بەهۆی زیادبوونی گرووپ چات و ئەکاونتی فەیک و بوونی چەندین کەیسی هەڕەشە و هەڵخەڵەتاندن، تیمێکی رووداو سەردانی بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی گشتیی سلێمانی کرد تاوەکو بزانێت ئەم تاوانە ئەلیکترۆنییانە بۆچی و لەپای چی ئەنجام دەدرێن و کێیان لەپشتە؟
بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بۆ گفتوگۆکردن لەبارەی پێکهێنانی هاوپەیمانییەک بۆ پێکهێنانی کابینەی دەیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئەمڕۆ سەردانی محەممەدی حاجی مەحموود و شاسوار عەبدولواحید دەکات
بەگوێرەی زانیارییەکانی تۆڕی میدیایی رووداو، بڕیارە سبەی لاهوور شێخ جەنگی لە دادگای سلێمانی ئامادەبێت، سەرچاوەیەکیش لە دادگاوە دەڵێت: "دادوەر بڕیار لەسەر ماددە یاساییەکان دەدات."
لەنێو هۆڵەکانی خانەکە، سەرنجی دوو گەنجی تەمەن 19 و 21 ساڵانم دا. ئەوان چیرۆکێکی جیاوازیان هەبوو، بەڵام لەسەر یەک راستیی تاڵ کۆک بوون: "رەنگە خەڵکانێک هەبن باوەشی گەرمت پێدا بکەن، بەڵام هیچ باوەشێک هەرگیز نابێتە باوەشی دایک و باوکی خۆت".
کۆنسووڵی گشتیی هۆڵەندا لە هەرێمی کوردستان، ئادریان ئێسڵستاین، لە هەڤپەیڤینێکدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی رووداو، تیشک دەخاتە سەر پڕۆژە هاوبەشەکانیان لەگەڵ هەرێمی کوردستان، بەتایبەتی لە کەرتی کشتوکاڵی دا، ئێسڵستاین ئاشکرای دەکات کە قەبارەی بازرگانیی نێوان هۆڵەندا و عێراق ساڵانە دەگاتە 6 ملیار یۆرۆ و، هۆڵەندا گەورەترین هاوبەشی بازرگانیی عێراقە لەنێو وڵاتانی یەکێتیی ئەورووپادا.
گوتەبێژی وەزارەتی کارەبای هەرێمی کوردستان ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە کە باس لە گرانکردنی نرخی کارەبا و کەمبوونەوەی لە وەزری زستان دەکەن و دەڵێت، "نە نرخی کارەبای 24 کاژێری زیاد دەبێت، نە کارەباش کەم دەبێتەوە."
دەیڤد پێترایۆس، بەڕێوەبەری پێشووتری سی ئای ئەی و فەرماندەی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق، لە هەڤپەیڤینێکدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی رووداو لە سلێمانی رایگەیاند، ئەمریکا لە ساڵی 1991ـەوە هاوبەشی ستراتیژیی کورد بووە. جەختی لەوە کردەوە کە کورد جگە لە چیاکان دۆستی دیکەی هەیە، ئەویش ئەمریکا دەگرێتەوە.
ترەیسی فوئاد، شاعیر و نووسەری کورد و لەدایکبووی ئەمریکا، یەکێک لە میوانە دیارەکانی کۆنفرانسی کوردناسی لە زانکۆی ئەمریکی لە سلێمانی بوو. لە هەڤپەیڤینێکی تایبەتدا لەگەڵ رووداو، باس لە رۆمانە نوێیەکەی دەکات کە تێیدا دەیەوێت وێنەیەکی جیاوازی کوردستان پێشکێش بکات، دوور لە گێڕانەوە باوەکانی ستەم و قوربانیدان. فواد هەروەها تیشک دەخاتە سەر کاریگەرییەکانی کۆڵۆنیالیزم، پەیوەندیی ئاڵۆزی خۆی لەگەڵ کوردستان وەک کەسێکی گەورەبووی ئەمریکا و ئەو کۆمەڵگە شیعرییەی لەگەڵ شاعیرانی دیکەی کوردی تاراوگە دروستیان کردووە. هاوکات، باس لە "تەقینەوەی" ئەدەب و هونەری کوردی لەسەر ئاستی جیهاندا دەکات.
