ڤیکتۆریا تایلەر بۆ رووداو: لە واشنتن جۆرێک لە ماندوبوون لە عێراق دروست بووە

 

ڤیکتۆریا تایلەر، یاریدەدەری پێشووی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ کاروباری عێراق و ئێران لە هەڤپەیڤینێکی تایبەتدا لەگەڵ رووداو رایگەیاند، هەرچەندە هێشتا بایەخ بە دۆسیەی عێراق دەدرێت، بەڵام لە ماوەی 10 ساڵی رابردوو دا جۆرێک لە "ماندوبوون لە عێراق" لە نێو ناوەندە بڕیاربەدەستەکانی ئەمریکا دروست بووە و عێراق چیدی لە سەرووی مانشێتەکاندا نییە." 

 

ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەمریکا رۆڵێکی سەرەکی هەبوو لە رێگریکردن لە بەربژێرکردنی نووری مالیکی و دەبوو بەربژێری نوێ لەلایەن واشنتن و تارانەوە قبووڵکراو بێت.

 

تایلەر ئاماژەی بەوە کرد کە عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، رووبەڕووی هەمان ئەو ئاستەنگانە دەبێتەوە کە سوودانی رووبەڕووی بووەوە، بەتایبەت هەژموونی گرووپە میلیشیاکان لە نێو سیستمی سیاسی و ئابووری دا.

 

جەختیشی کردەوە کە ئەمە کێشەیەکی سیستماتیکە و تەنیا بە سەرۆکوەزیران چارەسەر نابێت، بەڵکو پێویستی بە هەوڵێکی هەمەلایەنە هەیە و گۆڕانکارییەکان بە شەو و رۆژێک رونادەن.

 

سەبارەت بە دۆسیەی کورد، بەڕێوەبەری دەستپێشخەریی عێراق رایگەیاند کە ئیدارەی ئێستای ئەمریکا تەنیا لە کاتە هەستیارەکاندا دەستوەردان دەکات، وەک بابەتی بۆری نەوتی عێراق- تورکیا، بەڵام وەک ئیدارەکانی پێشوو ئارەزووی نێوەندگیریی رۆژانەی بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی وەک مووچە و پێکهێنانی حکومەتی هەرێمی کوردستان نییە و ئەو بابەتانە لە سەرووی ئەجێنداکانیاندا نین.

 

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: دەبێت بڵێم هەم سەرسامم و هەم دڵخۆشم کە دەبینم قەرەباڵخییەکی ئاوا زۆر لێرە لە واشنتن کۆبوونەتەوە، هەندێکیشیان لە شوێنە جیاوازەکانی ئەمریکاوە هاتوون بۆ ئەوەی بەشدار بن لەم گفتوگۆیانەی لەبارەی عێراق دەکرێن. پێموایە ئەمە ئەوە نیشان دەدات کە هێشتا لە ئەمریکا بایەخێکی زۆر هەیە بۆ ئەوەی بزانرێت چی لە عێراق دەگوزەرێت و هاوبەشیی نێوان ئەمریکا و عێراق بە کوێ دەگات. لەلایەن ئیدارەی ئەمریکاوە، دەبینین کارەکتەرە سەرەکییەکانی وەک باڵیۆز تۆم باراک بایەخێکی زۆر بە دۆسیەی عێراق دەدەن و ئەوە نیشانەیەکی باشە. بەڵام بە گشتی، لە ماوەی 10 ساڵی رابردوودا، تێبینیمان کردووە کە تیشکۆی ئەمریکا لەسەر عێراق کەمی کردووە و جۆرێک لە "ماندوبوون لە عێراق" دروست بووە. عێراق چیدی لە سەرووی مانشێتی هەواڵەکاندا نییە، بەڵام ئێمە لە "دەستپێشخەریی عێراق" هەوڵ دەدەین رووبەڕووی ئەوە ببینەوە و دڵنیا بینەوە لەوەی عێراق لە نێو گفتوگۆ و سەرنجەکاندا دەمێنێتەوە.

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: ئەوەی من دەیبینم، بێگومان ئەمریکا رۆڵێکی زۆر گەورەی هەبوو لە رێگریکردن لە بەربژێرکردنی نووری مالیکی، سەرۆکوەزیرانی پێشوو. ئێمە هەر لە سەرەتاوە دەمانزانی هەر کەسێک لەلایەن "چوارچێوەی هاوئاهەنگییەوە" دیاری بکرێت، پێویستە بەربژێرێک بێت کە لەلایەن هەردوو وڵات، ئەمریکا و ئێرانەوە، پشتگیری لێ بکرێت یان قبووڵکراو بێت. پێش بڕیارەکەی چوارچێوەی هاوئاهەنگی، ناوی "عەلی زەیدی" بە فەرمی وەک بەربژێر راگەیێندرا، بێگومان چوارچێوەی هاوئاهەنگی ئەو ناوەیان بۆ ئەمریکا نارد و ئەمریکاش رێگەی دا بەربژێرکردنەکە بەرەو پێش بچێت.

