر بگرینەبەر. من هەر گەشبینم بەوەی بەو ئامانجە دەگەین.
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