ئێد کاشی، وێنەگر و فیلمسازی ئەمریکی - عێراقی، یەکێک بوو لە میوانەکانی کۆنفرانسی کوردناسی لە زانکۆی ئەمریکی لە سلێمانی. لە هەڤپەیڤینێکی تایبەتدا لەگەڵ رووداو، کاشی تیشک دەخاتە سەر ئەزموونی ٤٥ ساڵەی کاری وێنەگریی خۆی و یادەوەرییەکانی سەردانی بۆ چوار پارچەی کوردستان لە ساڵی ١٩٩١ دەگێڕێتەوە. ئەو باس لەوە دەکات چۆن لەو سەردەمەدا وێرانکارییەکانی دوای ئەنفالی بینیوە و لە چیاکان چاوی بە سەرۆک بارزانی و جەلال تاڵەبانی کەوتووە. کاشی هەروەها دیدگای خۆی لەبارەی پێشکەوتنەکانی باشووری کوردستان، رۆڵی وێنە لە گێڕانەوەی چیرۆکی کورد بۆ جیهان و پەیامێکیشی بۆ نەوەی نوێ هەیە کە "پێویستە رابردوو لەبیر نەکەن، بەڵام لەناویشیدا نەمێننەوە".
دوو راوێژکاری ئەنجوومەنی دەوڵەت دەڵێن، تاوەکو ئێستا هیچ نوێنەرێکی هەرێمی کوردستان نەچووە بەشداریی لە کۆبوونەوەکانیان بکات بۆ ئەوەی بۆچوونی یاسایی ئەوان بزانن.
دەنگۆی تۆمارکردن یان پێدانی کۆد بە ئوتومبێلە بێ سەرەتاکان بڵاوبووەتەوە، بەڵام چەند سەرچاوەیەک بە رووداویان راگەیاند، راست نییە
بەڕێوەبەری نووسینگەی سلێمانیی دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ داوا لە کەسوکاری بێسەروشوێنبووانی شەڕەکەی لالەزار دەکات لەلای ئەوان سکاڵا تۆماربکەن، بۆ ئەوەی بەدواداچوون بۆ چارەنووسیان بکەن.
گەشە حەمە چاوشین، هاوژینی لاهوور شێخ جەنگی بە رووداوی راگەیاند، دوای دەستگیرکردنی لاهوور شێخ جەنگی، تەنیا یەک جار بە تەلەفۆن قسەی لەگەڵ کردووە و پێی گوتووە، "دۆخم باشە."
ئەو شاندەی شەوی رابردوو گەیشتە بەغدا، ئەندامانی ئەو سێ لیژنەیەن، کە لە دوو مانگی رابردوو بۆ چارەسەری کێشەی مووچە، بەجێکردنی مووچە، داهاتی نانەوتی و پشکی هەرێمی کوردستان پێکهێندراون.
هیچ رێککەوتنێکی نووسراو لەنێوان هەرێمی کوردستان و عێراق لەبارەی رادەستکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان واژۆ نەکراوە
بەپێی نووسراوێکی وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان، کە واژۆی ئاوات شێخ جەناب، وەزیری دارایی لەسەرە، داوا لە فەرمانبەرانی سنووری پارێزگای هەولێر کراوە تاوەکو 27ی ئەم مانگە رێکارەکانیان بۆ پرۆژەی "هەژماری من" تەواو بکەن.
تیمی پڕۆژەی 'هەژماری من' رایانگەیاند، تائێستا 40%ی مووچەخۆر و خانەنشینانی سلێمانی لە پرۆژەکەدا تۆمار کراون، لە هەفتەی رابردووەوە کارەکانیان خێراتر کردووە و 800 کەس لە هەفتەیەکدا تۆمار کراون
بە فەرمانێکی وەزیری پەروەردەی هەرێمی کوردستان، نەژاد عەبدوڵڵا وەکو بەڕێوەبەری پەروەردەی سلێمانی بە وەکالەت دیاریکرا، کە 8 مانگ بوو ئەو پۆستە بە بەتاڵی مابووەوە
لیستی مووچەی مانگی چوار لە بەغدایە و ئەمڕۆ رادەستی وەزارەتی دارایی عێراق دەکرێت.
چاوەڕوان دەکرێت ئەم مانگە 600 خانەنشینی نوێ لە سنووری سلێمانی بخرێنە لیستی مووچەوە و چوار مووچە پێکەوە وەردەگرن.
