سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاری: خانەنشینبوونی فەرمانبەران دەکەینە ئەلیکترۆنی

01-11-2025
ئەحمەد حەمید
ئەحمەد حەمید
هیوا ئەفەندی، سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاریی حکومەتی هەرێمی کوردستان
هیوا ئەفەندی، سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاریی حکومەتی هەرێمی کوردستان
A+ A-
 
رووداو دیجیتاڵ

هیوا ئەفەندی، سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاریی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەڵێت، پرسی ئامادەکردنی لیستی مووچەی فەرمانبەرانی مەدەنی و سەربازی لە هەرێمی کوردستان بە تەواوی ئاسانکاری بۆ کراوە و ئیدی بابەت نییە، بەڵکو دەتوانرێ لە 10 رۆژدا بە تەواوی ئامادە بکرێ و هیچ کەم و کوڕییەکی تێدا نابێت.
 
هیوا ئەفەندی، سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاریی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە بووڵتەنی کاژێر 12:00ـی تۆڕی میدیایی رووداو کە سەنگەر عەبدولڕەحمان پێشکێشی دەکات، دووپاتی کردەوە کە بە بەکارهێنانی سیستمی پەیڕۆڵ و پشتبەستن بە پێناسی دیجیتاڵی، لیستی مووچە ئامادە دەکەن و گوتی، "دەرفەتی بیانوو و کێشەی نەماوە" لە لایەن بەغداوە، بەڵام باسی لەو گوشارانە کرد کە لەسەر شاندی دانوستاندنی هەرێمی کوردستان هەیە و وایکردووە هەندێک داوای "نامەنتقی"ی بەغدا قبووڵ بکرێت.
 
لیستی مووچە لە چەند رۆژدا ئامادە دەبێت؟
 
سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاریی گوتی، ئامادەکردنی لیستی مووچە بەپێی ویستی فەرمانگەکە کاتی جیاواز وەردەگرێ، بەڵام لە کاتی پێویستدا لە 10 رۆژدا ئامادە دەبێت.
 
هیوا ئەفەندی دەڵێ: "لیستەکان چونکە لەسەر پێناسی دیجیتاڵی ئامادە دەکرێن و لە رێگەی سیستەمێکی دیجیتاڵییەوە بەڕێوەدەچن، هیچ کەم و کوڕییەکیان تێدا نییە. لەو کاتەوەی سیستمی پەیرۆڵ بەکارهاتووە، تاوەکو ئێستا هیچ کێشەیەک لەگەڵ لیستی مووچە نەبووە، چونکە دەرفەتی تیا نەماوە بیانوویان هەبێت."
 
قبووڵکردنی داوای "نامەنتقی"ی بەغدا
 
هیوا ئەفەندی ئاماژەی بەوەدا، بەشێک لەو کێشانەی لە دانوستاندنەکان ماونەتەوە، پەیوەندی بە گوشار و کێشەی ناوخۆی هەرێمەوە هەیە کە شاندی دانوستاندن ناچار دەکات داوای نالۆژیکی قبووڵ بکات.
 
هیوا ئەفەندی نموونەی بە بڕینی رێژەی 3%ی خانەنشینی هێنایەوە کە بەغدا داوای کردووە بۆ فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان، بۆ ئەو ماوەیەی کە لێبڕینی خانەنشینی تێدا نەبووە لە ساڵی 2004 تا 2024.
 
ئەو بەرپرسە دەڵێت، "ئەوە بابەتێکە کە بەڕای من نەدەبوایە شاندی دانوستانکاری ئێمە قبووڵی بکات، بەڵام ئەوەندە لەنێو هەرێمی کوردستان گوشار لە خودی ئێمە دەکرێت و لە شاندی دانوستاندن دەکرێت، لە پێناوی ئەوەی بەس ئەوە جێبەجێ بکەن، ئامادە بوون ئەوەش قبووڵ بکەن."
 
هیوا ئەفەندی روونی کردەوە، تەیف سامی، وەزیری دارایی عێراق داوای کردبوو کە بۆ هەر مووچەخۆرێک کۆی گشتیی ئەو 3%یەی لێ دەبڕدرێ (بە درێژایی 10 ساڵ) بزانرێ و ئەو بڕە پارەیەش بەسەر 36 مانگدا دابەش بکرێت.
 
بەرپرسەکەی حکومەتی هەرێمی کوردستان گوتی، "من دەبێت بۆ هەر 680 هەزار کەس بۆ 10 ساڵ هەژمار بکەم، هەر مانگێک کۆی ئەو بڕەی کە دەبێت بیداتەوە چەندە، کۆی گشتییەکەی چەندە و مانگانەش چەند بداتەوە."
 
بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە، فەرمانگەی تەکنەلۆجیا لەرێگەی سیستمی پەیرۆڵەوە بڕی مووچەی بنەڕەتیی هەر فەرمانبەرێکی هەژمار کردووە و کۆی گشتیی ئەو بڕەی قەرزاری حکومەتە دیاریکراوە و بەسەر 36 مانگدا دابەش کراوە.
 
پرۆسەی خانەنشینی لە مانگی داهاتوودا دیجیتاڵ دەبێت
 
هیوا ئەفەندی باسی لەوە کرد، کۆی گشتیی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان 681 هەزار کەسە (382 هەزاری مەدەنی و 299 هەزاری سەربازی/ئەمنی).
 
