رووداو دیجیتاڵ
لە کاتێکدا تەنیا چەند رۆژێک بۆ دەستپێکردنی دروێنەی گەنم لە کەرکووک ماوە، جووتیارانی پارێزگاکە چاوەڕێی بڕیارەکانی بەغدان کە وەک "سزایەکی دارایی" لێی دەڕوانن. جیاکاریی نرخ و کێشەی زەوییە کشتوکاڵییەکان وایکردووە رەنجی نیو ساڵی جووتیاران لە مەترسیی فەوتاندا بێت.
زوهێر عەلی، بەڕێوەبەری کشتوکاڵی کەرکووک، لە کاتی بەشداریکردنی لە بووڵتەنی کاژێر 17:00ـی تۆڕی میدیایی رووداو، وردەکاریی ئەو زیانانەی خستەڕوو کە بەر کەرتی کشتوکاڵی پارێزگاکە کەوتووە. بە گوتەی ئەو، تەنیا 460 هەزار دۆنم زەوی خراوەتە ناو پلانی کشتوکاڵییەوە، لە کاتێکدا نزیکەی 600 هەزار دۆنم زەویی دیکە کە گەنمیان تێدا چێندراوە، لە پلانەکە بێبەش کراون.
بەڕێوەبەری کشتوکاڵی کەرکووک ئاماژەی بەوە کرد، هۆکاری سەرەکیی ئەم بێبەشکردنە بۆ کێشەی یاسایی زەوییەکان دەگەڕێتەوە، بەتایبەت لە ناوچەکانی باکوور، باکووری رۆژهەڵات و باکووری رۆژئاوای کەرکووک کە دەکەونە چوارچێوەی ماددەی 140 و تاوەکو ئێستا کێشەی تاپۆ و خاوەندارێتییان یەکلا نەکراوەتەوە.
نرخ و تێچووی بەرهەمهێنان یەکناگرنەوە
ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە کۆبوونەوەی رۆژی 5ـی ئایاری 2026، بڕیاری دا گەنمی ناو پلان بە 700 هەزار دینار و گەنمی دەرەوەی پلان بە 500 هەزار دینار بۆ هەر تۆنێک وەربگرێت. ئەم بڕیارە ناڕەزایەتیی زۆری لای جووتیاران دروست کردووە.
زوهێر عەلی باسی لەوە کرد، تێچووی بەرهەمهێنانی هەر تۆنێک گەنم لە زەوییە بەراوەکاندا لە نێوان 350 بۆ 400 هەزار دینارە؛ ئەگەر حکومەت تەنیا بە 500 هەزار دینار وەریبگرێت، ئەوا جووتیار هیچ قازانجێک ناکات، چونکە تێچووی کێڵان، تۆو، کود و سووتەمەنی زۆر بەرز بووەتەوە و حکومەت یش پاڵپشتیی پێویستی نەکردوون. جووتیاران داوا دەکەن نرخی گەنم بۆ 800 هەزار دینار بۆ زەوییە بەراوەکان و 700 هەزار بۆ زەوییە دێمییەکان بەرز بکرێتەوە.
وردەکاریی بڕیارەکانی حکومەتی عێراق
بەپێی بڕیارە نوێیەکانی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بۆ وەرزی کشتوکاڵیی 2025-2026، پلانی وەرگرتنی گەنم بەم شێوەیە دەبێت:
1- نرخ: 700 هەزار دینار بۆ تۆنی ناو پلان؛ 500 هەزار دینار بۆ تۆنی دەرەوەی پلان.
2- بڕی بەرهەم: بۆ هەر دۆنمێک لە سیستم ی ئاودێریی نوێ 900 کیلۆگرام، بۆ بەراو 750 کیلۆگرام و بۆ دێمی 300 کیلۆگرام وەردەگیرێت.
3- بنەتۆو: وەرگرتنی 100 هەزار تۆن بنەتۆوی پلە باڵا بە 700 هەزار دینار بۆ هەر تۆنێک.
لە بڕیارەکاندا پشکی هەرێمی کوردستان بۆ وەرگرتنی گەنم بە 400 هەزار تۆن دیاری کراوە، کە 292 هەزار تۆنی لە ناو پلان و 108 هەزار تۆنی لە دەرەوەی پلاندایە. ئەمە لە کاتێکدایە کە بەرهەمی هەرێمی کوردستان زۆر لەو بڕە زیاترە.
بەڕێوەبەری کشتوکاڵی کەرکووک ئاماژەی بەوەش کرد، لە کەرکووک لقەکانی بەرهەمە نەوتییەکان مەرجی زۆر تووندیان بۆ پێدانی "گاز" داناوە کە لە هیچ پارێزگایەکی دیکەی عێراقدا هاوشێوەی نییە.
دروێنەی گەنم لە کەرکووک بڕیارە لە 25ـی ئەم مانگە دەستپێبکات. زوهێر عەلی دەڵێت، هێشتا کات ماوە بۆ ئەوەی حکومەت پێداچوونەوە بە نرخەکاندا بکات، بەتایبەت کە ئەمساڵ بەهۆی بارانی زۆرەوە بەرهەمێکی کوالێتی بەرز چاوەڕوان دەکرێت.
کەرتی کشتوکاڵ لە کەرکووک ساڵانە رووبەڕووی کێشەی سیاسی و یاسایی دەبێتەوە، بەتایبەتی لەو ناوچانەی کێشەی یاساییان لە نێوان جووتیارانی کورد، تورکمان و عەرەبدا هەیە.
ئەم کێشانە کە رەگ و ریشەیان بۆ سەردەمی رژێمی پێشوو و پڕۆسەی تەعریب دەگەڕێتەوە، تاوەکو ئێستا لە چوارچێوەی مادەی 140ـی دەستووردا چارەسەر نەکراون و کاریگەریی راستەوخۆیان لەسەر بژێویی هەزاران خێزانی جووتیار لە پارێزگاکە دروست کردووە.
کۆمێنتەکان
وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و ههموو خزمەتگوزارییەکان بهكاربێنه
کۆمێنتێک دابنێ