بۆچی ئەمریکا ئەوەندە پەلەیەتی بۆ دۆخی سووریا؟ پرسیارێک لە ناوەندەکانی میدیایی و تینک تانکەکانی ئەمریکا باس دەکرێت، رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە راپۆرتێکدا هەڵسەنگاندن بۆ بەڕێوەبردنی دۆسیەی سووریا دەکات لەلایەن تۆم باراکەوە و دەڵێ :" زۆر باش نییە لە کێبڕکێکانی سووریادا".
شاندێکی باڵای یەکێتیی ئەورووپا گەیشتە دیمەشق و بڕیارە لەگەڵ ئەحمەد شەرع، سەرۆکی قۆناخی راگوزەری سووریا کۆببێتەوە، چاوەڕێ دەکرێ دۆخی حەلەب و داوای پاراستنی مافی نەتەوە و پێکهاتەکان لە گفتوگۆکانی شاندەکەی ئەورووپا بن.
تەنیا چەند رۆژێک ماوە بۆ یەکەم دانیشتنی پەرلەمانی عێراق( 29-12-2025 دانیشتنەکە دەکرێت)، هیچ یەکێک لە پێکهاتەکان یەکلایی نەبوونەتەوە بۆ سێ پۆستە سەرەکییەکەی پرۆسەی سیاسی، ئەوەش جارێکی دیکە ئەو بژاردەیە دەخاتە پێش کە پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت درێژە بکێشێت .
مانگێک زیاترە هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق کراوە، سەرکردەکانی شیعە، سوننە و کورد، هێشتا لەنێو گفتوگۆکانی پێکهێنانی حکومەتی نوێدان بێ ئەوەی سەرەداوی ئەو حکومەتە دەربکەوێت.
دادگەی تاوانەکانی پاریس، سزای 10 ساڵ زیندانی بەسەر ژنێکی فەرەنسیدا سەپاند کە لە کەمپی هۆلەوە لە باکووری رۆژهەڵاتی سووریا گەڕابووەوە وڵاتەکە؛ سزاکە بەرامبەر ئەندامبوونیەتی لە داعش دا.
پاش ئەوەی لە کاژێر 10:00ـی شەوی چوارشەممە تەرمەکەی دۆزرایەوە، تەرمی ئەیوب عومەری 12 ساڵان بەیانی رۆژی پێنجشەممە 11-12-2025 لە گۆڕستانی بەرلووت لە کەلار بەخاکسپێردرا، ئەو لەکاتی یاریکردن و پاسکیل لێخوڕین کەوتە نێو مەنهۆڵی پردی گازینۆ لە کەلار و لە نزیک قەڵای شێروانە دۆزرایەوە، تەرمەکەی بەدرێژایی چوار کیلۆمەتر کەوتە نێو مەنهۆڵە و لەلایەن خۆبەخش و کەسوکارییەوە دۆزرایەوە.
10 هەفتەیە و لە 27ی ئەیلوولەوە هەناردەی نەوتی هەرێمی کوردستان لە رێگەی بۆرییەوە دەستیپێکردووەتەوە. ئەم هەنگاوە بەپێی رێککەوتنێک بوو کە ئێستا سەرەداوی هەنگاوەکانی پێش رێککەوتن و گوشارەکانی ئەمریکا لەسەر حکومەتی عێراق دەردەکەون
هەرچەندە لایەنە سەرکەوتووەکانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق چاوەڕێی ئەنجامی کۆتایی هەڵبژاردن و پەسندکردنی لەلایەن دادگەی فیدراڵیی عێراق دەکەن، بەڵام دوای ئەو ئەنجامانەش چاوەڕێی مشتومڕ و گفتوگۆی دوور و درێژ دەکرێت بۆ پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت.
ئەنجامی بەرایی فەرمی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق دەرکەوت،بەشێکی لیستە شیعەکان کورسییەکانیان دوو هێندە لێکردووە و تاک و تەرا کورسیان کەمکردووە، گرووپە چەکدارەکانیش ئەوانەی لیستی ئاشکرایان هەبوو لەهەڵبژاردندا، پێکەوە نزیکەی 60 کورسی پەرلەمانیان هەیە کە دەکاتە ٪18ـی کۆی پەرلەمانتارانی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق .
تۆڕی میدیایی رووداو ئەنجامی بەرایی بەغدا بڵاودەکاتەوە کە دوای جیاکردنەوەی دەنگی 1874 بنکە تۆمارکراون، لیستەکەی سوودانی زیاتر لە 322 هەزار دەنگی بەدەستهێناوە و یەکەمی پارێزگاکەیە، دەوڵەتی یاساش دووەمە.