سەبارەت بە خانەنشینان، نزیکەی 300 هەزار کەس خانەنشینن (184 هەزار مەدەنی و 116 هەزار سەربازی)؛ ئاماژەی بە جیاوازی پرۆسەی مووچەی خانەنشینان کرد، بەتایبەت کە لەو ژمارەیە 130 هەزار کەسیان "میراتگر"ن (مووچەی کەسی کۆچکردوو وەردەگرن)، نەوەک خودی خانەنشینەکە.
 
هیوا ئەفەندی گوتی، "بە فەرمانی سەرۆکی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیران، بۆ مانگی داهاتوو ئێمە سیستمی خانەنشینیش دەخەینە نێو سیستەمی پەیرۆڵەوە."
 
گوتیشی: "لە مانگی 11 پرۆسەی وەزیفەی گشتی و خانەنشینبوون دەبێتە پرۆسەیەکی تەواو دیجیتاڵ، خانەنشین پێویست ناکات هیچ دۆسیەیەک بباتە هیچ شوێنێک، سیستمەکە خۆی ئۆتۆماتیکیانە خانەنشینیان دەکات و هەموو داتاکانی بۆ دەگوازێتەوە."
 
گەیاندنی داتا بە بەغدا و "کەی ئاردی پاس"
 
سەرەڕای ئامادەبوونی لیستی مووچە بە شێوەی دیجیتاڵی، هیوا ئەفەندی دەڵێت، بەغدا هێشتا داوا دەکات داتاکان بە شێوەی "کاخەز و سیدی" رەوانە بکرێن، لە کاتێکدا دەتوانن "بە یەک کلیک" داتاکان بنێرێن.
 
سەبارەت بە پرۆژەی ناسنامەی دیجیتاڵی (KRD.Pass)، هیوا ئەفەندی رایگەیاند، پرۆژەکە سەرکەوتووە و ئێستا 350 هەزار فەرمانبەر بەکاری دەهێنن.
 
"دوای مانگی 10، خانەنشینان دەتوانن سوودی لێ ببینن" و لە داهاتوویەکی زۆر نزیکدا پرۆژەکە گشتگیر دەکرێت، "پارەی ئاو و کارەبا، سزای هاتووچۆ، هەموو ئەو بەڵگەنامانەکان، دەبێتە جزدانێکی ئەلیکترۆنی و خزمەتگوزارییەکانی حکومەت هەمووی دێتە ئەوێ."
 
بە گوتەی هیوا ئەفەندی، ئەم جزدانە دیجیتاڵییە وادەکات کە هاووڵاتی پێویستی بە هیچ ناسنامەیەکی فیزیکی نەبێت و لە هەمان کاتدا یەک دەروازەی چوونە ژوورەوەی (Login) بۆ هەموو خزمەتگوزارییە ئەلکترۆنییەکانی حکومەت دەبێت.
 
هۆشداری لە بەکارهێنانی ئاڵای تاجیکستان لە سۆشیال میدیا
 
سەرۆکی فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاری هۆشدارییەکی گرنگی دایە هاووڵاتیان و میدیای کوردی سەبارەت بە بەکارهێنانی هەڵەی ئیمۆجی ئاڵا.
 
هیوا ئەفەندی رەخنەی لەو پۆستانە گرت کە لە رابردوودا خەڵکیان هانداوە بە ملیۆنان پۆستی کوردی بە ئیمۆجی ئاڵای تاجیکستان (بەهۆی لێکچوون) بڵاوبکەنەوە، چونکە ئەمە کاریگەری خراپی لەسەر "ژیری دەستکرد" دروست کردووە.
 
ئەو بەرپرسە روونی کردەوە، "ئەوەی کە مەترسییە، بە ملیۆنەها پۆستی کوردی ئیمۆجی ئاڵای تاجیکستان بەکاردەهێنن. ئەمەش وادەکات ئەو داتایەی دەچێتە ناو زیرەکیی دەستکرد بۆ مەشقپێکردنی ئەو سیستەمانە، ئۆتۆماتیکیانە ئالوودە بێت."
 
هیوا ئەفەندی دەڵێت، "دەبێت کورد زۆر وریا و ئاگادار بێ. مەسەلەن لەجیاتی تۆ ئاڵای تاجیکستان بەکاربێنیت، تۆ ئیمۆجی رۆژ بەکاربێنە [بۆ داتای خاوێن]."
 
ئەو بەرپرسە داوای لە هاونیشتمانییان کرد کە ئیمۆجی ئاڵای تاجیکستان بەکارنەهێنن، چونکە AI وای زانیوە کە پەیوەندی بە کوردستانەوە هەیە، ئەمەش پێویستی بە کاتێکی زۆرە بۆ ئەوەی داتاکە خاوێن بکرێتەوە.
 

کۆمێنتەکان

وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و هه‌موو خزمەتگوزارییەکان به‌كاربێنه‌

کۆمێنتێک دابنێ

داواکراوە
داواکراوە
 

دوایین هەواڵەکان

لۆگۆی کەنەکە

کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان: دەبێت زمانی کوردی لە دەستووری سووریادا جێگیر بکرێت

لیژنەی زمان، کولتوور و پەروەردەی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان (KNK) بە بۆنەی رۆژی جیهانیی زمانی دایک کە هاوکاتە لەگەڵ 21ـی شوبات، راگەیێندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا دەڵێ، پاراستنی زمانی کوردی بە هەموو زاراوەکانییەوە تەنیا پرسێکی ئەکادیمی نییە، بەڵکو پرسێکی نیشتمانی و مان و نەمانە