هەولێر وەک کلیلێکی جیۆپۆلەتیکی بۆ عێراق لەکاتی شەڕ و ناشەڕدا
هەرێمی کوردستان سەرەڕای هەموو ئاڵنگاری و ناکۆکییە ناوخۆییەکانی، سەلماندوویەتی هۆکارێکی گرنگە لە هاوکێشە ناوچەییەکاندا
زریان رۆژهەڵاتی
بابەتە بڵاوکراوەکانی زریان رۆژهەڵاتی
کورد لە بەرزەخی شەڕ و سوڵحی ساردی ئەمریکا و ئێراندا
کورد لە ستراتیژی شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیلدا
مەتەڵی جوگرافیا و هێرشەکانی ئێران و گرووپەکانی بۆ سەر هەرێمی کوردستان
کاتی خۆی ماک داوڵ (McDowall) جوگرافیای کوردستانی وەک هێڵێکی بەریەککەوتنی جیۆپۆلەتیکی لە نێوان سێ ناوەندی هێزی ناوچەیی لە دەشتی میزۆپۆتامیا، بانی ئەنادۆڵ و بانی ئێرانی ناوبردبوو، بە واتایەکی دیکە هەر کاتێک ئەو هێزانە بەریەکبکەون، ئەوا پریشکی شەڕەکە کوردستانیش دەگرێتەوە. لە راستیدا ئەمە بۆ شەڕە کۆنەکانی دیکە وەک ئێران و رۆم، و ئێران و یۆنانیش هەروابووە و شەڕی 2026ی ئێرانیش جارێکی دیکە ئەوەی بیرخستینەوە، کە هەندێک جار جوگرافیا حوکم دەکات، نەک تەنیا بڕیاری سیاسی.
رۆژئاوا و ئەندازیاریی نوێی ناوچەیی؛ کۆتایی گەمە گەورەکەی شام؟
دەتوانین بێژین بە گشتی ئێستا کورد لە بەردەم دووڕێیانێکی مێژووییدایە، ئەویش لەنێوان مانەوە لەسەر "باڵانسێکی لەرزۆک" یان خۆیەکلاکردنەوە لەنێوان بەرە دژبەیەکەکانی ناوچەکەدا دێت و دەڕوات. پرسیاری سەرەکی ئێستا ئیدی تەنیا داهاتووی کورد لە سووریا تێکەڵبوونەوەی هەسەدە بە سوپا نییە، بەڵکو ئەوەیە ئایا دۆخی کورد لەنێو بەرداشی "هیلالی سوننی" و "تەوقی شیعی" و ئەندازیاریی نوێی ناوچەییدا بەرەو کوێ دەڕوات.
پاشلەرزەکانی شەڕ و شۆکی ئابووری؛ رەهەندە جیاوازەکانی خۆپێشاندانەکانی ئێران
دەشێ ئەم خۆپێشاندانانە بەهۆی کەڵەکەبووی چەند چینێکی دۆخی سیاسی، ئابووری و ئەمنی بەسەر یەکەوە، دەرگای گۆڕانکارییەکی گەورەتر بکاتەوە. یەکێک لەو ئەنجامانەی کە دەشی لە شیکردنەوەی داتای خۆپێشاندانەکان دەربکەوێت ئەوەیە کە سەڕەرای بەردەوامی و گەورەیی خۆپێشاندانەکان بە تایبەتی ئەوانەی 2019و 2022، حکومەت داواکاریی خۆپێشاندەرانی بە رەسمی قبووڵ نەکردووە. خەڵک ترسی شکاوە لەوەی کە ناڕەزایی دەرببڕێ، بەڵام حکومەتیش فێربووە کە چۆن کۆنترۆڵیان بکات و هێشتا هێزی ئەوەی هەیە کە ئەم کارە بکات، بەڵام بە هەبوونی فاکتەری ئەگەری دەستوەردانی ترەمپ یان "پاڵپێوەنانی نەرم"ی خۆپێشاندان، لەوانەیە سووڕی ئەو بازنەیە بشکێنێت.