دامەزراوەی " سەنچری" لە ئەمریکا راپۆرتێکی لەبارەی هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق بڵاوکردووەتەوە، تێیدا بەراوردێک دەکات لەنێوان خواستی خەڵک لەگەڵ داوا و هەژموون و مامەڵەی ئەمریکا لەگەڵ عێراق. بەپێی راپۆرتەکە، ئەگەر بۆ ئەمریکا حکومەتی داهاتوو 'کارتێکی گوشار بێت بەرامبەر ئێران،' بۆ خەڵک خزمەتگوزاری و هەلی کار گرنگە نەک کاریگەریی وڵاتان
ناوەندی شیکردنەوەی پێکدادانە چەکدارییەکان و کۆکردنەوەی داتا (ACLED) کە ناوەندێکە خۆی وەکو سەربەخۆ دادەنێت و داتا لە وڵاتانی جیهان کۆدەکاتەوە، راپۆرتێکی لەسەر " کۆنتڕۆڵی گرووپ و هێز" لە عێراق لەسەر هەڵبژاردن، یاسا، دەنگ و خواستی خەڵک بڵاوکردەوە و دەڵێت:" سەرکوتکردن لەماوەی چەند ساڵی رابردوو بە هەنگاو زیادبووە و پەرەی پێدراوە، ئەوەش بە مەترسی دەزانێ لەسەر خەڵک و ئازادییەکانیان لەو وڵاتەدا .
بەرپرسی بەشی هەڵبژاردنی پارتی دیموکراتی کوردستان دەڵێت: "لە حکومەتی داهاتوودا بێ کورد، سەرۆکوەزیران دانانرێت، حکومەتیش بێ کورد سەرکەوتوو نابێ".
عێراق و هەرێمی کوردستان پێدەنێنە نێو هەفتەی بەڕێوەچوونی هەڵبژاردن، یەکشەممە 9ـی 11 و سێشەممە 11-11ـی 2025 دەنگدانی تایبەت و گشتی بەڕێوەدەچن.
پارێزگای سلێمانی لە کورسیی تەرخانکراو بۆ پەرلەمانی عێراق پێنجەمی عێراقە لەدوای بەغدا، نەینەوا، بەسرە و زیقار، بەڵام بۆ پارتە کوردستانییەکان پارێزگایەکی گرنگە لەڕووی ژمارەی دەنگ و کورسییەوە، چونکە زۆرترین کورسیی هەرێمی کوردستان و زۆرترین دەنگدەریش هەر لەو پارێزگایە
10 رۆژی دیکە خەڵکی عێراق و هەرێمی کوردستان دەچنە سەر سندوقەکانی دەنگدان و خولی نوێی پەرلەمانی عێراق هەڵدەبژێرن، خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق و حکومەتی داهاتوو لەبەردەم کۆمەڵێک ئاڵنگاری دایە، هەر لە کەمی متمانەی خەڵک بە دەنگدان تاوەکو دەگاتە توانایی پەرلەمان لە یاسای بەرکار و خزمەتکار بۆ خەڵک، لە ئاستی ناوچەییشدا پرۆسەکە لەکاتێکدا دەکرێت، دانوستاندنە سیاسییەکان و گۆڕانکاری لەبەر دەرگەی عێراقدان، گرنگترینیان راگرتنی "هاوسەنگی"ـیە لەنێوان ئێران و ئەمریکا.
پەیمانگەی شاهانە بۆ کاروباری نێودەوڵەتی - "چاتەم هاوس" لە راپۆرتێکدا لەبارەی هەڵبژاردنی داهاتووی پەرلەمانی عێراق دەڵێت، "رێژەی دەنگدان کەم دەبێ و تەنیا بە چاکسازییەکی راستەقینە و بە هەنگاو، عێراق دەتوانێ متمانەی خەڵک بگەڕێنێتەوە و حکومەتێکی نوێنەری راستەقینەی خەڵک هەڵبژێرێت.''
لە نێو ماڵی سوننەدا ترسی پەرتبوون و لە نێوشیعەشدا چاوەکان لەسەر پارێزگا خاوەن کورسییە زۆرەکانی هەڵبژاردنن، نووری مالیکی جارێکی دیکە هۆشداری دا لە " پیلانگێڕی دژی عێراق" سوودانیش لە پارێزگا شیعەکان دەرچوو و لە سەڵاحەدینەوە بەڵێنی پرۆژە و "ئاوەدانی" بە خەڵک دەدات.
نێچیرڤان بارزانی، جێگری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان لەگەڵ رێکخستنەکانی پارتی لە دهۆک، سێمێل، ئاکرێ و شێخان کۆدەبێتەوە و قسە بۆ لایەنگر و ئەندامانی پارتی دەکات.