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: بێگومان لێدوانەکانی ئەمریکامان بینی کە زۆر پۆزەتیڤ بوون لەبارەی بەربژێرکردنی عەلی زەیدی. بەڵام دەبێت ئەوەمان لەبیر بێت کە ئەویش رووبەڕووی هەمان ئەو ئاستەنگانە دەبێتەوە کە سەرۆکوەزیران سوودانی رووبەڕووی بووەتەوە، لە رووی هەژموونی میلیشیاکان و دزەکردنیان بۆ نێو هەردوو سیستمی سیاسی و ئابووری. ئەمانە کێشەی سیستماتیکن و تەنیا بە سەرۆکوەزیران چارەسەر نابن؛ ئەمە پێویستی بە هەوڵێکی هەمەلایەنەی چوارچێوەی هاوئاهەنگی و پێکهاتەکانی دیکەی نێو سیستمی سیاسی و ئەمنیی عێراق هەیە. پێشبینی ناکەم پێشکەوتنی خێرا لەم بوارەدا هەبێت. ئەمە کێشەیەکە لە ماوەی چەندین دەیەدا دروست بووە، کاتێک میلیشیاکان گەشەیان کردووە و هەژموون و هێزیان زیادی کردووە، گۆڕانکارییەکە بە شەو و رۆژێک روونادات. حکومەتی داهاتوو دەتوانێت و پێویستە هەندێک هەنگاو بنێت بۆ سنوردارکردنی هەژموونیان، بەڵام نابێت خۆمان هەڵبخەڵەتێنین و وا بیر بکەینەوە کە ئەمە پرۆسەیەکی خێرا و ئاسان دەبێت.

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: دەبێت بزانین کێ لە نێو چوارچێوەی هاوئاهەنگی پشتگیری دەکات. بێگومان دەنگۆی زۆر هەیە کە عەلی زەیدی لە چەند کەسایەتییەکی سەرەکی نێو چوارچێوەی هاوئاهەنگی یان نزیک لەوانەوە نزیکە، بۆیە ئەو پەیوەندییانە و ئەو پشتگیرییە سیاسییە یەکلاکەرەوە دەبن ئەگەر بیەوێت لە هەر دۆسیەیەکدا هەنگاو بنێت کە بەشێکە لە ئەجێندای حکومەتی داهاتوو. ئەوەش تەنیا مامەڵەکردن لەگەڵ میلیشیاکان ناگرێتەوە، بەڵکو هاوسەنگکردنی سیاسەتی دەرەوە بەرامبەر ئەمریکا و ئێران و هەروەها قەیرانی ئابووری کە لە ئارادایە، بەتایبەت کاتێک عێراق ناتوانێت نەوت هەناردە بکات.

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: پێموایە بینیمان کە ئەم ئیدارەیە لە ساتە هەستیارەکاندا دەستوەردانی کردوە، کاتێک هەندێک بابەتی دیاریکراو کاریگەرییان هەبووە، وەک دووبارە کردنەوەی بۆری نەوتی عێراق- تورکیا. بەڵام راست دەکەیت، پێموانییە ئەم ئیدارەیە هێندەی ئیدارەکانی پێشوو ئارەزووی نێوەندگیری بۆ رێککەوتن و چارەسەرکردنی کێشەی مووچەی هەبێت. ئەمە بەو مانایە نییە کە پێیان وایە دۆسیەی کورد گرنگ نییە، بەڵام بەو مانایەیە کە چیدیکە ئەو بەشدارییە رۆژانەیەی کە پێشتر دەمانبینی، ئێستا نایبینین.

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: پێموایە پەیوەندیی زۆر هەبووە لە نێوان ئەم ئیدارەیە و هەولێر و سلێمانی، بەڵام لەسەر بابەتە دیاریکراوەکانی وەک سووریا، بۆری نەوت و پێکهێنانی حکومەت لە بەغدا. بەڵام وەک گوتت، سەرنجێکی زۆر لەلایەن ئەم تیمەوە نەبووە بۆ ئەوەی گوشار لە پارتی و یەکێتی بکەن بۆ پێکهێنانی حکومەت لە هەولێر. ئەوە بە راستی بۆ ئەوان لە سەروی ئەجێنداکانیان نەبوو.

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: بەداخەوە پرۆسەی پێکهێنانی حکومەت رێک لەگەڵ کاتی کۆنفرانسەکەمان یەکی گرتەوە. ئێمە زۆر هەوڵمان دا کە خەڵکمان لە هەموو لایەنە سیاسییەکانەوە هەبێت، چ لە بەغدا و چ لە هەولێر و سلێمانی. هەندێکیان نەیانتوانی بێن بەهۆی پابەندییەکانیان بە پرۆسەی پێکهێنانی حکومەتەوە، بەڵام هیوادارین بۆ کۆنفرانسی ساڵی داهاتوو بێن.

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: زۆربەی میوانە کوردەکانمان لەم کۆنفرانسەدا بە ئینگلیزی قسە دەکەن، ئەوەش رەنگدانەوەی واقیعەکەیە. بەڵام ئەوەی هەمانە، کۆمەڵێکی زۆر لە شرۆڤەکار و سیاسیی کورد لێرەن بۆ ئەوەی دڵنیا بینەوە لەوەی دیدگای کورد دەگات.

 

 

ڤیکتۆریا تایلەر: سوپاس بۆ ئێوەش.