Di sala 2003yê de piştî hilweşandina rejîma Baesê, ji bo îdarekirin û rêvebirina Iraqê, gotina pêkvejiyanê argumenta herîn girîng û nimûneya herî zelal bû. Argumenta wan; demokratkirina civaka Iraqê, pêşxistina demokrasiyê, mafê mirovan, bihêzkirina civaka sivîl, azadiya medya u derbirrînê bû.
Amerîka û hevpeymanên wê, wiha bawer dikirin ku dê bi bihêzkirina sazî û çandê, Iraqê ji şêweya paşahtiyê veguhezine welateke sivîl. Di rastiyê de sazî û kultur du aktorên gelek girîng in. Herwiha du amarên herî girîng in ji bo avakirina civak, grûp û kesayetan. Li ewa ku niha li Iraqê amade, tişteke gelek ciyawaz e, şêweya wê derbirrînê heye wêneyeke xwe yê cuda heye.
Heta niha jî Iraq di bin bandora çanda totalîter, xweferzkirin û redkirina aliyên din de ye. Çanda di nav Iraqê de; ne ew çande ku tevahiya civakê hembez bike, berevajoyê wê, mezhebperest e, û di bin bandora merciyên olî de ye û gotina milîsan ji ya dewlet û saziyan zêdetir girîngiya xwe hebûye.
Li Iraqê her tim rewşa ku ji aliyê civakî û rêkbixistinê ve têk diçe serdest e û her diçe zêdetir belav û perçe dibe. Îro ew rewşa ku Iraqê weke dewlet nîşan dide, ne deshilatdarî û ew çanda ku xwedî sembol û sînor e. Berhemên siyasî û pêşxistina siyasetê, ne giştî ye û têgeha wê ya hembezkirina civakî nîne. Îro tiştê ku Iraqê li ser pêyan dihelê, hêzeke dervey wê ye û sistemek e ku di nav civaka navnetewî de tê avakirin û ew sistem Iraqê xwe weke projeyekê ferz dike û dibe sedem ku nirx û sembol neyên perçekirin.
Niha Iraq di pêvajoyekê wisa de ye ku heroj di nava xwe de perçe dibe. Belavbûn tê wateya hestên yekîtî, pêkvejiyanê û wekheviyê ji dest diçin. Perçebûna li Iraqê nerm û çalak e.
Nasname û sînor
Di edebiyat û felsefeya desthilatdarî û dewletê de “nasname û sînoran” rola bihevgirêdana hêz, beş, grûp û ramanên cuda lixwe digirin. Sînor li vê derê tê wateya ku ji navenda dewletê heta dorbera wê, peywendiyên mirovan dê çawa be û welatî li ser çi astê beşdarî desthilatdariyê dibin. Lê tişt xuya dibe ew e ku ti caran Iraq ji bo vê yekê amade nebûye.
Li Iraqê diyardeya nasnameyê, bi heman şêweyê weke sînoran mirî ye, ti rol û foksiyona wê nîne. Îro li cihana Iraqê, aktor, grûp û ti hêzan nasnemeyeke hevbeş nîne ku wan bi hev ve girê bide. Iraqîbûn, ne pirseke mezin, bi bandor, cidî û sereke ye. Herwiha bi heman şêweyî ne di wê astê de ye ku civakên cuda lixwe bihewîne. Nasname û hestbûna Iraqê, ji tevahiya pirs û nîqaşên wê yên din paştir e. Iraqîbûn weke nasname, di warê şêwaz, wate, teşe, bingeh û şîrovêyê de xwedî modeleke taybet e.
Iraqbûn li başûrê welat, tê wateyekê û li bakurê welat tê wateyeke din. Aliyên sunne û şie ji hev cuda temşeyê Iraqbûnê dikin. Kurd û pêkhateyên din hêj cudatir li meseleyê dinêrin. Gelek zelal e ku karîgerên siyasî û civakî li Iraqê zêdetir dibin sedema perçebûn û belavbûnê.
Di rastiyê de mijara bîranînên civakî û meseleya nasnameya hevbeş, karîgerên herî zêde ne di nav civaka Iraqê de dibin sedema krîz û perçebûnê. Ji ber sistema hikumraniyê, tevahiya rejîmên Iraqê ev krîz mezintir û kûrtir kirine. Derketina hole ya DAIŞê ji nav axa Iraqê û referanduma serxwebûna Kurdistanê, du wêne ne ku nîşan didin, li Iraqê nasnameyeke hevbeş nîne.
Peyrew Enwer
Şîrove
Bi mêvanî şîroveyekê binivîse an jî têkeve hesabê xwe da ku malperê bi awayekî yeksertir û berfirehtir bi kar bînî
Şîroveyekê binivîse