کەسوکاری سەفا مەشهەدانی، بەربژێری کوژراو لە تارمیەی بەغدا چیرۆکی رووداوەکە دەگێڕنەوە و داوا دەکەن حکومەت بە خێرایی تۆمەتبارانی کوشتنی ئەو بەربژێرە ئاشکرا بکات
37 ساڵ بەسەر کیمیابارانکردنی هەڵەبجە تێدەپەڕێت و پارێزگاکە داواکاریی هەیە
دوای مشتومڕی زۆری کورد، شیعە، سوننە؛ پڕۆژەیاسای گەڕاندنەوەی زەوی بۆ خاوەنەکانیان دەنگی لەسەر درا و بووە یاسا. یاساکە پەیوەندیی بە 300 هەزار دۆنم زەویی کورد و تورکمان لە کەرکووک و ناوچە جێناکۆکەکانی دیکە هەیە
کێشەی گەڕەکی تۆپزاوە ماوەی ساڵێکە هەر جارە و بەشێوەیەک خۆی دووبارە دەکاتەوە. وەزارەتی بەرگریی عێراق دەڵێت، ئەو زەوییانەی ماڵیان لەسەر دروستکراوە بارەگای سەربازین و خاوەندارێتییان بۆ وەزارەتی بەرگریی عێراق دەگەڕێتەوە، بەڵام جووتیاران دەڵێن، بە بەڵگەوە دەیسەلمێنین ئەوان خاوەنی زەوییەکانن و پێشتر بە بڕیاری بەعس دەستیان بەسەردا گیراوە.
دۆزینەوەی ئاڵای داعش لەنێو ئۆتۆمبێلی هێرشکارەکەی شاری نیو ئۆرلیەنز، جارێکی دیکە مەترسی ئەو گرووپەی دەرخست و پرسی تیرۆری خستەوە بەر باس، بە تایبەت کە بکوژی ئەم جارە لەنێو سوپای ئەمریکادا بووە و دواجار کاریگەر بووە بەو بیروبۆچوونە پەڕگیر و تووندە.
بۆچی فلیک لەگەڵ ئەڵمانیا شکستیهێنا و لەگەڵ گەنجانی بارسێلۆنا سەرکەتوو بوو؟
درووشمی ئەمساڵی رۆژەکە، "ئاو بۆ ئاشتییە." رۆژی جیهانیی ئاو لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە دەستنیشانکراوە و ساڵانە لە 22ـی ئادار یادی دەکرێتەوە.
مشتومڕی کشانەوە و نەکشانەوەی ئەمریکا لەنێوان دوو بازنەی ناولێنانی جیاوازیی عێراق و هاوپەیمانان و، کۆبوونەوە دوو قۆڵییە سەربازییەکاندایە، ئەو پرسە لە دوای دوو جار وەڵامی ئەمریکا بۆ گرووپە چەکدارەکان و کوشتنی بەرپرس و چەکدارانی گرووپەکان، لای شیعە گەرمتر بووە، بەڵام روو و شێوازی دیکەی هەیە لە ئەمریکا، چەقەکەی ناوچەکانی ژێردەستی هەسەدە و گرتووخانەکانی چەکدارانی داعشە، هەر کشانەوەیەک پێشمەرجەکەی سووریایە کە ئەمریکا لەوبارەوە لەبارەی "زەحمەتی لە کۆنترۆڵکردنی 10 هەزار چەکداری دەستگیرکراو" هۆشداری دەدات.
دەزگە ئەمنییەکانی لوبنان هەواڵی دۆزینەوەی تەرمی گەنجێکیان بڵاوکردەوە لە گوندی بەقەعتوتەی ناوچەی کەسرەوانی لوبنان، دوای بەدواداچوونی رووداو دەرکەوت ئەو گەنجە خەڵكی دهۆکە و ناوی ئازاد ئەحمەد حەسەنە، حەوت کەس بە کوشتننی تۆمەتبارن، دووانیان لە هەرێمی کوردستانن و چەند تۆمەتبارێکیش هەڵاتوون بۆ ئیستەنبووڵ لە تورکیا، پۆلیسی ئینتەرپۆل بەدوایاندا دەگەڕێت. برایەکی ئازاد دەڵێت: " بۆ کار چووە دوبەی و لەوێش بۆ لوبنان، دوای سەری ساڵ تەرمەکەی دەگەڕێنینەوە."
بڕیارە لەم هەفتەیەدا کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکانی عێراق ئەنجامی کۆتایی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان رابگەیێنێت. نزیکەی 300 سکاڵاش لەبارەی ئەنجامەکانی هەڵبژاردن تۆمارکراون و هیچیان سوور نین