وەزارەتی دارایی دەسەڵاتی داوەتە بەڕێوەبەرایەتییەکانی خانەنشینی لە پارێزگاکان خۆیان مامەڵەی بەشێک لە خانەنشینان تەواو بکەن و نەینێرنە هەولێر
سەرۆکی لقی سلێمانی لە کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەکانی عێراق رایدەگەیێنێت، هیچ ئەندامێکیان بەشداریی کۆنفرانسی گۆڕانی گردەکەی نەکردووە
لەمەودوا پارەی مووچە ناچێتە بانکی ناوەندی هەرێم لقی سلێمانی و وەزارەتی دارایی ئەو بانکە بێ رۆڵ دەکات و پارە مووچە بۆ بانکی ئاشتی دەنێرێت
شاندێکی وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان لە بەغدایە و بەنیازە بە نووسراو و زارەکی وەڵامی دوو داواکاریی تەیف سامی بداتەوە، کە داوای زانیاریی هەژماریی بانکی مووچەخۆران و داهاتیی نانەوتی کردووە.
سەبارەت بە مووچەی مانگی 12ـی ساڵی رابردوو، ئەو سەرچاوەیەی رووداو دەڵێت، هیچ گفتوگۆ، تەنانەت تەلەفۆن و نامەیەکیش لەنێوان هەرێمی کوردستان و عێراق لەسەر ئەو مووچەیە نییە، چونکە بەغدا پێشتر گوتوویەتی گفتوگۆ لەسەر مووچەی مانگەکانی ئەمساڵ دەکات، نەوەک ساڵی رابردوو.
زیاتر لە 25 هەزار کەس یاسای خانەنشینی دەیانگرێتەوە و مووچەی مانگی یەک وەرناگرن؛ ئەوانەش ئەو فەرمانبەرانەن کە دەستهەڵگرتنیان لە 31-12-2024 بۆ کراوە، لە کاتێکدا 22 رۆژی مانگی یەک دەوامیان کردووە، واتە مووچەی 22 رۆژەکەیان فەوتاوە
دوای بڕیاری وەزارەتی دارایی بۆ خانەنشینکردنی فەرمانبەران، تەنیا لە سنووری پەروردەی سلێمانی زیاتر لە دوو هەزار مامۆستا و فەرمانبەر خانەنشین دەکرێن.
پێدانی دۆلار بە گەشتیاران لە فڕۆکەخانەی هەولێر راگیراوە و لە فڕۆکەخانەی سلێمانی بەردەوامە
حەوت وەزیری عێراق و پێنج وەزیری هەرێمی کوردستان تەمەنیان گەیشتووەتە تەمەنی خانەنشینبوون، بەڵام خانەنشین ناکرێن. دوو لەوان وەزیرانی دارایی عێراق و هەرێمی کوردستانن.
دوو سەرچاوەی وەزارەتی ناوخۆ رایانگەیاند، ئۆتۆمبێلە بێ سەرەتاکان تۆمار ناکرێن، چونکە مەرجەکانی تۆمارکردنیان تێدا نییە
بە گوتەی بەرپرسێک لە ئاسایشی سلێمانی کە قسەی بۆ رووداو کرد، لە سەرەتای ئەم مانگەوە گۆڕانکاری بەسەر بڕیاری دەستبەسەرداگرتنی ئۆتۆمبێلی بێ سەرەتادا هاتووە؛ ئاماژەی بەوەشکرد، پێشتر بڕیارەکە بەو جۆرە بوو کە ئەگەر ئۆتۆمبێلەکان بکەونە خاڵی پشکنینی تیمەکانیانەوە دەستیان بەسەردا دەگیرێت، بەڵام "لەمەودوا لەهەر شوێنێک بیانبینین، دەستیان بەسەردا دەگرین، تەنانەت ئەگەر لە کۆڵان و گەڕەکەکانیشدا بن".
وەزیری دارایی عێراقیان نەبینیوە
وەزارەتی دارایی بۆ دابەشکردنی مووچە کورتهێنانی هەیە
فەرمانبەرێکی کارەبای سلێمانی "بەهۆی دزینی بڕێک پارەوە" نزیکەی دوو هەفتەیە دەستگیرکراوە و بەڕێوەبەری بەشەکەشی وەک شایەت بۆ لێکۆڵینەوە بانگکراوە.
