ئەوەى مرد غەزال بوو، یان ویژدانى ئێمە؟

كاژێرێك له‌مه‌وپێش
عارف قوربانی
عارف قوربانی
A+ A-
 
لە سەرهەڵدانى شۆڕشى ژینا و لە بەردەوامیی خۆپێشاندان و ناڕەزایەتییەکانى دواتردا لە شار و شارۆچکەکانى رۆژهەڵاتى کوردستان، هەر بە تەنیا ئازایەتى ئەو کچ و کوڕە گەنجە بە جەرگانەى رۆژهەڵاتى نیشتمانى داگیرکراومان نەبینى کە بە جەرگ دەچوون بەرەو پیرى مەرگەوە. بەڵکو شایەتى جوامێری و ئازایەتیی سەتان هەزار هاووڵاتى لە منداڵ و کاسبکار و مامۆستاى ئایینى و پیرەژن و پیرەمێردى بەساڵاچوو بووین، چۆن بە ریزى یەک لەدواى یەکى هەزاران کەسییەوە، لەژێر دەسەڵات و جەبەڕووتى دەزگا داپڵۆسێنەرەکان و سوپاى ئێراندا، بە ئاپۆڕاو بە سروودى نیشتمانى و درووشمى دژ بە داگیرکەر، بەو پەڕى رێزەوە تەرمى شەهیدەکانیان دەبرد بۆ دوا مەنزڵگەى شەرەف لە گۆڕستان. 
 
ئێستاش وتارى ئەو مامۆستا ئایینییانە لە گوێماندا دەزرنگێتەوە کە لەکاتى تەڵقینى شەهیدەکاندا بەچى حەماسەتێکى کوردانە و چاونەترسانە، بە بەرچاوى دەسەڵاتەوە پەنجەى شایەتمانیان بە درووشمى تۆڵەسەندنەوە رادەوەشاند. بە وتارى ئاگرین بەگژ ستەم و ستەمکاریدا دەچوونەوە. هێشتا ئاواز و نەغمەى ئەو سروودانەى بە کۆرسى خۆڕسکانەى دەیان هەزار ژن و پیاوى رۆژهەڵاتەوە لەناو شارەکانى سنە، سەقز، بانە و مەریوان، کرماشان و جوانڕۆ پاوە و سەرپێلى زەهاو. مهاباد و سەردەشت و بۆکان. دژ بە داگیرکەر دەگوتران، لە ئاسماندا دەزرنگێنەوە. ئێمە شاهێد و بینەرى ئەو شانازییە گەورەیە بووین کە کوردانى رۆژهەڵات لە نێوجەرگەى شارە داگیرکراوەکانى کوردستان، وەک بەگژاچوونەوەى داگیرکەر بۆ مێژوو تۆماریان کرد. مرۆڤ کاتێ ئەو ئازایەتى و گیانى شۆڕشگێڕییەى لە شارەکانى رۆژهەڵاتى کوردستان دەبینى، هەستى شانازیکردنى کوردبوون لە ناختا باڵاى دەکرد. 
 
بەڵام ئەفسوس لە دوو سێ رۆژى رابردوودا بووین بە شاهێد و بینەرى شەرمەزارترین دیمەنى مێژووى پڕ لە تراژیدیاى میللـەتەکەمان کە لە شارێکى بەناو ئازادى وەک سلێمانى چۆن مامەڵە لەگەڵ کچە خەباتگێڕێکى رۆژهەڵاتى کوردستان کرا، شارێک کە لە مێژوودا وەک ناوەندێکى گرنگى بەرەنگاربوونەوە و بەگژداچوونەوەى ستەم ناسراوە. دوێنێ و پێرێ دیمەنێکى شەرمەزارکەرى بۆ خۆی و کوردى باشوور بردە ناو لاپەڕەکانى مێژووەوە. 
 
غەزال مەولان، کچە پێشمەرگەیەکى رۆژهەڵاتى کوردستان بوو، لە یەکێک لە کەمپەکانى سنوورى پارێزگاى سلێمانى خۆى و چەند هەڤاڵێکى بە درۆنى ئێران دەکرێنە ئامانج. بەهۆى سەختى برینەکەیەوە هاوڕێکانى ناچار دەبن بیگەیێننە سلێمانى بەهیواى ئەوەى لە مردن رزگارى بکەن، بەڵام کە دەزاندرێت پێشمەرگەى رۆژهەڵاتى کوردستانە و بە درۆنى ئێران بیرندار کراوە، بە پاساوى ناڕەواو نالۆژیکى و دوور لە ئەخلاقى پیشەیى پزیشکى، چارەسەرى بۆ ناکرێت و بە بەرچاوى ویژدانى مردووی شارێکەوە بە هەناسە ساردى گیانى دەبەخشێت. 
 