شوکرانەی شەرع و مەتەڵی سووریا
کێ دەزانێ! رەنگە ساڵێک بەر لە ئێستا و رێک لەم رۆژانەدا، ئەو خەریکی "نوێژی ئیستیخارە" بووبێت بۆ داهاتووی نادیاری خۆی لە سووریا، بەڵام لەم رۆژانەدا هەقە نوێژێکی "شوکرانە"ش بکات، کاتێک ئاوڕ لە ساڵی رابردووی دەداتەوە.
بۆچی لە کاتی گرژییەکان دا کۆرمۆر دەکرێتە ئامانج؟
هێرشەکەی کۆرمۆر بۆچی لەم کاتەدا؟
سەرکەوتنی فرەخاوەنی هەڵبژاردن و مەتەڵی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق
هەردوو پارتی سەرەکیی هەرێمی کوردستان پێگەی خۆیان وەکو حیزب قایمتر کرد. ئەمەش دەتوانێت کاریگەری لەسەر هاوسەنگی و هابەشییە ناچارییەکەیان بۆ پێکهێنانی حکومەت دابنێت. لایەنە کوردستانییەکان لە ماڵەوە بەهێز بوون، بەڵام مەرج نییە ئەمە بۆ ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان و پێگەیان لە بەغدا وابێت ئەگەر درزەکانی دابەشبوونی نێوخۆییان هەروا بەردەوام بن.
هەڵبژاردن و نادڵنیاییە ستراتیژییەکانی بۆ عێراق و هەرێمی کوردستان
نەک تەنیا بۆ گرووپە شیعییەکان بەڵکو بۆ کورد و سوننەش لە ناوخۆ، هەروەها بۆ تورکیا، ئێران، ئیسرائیل، ئەمریکا و ئەورووپا و خەلیجیش گرنگە کە کێ دەبێتەوە بە سەرۆکوەزیران. پێدەچێ هەوای ئێستا بە قازانجی سوودانی بێت، بەڵام بێشک ئەو رووبەڕووی ڤیتۆی رکابەرە شیعییەکانی خۆی دەبێتەوە هەرچەند کە لە ئاستی نێودەوڵەتییدا پشتیوانێکی زۆریشی هەبێت. بۆیە دوور نییە پێشبینی دانوستاندنی تووند بۆ پۆستی سەرۆکوەزیری داهاتوو بکرێت ئەگەر ئەنجامێکی چاوەڕواننەکراو لە سندوقەکان دەرنەکەون. هەڵبەت ئەنجامەکانی هەڵبژاردان و دانوستاندنەکانی دوای هەڵبژاردن هەرچۆنێك بن، نادڵنیاییەکی گەورەتر لە پێشەڕۆژی عێراقەوە دیارە.
خاڵی وەرچەرخان لە رێککەوتنەکەی شەرع و عەبدی
دواجار دوو سیناریۆی سەرەکی بۆ داهاتووی سووریا و رۆژئاوای کوردستان. یەکێکیان ئەوەیە کە هەردوولا رێکبکەون بە ئەگەری زۆر دواجار ئەو سازانە لەسەر جۆرێک ناناوەندیی سیاسی دەبێت. چونکە سووریای دوای ئەسەد ئەوەندە ئاڵۆز و فرە ئەکتەرە کە دەرفەت بۆ بەدیهاتنی "سووریای شەرع" نادات، وەک چۆن رێگە بۆ هەموو خواستەکانی هەسەدەش خۆش ناکات. ئەگەر سیناریۆی دووەم واتە شەڕ رووبدات، ئەوسا بە ئەگەری زۆر قورساییەکەی لە دێرەزۆر و رەققە دەبێت، بەڵام لەوانەیە شەڕێکی درێژخایەن نەبێت.