تیمی هەژماری من، ئەمڕۆ دووشەممە 4ی تشرنی دووەمی 2024 بە رووداوی گوت، رێککەوتنەکەیان لەگەڵ TBI هەفتەیەک پێش ئێستا کراوە و واژۆ کراوە
وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان بەیانیی ئەمڕۆ لیستی مووچەی مانگی 10ـی بە کاغەز و لەسەر CD، لەڕێگەی تیمێکی تەکنیکیی ناردووەتەوە وەزارەتی دارایی عێراق
سەرۆکایەتیی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان لە نووسراوێکدا کە ئاراستەی وەزارەتی داد - داواکاری گشتی، وەزارەتەکانی ناوخۆ و دارایی کردووە رایگەیاندووە، "هەر بەڕێوەبەری بانکێک، یان ئەفسەر و پۆلیسێک رێگری لە کارمەندانی (هەژماری من) بکات، سزا بدرێت." داواکاری گشتی بە فەرمی داواکەی گەیاندووەتەوە پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە
وەزیری خوێندنی باڵای هەرێمی کوردستان دەڵێت، هیچ بڕیارێک نییە سێ یەکەمە دەرچووەکانی زانکۆ و پەیمانگەکان لەسەر داهاتی نێوخۆ دابمەزرێن. ئاماژە بەوەش دەکات، هیچ خوێندکارێک دەرماڵەی نافەوتێت و دوای دەرچوونیشی دەتوانێت ئەو دەرماڵەیەی وەری نەگرتووە، وەری بگرێت
کۆپییەکی خشتەکە دەست تۆڕی میدیایی رووداو کەوتووە، لە دوو بەشی زانیاری پێکهاتووە، بەشێکیان تایبەتە بە زانیاریی کەسی مووچەخۆر، وەکو ناوی خۆی، باوکی، باپیری، باپیری باوکی، ناوی دایک و باوکی دایک و باپیری دایک، هەروەها ساڵی لە دایکبوون و رەگەز.
ئەمڕۆ بۆ یەکەم جار لە سلێمانی، دهۆک و ئیدارەی راپەڕین، مووچەی بەشێک لە فەرمانبەرانی شارستانی بۆ مانگی حەوت لە رێگەی 'هەژماری من'ـەوە دابەش دەکرێت.
تیمی "هەژماری من" دەڵێت، هەژمارەکانی بانکی تی بی ئای هەمان ئەو هەژمارانەن کە لە پرۆسەی بەجێکردنی مووچەدا دەکرێنەوە.
سەبارەت بە وادەی دابەشکردنی مووچەی مانگی ئایار، سەرچاوەکەی وەزارەتی دارایی گوتی "کاتەکەی دیار نییە، چونکە دابەشکردنی مووچە پەیوەستە بە کاتی ناردنی پارە لەلایەن بەغداوە، ئێمە هەموو پابەندییەکمان جێبەجێ کردووە."
سەرچاوەیەکی باڵا لە بانکی بازرگانیی عێراق دەڵێت، تەنیا لە رێگەی ''هەژماری من''ـەوە هەژماری بانکی بۆ مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دەکەنەوە. گوتیشی هەرچەند فەرمانبەرێک بیانەوێت، دەتوانن لای ئەوان هەژماری بانکی بکەنەوە، ژمارەکە سنووردار نییە.''
تیمی "هەژماری من" لە حکومەتی هەرێمی کوردستان لە وەڵامی تۆڕی میدیایی رووداو دا دەڵێت، "پڕۆژەی (هەژماری من) بەشێکە لە میکانیزمی بەبانکیکردنی مووچەی فەرمانبەران و، هەمان پڕۆژەیە لەگەڵ پڕۆژەی تەوتین،" بەڵام "جیاوازیی بنەڕەتی هەیە لە سوود و شێوازی جێبەجێکردنی"دا
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا بە تیمی پڕۆژەی "هەژماری من"یان گوتووە، "ئەگەر دابەشکردنی مووچە لەڕێگەی بانکەکانی رەشید و رافیدەینەوە بێت، ناتوانن چیدی پارەی هاوکاریی مانگانەی پێشمەرگە بنێرن."
بەغدا و هەولێر رێککەوتن هەموو مانگێک مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەکاتی خۆیدا بنێردرێت و دابەشبکرێت. بۆ پشتبەستن بە 'هەژماری من' بۆ بەجێکردنی مووچەی فەرمانبەران، هەردوولا چاوەڕێی روونکردنەوەی دادگەی فیدراڵین.
سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان رایدەگەیێنێت، "بە دڵنیاییەوە، ئەمڕۆ یاخود سبەی 618 ملیار دینارەکە بۆ دابەشکردنی مووچە دەگات."