ئەم هەواڵە وەک برووسکە لە میدیاکان بڵاودەبێتەوە، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان پڕ دەکرێن لە وێنەى ئەم شەڕڤانە گیانفیدایەى کوردستان، کەرتى تەندروستى و دەسەڵات و ئیدارەى شار دەخرێنە بەر رەخنە و تیروتوانج. نەخۆشحانەکان کۆنگرەى رۆژنامەوانى سازدەکەن و پاکانە و پاساو بۆ هەڵوێستە نا ئینسانییەکانیان دەهێننەوە. راى گشتى لە دژى ئەو رەفتارە دەوروژێت و بە هەزاران کەس لە لاپەڕەکانى خۆیان و پەیج و ماڵپەڕى میدیا کوردییەکان هەستى شەرمەزارى دەردەبڕن، بەڵام بابزانین دواى ئەمە چیتر روویدا؟
 
دواى ئەوەى غەزال شەهید دەبێت و رووحى فریشتە ئاساى بە بەرچاوى ویژدان مردووانى شارێکەوە لە شەقەى باڵ دەدا، هاوڕێکانى دەیانەوێ لاشەى ئەم شەهیدە ببەنە جێگەیەک بە پێى نەریت و رێسا باوەکانى ئایینەکەى، تەرمەکەى بشۆن و کفنى بکەن و لە یەکێک لە گۆڕستانەکانى شارى سلێمانى وەک گۆڕ غەریبێک بەخاکى بسپێرن. پەنا دەبەنە بەر مزگەوتەکانى سلێمانى و بەپێى قسە و لێدوانى ئەوقافى سلێمانى بە هۆکارى شەرعى رێگەى پێنەدراوە لە مزگەوت بشۆردرێت، جا لە ترسى ئێران بووبێت یان شتیتر، دەرگەى هیچ مزگەوتێک بە روویاندا ناکرێتەوە. ئەمەش دەبێتە هەواڵ و دەنگوباسى ناو میدیاکان. تاوەکو جوامێرێکى گەرمیانى (سەردار عەبدوڵڵا، سەردارى کوردایەتى) کە خەڵکى کەلارە و ئاوارەى شارى سلێمانییە، تەرمەکەى دەباتە ماڵەکەى خۆى و لەوێ رێوڕەسمى شۆردن و کفنکردنى بۆ دەکەن. ئەمەش دەبێتە هەواڵى گەرمى ناو میدیا و تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان و ئازار و خەم شاشەى مۆبایل و کۆمپیوتەرەکانى شار دادەپۆشێت، بەڵام بابزانین دواى ئەمە چیتر روویدا؟
 
ئەم کیژە نازدارە پەرى ئاسایە شەهیدبووە و تەرمەکەى شۆردراوە و کفن کراوە و ئامادەیە بۆ ئەوەى بە خاک بسپێردرێت. هەواڵى بە ناحەق شەهیدکردنى و هەواڵى رێگەنەدان بە شۆردنى لە مزگەوتەکان بە شاردا بڵاوبووەتەوە. بۆ شارێکى زیندوو بۆ شارێک کە هەمووى چەند مانگێک لەوەو پێش بۆ بڕینى کەزى کچێکى رۆژئاواى کوردستان، شەو و رۆژ لەسەر شەقام بوون، هەزاران کچ و ژن وەک هەڵوێست و ئیدانەکردنى رەفتارى داعش ئاساى چەکدارەکانى ئەحمەد شەرع لە سووریا، کەزى خۆیان هۆنییەوە. چاوەڕوان دەکرا لەو شارە یەک ملیۆنییەدا سەتان هەزار کەس بڕژێنە سەر شەقام و بە ئاپۆڕا و بە سروودى نیشتمانى و وتنەوەى درووشمى هاوخەباتى و یەکهەڵوێستى و یەکبوونى کوردان، دواى تەرمە بێنازەکەى بکەون بۆ گۆڕستان، بەڵام بابزانین دواى ئەمە چیتر روویدا؟
 
تەرم وەک بێکەس و سزادراوێک کە شارەوانى بینێژێت، ئاوا لە پشتى پیکابێک و بە بێنازى بەرەو گۆڕستان بەڕێخرا. ئەوەى لە تۆمارە ڤیدیۆیەکاندا بڵاوکراوەتەوە وەک مەراسیمى سەر قەبران، جگە لە پیاوە ئازا و تێکۆشەرەکانى وەک سەردار عەبدوڵڵا، محەممەد رەئوف، عەزیز رەئوف و رەحمان غەریب و چەند کەسێکى کەم، هیچ ئامادەبوویەکى دیکە نابینیت، ئەوانیش هیچیان خەڵکى سلێمانى نین. سەردار عەبدوڵڵا گەرمیانى، رەحمان غەریب کەرکووکى و هەردوو برا محەممەد رەئوف و عەزیز رەئوف خەڵکى چەمچەماڵن. لێرەدا ئەوەى جێى سەرنجە ئەوەیە وەک هاووڵاتییان و خەڵکى ئاسایى شار، پەرۆشى ئەم بابەتە نەبوون و نەیانکرد بە خەم و کۆستى خۆیان، ئەى ئەو نووسەر و رۆژنامەنووس و چالاکوان و نوخبەیەى لەسەر زۆر شتى کەمبایەخ و ناپێویست و لۆکاڵى، کەمپەین و بەیانى ناڕەزایەتى و قیژە و هاواریان دەگاتە کەشکەلانى فەلەک، لەکوێ بوون؟ بۆ کەسیان شانبەشانى هاوڕێ رۆژنامەنووسەکانیان نەچوون و لەسەر گۆڕى غەریب و رووحى بێنازکێشراوى ئەو شەهیدە دوو قسەمان بۆ بکەن. 
 
وەک لە هیچ کام لەو وێستگانەى ئەم کۆستە شەرمەزارییەدا نەبوون، یا بابڵێین پێڕانەگەیشتن بەشداربن، ئەى بۆ هیچ نەبێت هەر لە لاپەڕەکانى خۆیان لە تۆڕى کۆمەڵایەتى وەک ئەو هەموو پرس و بابەتانەى دیکە کە تیایدا لە ریزى پێشەوەن، بۆ دوو وتاریان لەسەر نەنووسى؟ هەر بەڕاستى ئەمە جێگەى هەڵوەستە و پرسیار نییە؟ ئایا ئەو دووفاقیەى لە هەڵوێست بۆ پشتیوانى پارچەکانى دیکەى کوردستان و بێهەڵوێستى بۆ رۆژهەڵات، مایەى تێڕامان نییە؟ ئایا ئێران بەو ئەندازەیە مێشک و ویژدانى ئەو جوگرافیایەى داگیرکردووە؟ یاخود ترس و تۆقاندن گەیشتووە بەوەى بەو ئەندازەیە رووحى شارێکى زیندووى وەک سلێمانى بکوژێت؟ 
 
 

کۆمێنتەکان

وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و هه‌موو خزمەتگوزارییەکان به‌كاربێنه‌

کۆمێنتێک دابنێ

داواکراوە
داواکراوە
 

دوایین هەواڵەکان

سۆران نەقشبەندی - شارەزا لە دیپلۆماسیی کولتووری بۆ پەیوەندیە نێودەوڵەتییەکان

گرنگی دیپلۆماسیی کولتووری لە گۆڕینی کارەساتی ئەنفال بۆ شوناسێکی گەردوونی

لە هاوکێشە نوێیەکاندا، سینەما وەک زمانێکی گەردوونی پێناسە دەکرێت، کە راستەوخۆ لە رێگەی وێنە و سۆزەوە دەگاتە ناو ویژدانی مرۆڤایەتی. فیلمی "لیستی شیندلەر"ی سپێڵبێرگ نەک تەنها دۆزی جووی بە جیهانی کرد، بەڵکو گوشارێکی ئەخلاقیی وەهای دروست کرد، کە وایکرد چەندین وڵات کۆمەڵکوژی جووەکان وەک تاوان بناسێنن. لە هەمان ئاستدا، فیلمی "ژیان جوانە" وانەیەکی گەورەی بە جیهان دا؛ ئەویش وێناکردنی ئیرادەی ژیان بوو لە ناو جەرگەی مەرگدا. ئەمە رێک ئەو لۆببی کولتوورییەیە کە کورد پێویستی پێیەتی؛ بۆ نیشاندانی ئەوەی کە کورد لەناو بیابانەکانی ئەنفالیشدا، هێشتا مرۆڤایەتیی خۆی پاراستووە. بەڵگەفیلمەکانیش توانای گۆڕینی یاسایان هەیە، وەک چۆن بەڵگەفیلمێکی پاکستانی توانی یاساکانی وڵاتەکەی دەربارەی کوشتنی ژنان بگۆڕێت. لە مێژووی کوردیدا، یەلماز گونەی بە فیلمی "رێگا" و بەهمەنی قوبادی بە "کیسەڵەکان دەفڕن"، توانییان برینی کورد و ژیانی منداڵانی ناو جەنگ بە جۆرێک بگێڕنەوە، کە دڵی ملیۆنان مرۆڤی هەژاند، بەڵام بۆ ئەوەی سینەما ببێتە ئامرازێکی ستراتیژی، دەبێت لە هەوڵە تاکیەکانەوە بگۆڕێت بۆ پیشەسازییەکی نەتەوەیی، کە باس لە ئیرادەی رزگاربووان بکات.